Araştırma Makalesi

Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları

Cilt: 67 Sayı: 1 30 Ocak 2024
  • Yusuf Emrah Yılmaz
  • Ayşe Atakul-özdemir
  • Ayten Koç *
PDF İndir
TR EN

Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları

Öz

Toroslar bindirme-kıvrım kuşağı, Afrika ve Avrasya plakalarının Kretase’den günümüze değin devam eden yaklaşık K-G yönlü yakınsama hareketine bağlı olarak oluşmuştur. Bu hareket aynı zamanda Isparta Büklümü olarak bilinen karmaşık tektonik yapının gelişmesine de neden olmuştur. Neojen’de ise, Batı ve Orta Toroslar ile Isparta Büklümü’nün iç kesimleri, kırıntılı sedimanlar ve karbonatlarla karakterize edilen denizel tortul birimler ile örtülmüştür (Antalya Havza Kompleksi). Bu denizel havzalardan biri olan Manavgat Havzası, kuzeyde Toroslar üzerine aşmalı uyumsuzluk ile yerleşmiştir. Temel olarak Manavgat Havzası, Erken Miyosen’den Pliyosen’e kadar geçen süre içerisinde 1 km’den fazla istif kalınlığına sahip olmuştur. Dolayısı ile bu döneme ait litostratigrafik kayıtlara ek olarak kabuksal deformasyona ait jeolojik kayıtları da tutması beklenmektedir. Manavgat Havzası’nda litostratigrafik olarak 7 temel birim saptanmıştır ve bunlar; önceki çalışmalar ile uyumlu olarak 1) Tepekli Formasyonu (Burdigaliyen-E. Langiyen), 2) Oymapınar Kireçtaşı (G. Burdigaliyen-Langiyen), 4) Çakallar Breşi (Langiyen), 4) Geceleme Formasyonu (G. Langiyen-Serravaliyen), 5) Karpuzçay Formasyonu (Geç Langiyen-Tortoniyen), 6) Pliyosen birimler (Yenimahalle ve Kurşunlu formasyonları) ve 7) Belkıs Konglomerası (Kuvaterner) şeklinde adlandırılmıştır. Karpuzçay Formasyonuna ait 2 farklı ölçülü kesitten paleontolojik amaçlı örnekler alınmış ve yaş tayini yapılmıştır. Bu çalışmalar, Karpuzçay Formasyonu’nun G. Langiyen-Tortoniyen dönemde, derin denizel dış neritik-batiyal bir ortamda çökeldiğini göstermiştir. Litostratigrafik özelliklerin yanı sıra, Manavgat Havzası’nı şekillendiren yapısal unsurlar da çalışılmış ve Tortoniyen yaşlı Çardakköy Bindirmesi ilk defa bu çalışmada tanımlanmıştır. Sonuç olarak, bölgede iki farklı tektonik rejimin varlığı belirlenmiştir. Buna göre, bölgede Tortoniyen öncesinde genişlemeli bir tektonik rejim mevcutken, Tortoniyen sonrasında ise sıkışmalı bir rejimin varlığı söz konusudur. Bu çalışmada elde edilen paleogerilim fazları, bölgede etkin olanAfrika ve Avrasya arasındaki K-G yönlü yakınsama hareketi ile birlikte Isparta Büklümü altındaki parçalı dalan levha kinematiğinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

117Y235

Kaynakça

  1. Akay, E. ve Uysal, Ş. (1984). Stratigraphy, sedimentology and structural geology of Neogene deposits in the west of the central Taurides (Antalya) (Report No. 2147). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, (in Turkish; Unpublished).
  2. Akay, E., Uysal, S., Poisson, A., Cravatte, J. ve Muller, C. (1985). Antalya Neojen Havzasının Stratigrafisi. Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 28(2), 105-119. https://www.jmo.org.tr/resimler/ekler/a816fcbb327dfbb_ek.pdf
  3. Akay, E. ve Uysal, S. (1985). Orta Torosların batısındaki (Antalya) Neojen çökellerinin stratigrafisi, sedimantolojisi ve yapısal jeolojisi. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, (Yayımlanmamış Rapor).
  4. Akbulut, A. (1977). Etude Geologique dune partie du Taurus occidentale au sud d'Eğridir (Turquie) (Thesis). Univ. Paris-Sud, Orsay.
  5. Altınlı, E., 1944. Etude stratigraphique de la région d'Antalya. Rev. Fac. Sci. Univ. Istanbul, B IX, 3, 27-38.
  6. Barrier, E. & Vrielynck, B. (2008). Palaeotectonic map of the Middle East, Atlas of 14 maps, Tectonosedimentary–Palinspastic maps from Late Norian to Pliocene. Commission for the Geologic Map of the World (CCMW, CCGM), Paris.
  7. Biryol, C. B., Beck, S. L., Zandt, G. & Özacar, A. A. (2011). Segmented African lithosphere beneath the Anatolian region inferred from teleseismic P-wave tomography. Geophysical Journal International, 184: 1037-1057. https://doi.org/10.1111/j.1365-246X.2010.04910.x
  8. Blumenthal, M. (1951). Recherches geologiques dans le Taurus occidental dans l'arrierepays d'Alanya. Maden Tetkik Arama Enstitüsü Publications, no. D5, 134: 1955.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yusuf Emrah Yılmaz Bu kişi benim
0000-0001-6248-2699
Türkiye

Ayşe Atakul-özdemir Bu kişi benim
0000-0003-0660-3139
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

4 Ekim 2023

Yayımlanma Tarihi

30 Ocak 2024

Gönderilme Tarihi

3 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

17 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 67 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, Y. E., Atakul-özdemir, A., & Koç, A. (2024). Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeoloji Bülteni, 67(1), 71-114. https://doi.org/10.25288/tjb.1291058
AMA
1.Yılmaz YE, Atakul-özdemir A, Koç A. Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeol. Bült. 2024;67(1):71-114. doi:10.25288/tjb.1291058
Chicago
Yılmaz, Yusuf Emrah, Ayşe Atakul-özdemir, ve Ayten Koç. 2024. “Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları”. Türkiye Jeoloji Bülteni 67 (1): 71-114. https://doi.org/10.25288/tjb.1291058.
EndNote
Yılmaz YE, Atakul-özdemir A, Koç A (01 Ocak 2024) Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeoloji Bülteni 67 1 71–114.
IEEE
[1]Y. E. Yılmaz, A. Atakul-özdemir, ve A. Koç, “Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları”, Türkiye Jeol. Bült., c. 67, sy 1, ss. 71–114, Oca. 2024, doi: 10.25288/tjb.1291058.
ISNAD
Yılmaz, Yusuf Emrah - Atakul-özdemir, Ayşe - Koç, Ayten. “Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları”. Türkiye Jeoloji Bülteni 67/1 (01 Ocak 2024): 71-114. https://doi.org/10.25288/tjb.1291058.
JAMA
1.Yılmaz YE, Atakul-özdemir A, Koç A. Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeol. Bült. 2024;67:71–114.
MLA
Yılmaz, Yusuf Emrah, vd. “Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 67, sy 1, Ocak 2024, ss. 71-114, doi:10.25288/tjb.1291058.
Vancouver
1.Yusuf Emrah Yılmaz, Ayşe Atakul-özdemir, Ayten Koç. Manavgat Havzasının (Antalya, Türkiye) Neojen Litostratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeol. Bült. 01 Ocak 2024;67(1):71-114. doi:10.25288/tjb.1291058

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy