Araştırma Makalesi

Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri

Cilt: 67 Sayı: 4 28 Temmuz 2024
PDF İndir
TR EN

Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri

Öz

Ülkemizdeki Jeotermal enerji kaynaklarının %78'i Batı Anadolu'da, %9’u İç Anadolu'da, %7’si Marmara Bölgesi’nde, %5'i Doğu Anadolu'da ve %1'i diğer bölgelerde yer almaktadır. Kapodokya bölgesi son yıllarda jeotermal sektörünün potansiyelin artırılması adına pek çok yatırımın yapıldığı önemli bir saha olarak öne çıkmaktadır. Son yıllarda Hasan Dağı ve çevresinde jeotermal enerji bulmak ve işletmek amaçlı sondaj faaliyetleri sürdürülmektedir. Bunların en önemlisi 3S Kale Enerji şirketi tarafından yürütülen çalışmalarda Çiftlik-Bozköy bölgesinde, 3.814 metre derinlikte 295 °C; diğer daha derin sondajdan 3.957 metre derinlikten 341 °C kuyu dibi sıcaklık değeri elde edilmiştir. Bu iki sondaj verisinden yararlanarak sayısal modelleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Simülasyon sonuçlarına göre söz konusu sıcaklık değerlerini üretebilmek için 7 km derinlikte 600-700 °C ve/veya 8 km derinlikte 900-1.000 °C sıcaklığında ısı kaynağı olarak işlev gören bir magma odasının (magma odası çatısı) üst kabukta bulunması gerekmektedir. Hasan Dağı ve çevresinde gerçekleştirilen manyetotellurik (MT) çalışmaları sonucunda özellikle Niğde düzlüğüne doğru elde edilen profillerde 4-6 km derinlikte ve yaklaşık aynı ölçülerdeki genişlikte olası bir magma odası olduğu önerilmişti. Bu MT çalışmaları ile sondaj verileri birlikte değerlendirilerek Hasan Dağı ve çevresinde muhtemel açılacak sondaj çalışmaları için çeşitli sıcaklık belirtileri elde edilmiştir. Buna göre, Hasan Dağı güneybatısında yer alan düzlük alanlarda yürütülecek jeotermal sondaj faaliyetlerinden 3.814 metrede 120 °C; 3.000 metrede 90 °C; 2.000 metrede 74 °C; 1.000 metrede 41 °C gibi yaklaşık sıcaklık değerlerinin elde edilmesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi

Proje Numarası

201815A203, 202015D10, 201715A215, 201715031, FCD-2023-2795, FHD-2023-2784, FYL-2022-2482

Teşekkür

Bu çalışma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi tarafından desteklenen projelerle gerçekleştirilmiştir (Proje Numaraları: 201815A203, 202015D10, 201715A215, 201715031, FCD-2023-2795, FHD-2023-2784, FYL-2022-2482). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi BAP Birimine teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Atabey, E. (1989). 1/100.000 ölçekli açınsama nitelikli Türkiye Jeoloji Haritaları Serisi, Aksaray H19 (K33) Paftası. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara.
  2. Aydar, E. (1992). Etude Volcano-Structurale et Magmatologique du Strato-Volcan Hasan Dagı (Anatolie Central-Turquie), [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Université Blaise Pascal, Clermont-Ferrand, France.
  3. Aydar, E. & Gourgaud, A. (1998). The geology of Mount Hasan stratovolcano, central Anatolia, Turkey. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 85, 129–152.
  4. Aydemir, A., Bilim, F., Kosaroglu, S. & Buyuksarac, A. (2019). Thermal structure of the Cappadocia region, Turkey: a review with geophysical methods. Mediterranean Geoscience Reviews,1, 243-254. https://doi.org/10.1007/s42990-019-00011-7
  5. Besang, C., Eckhardt, F. J., Harre, W., Kreuzer, H. & Muller, P. (1977). Radiometrische Altersbestimmungen an Neogenen Eruptivgsteinen der Turkei. Geologisches Jahrbuch, 25, 3–36.
  6. Bilim, F., Kosaroglu, S., Aydemir A. & Buyuksarac, A. (2017). Thermal investigation in the Cappadocia Region, Central Anatolia-Turkey, analyzing the Curie Point Depth, Geothermal Gradient and Heat Flow maps from the aeromagnetic data. Pure and Applied Geophysics, 147, 4445–4458.
  7. Caricchi, L., Annen, C., Blundy, J., Simpson, G. & Pinel, V. (2014). Frequency and magnitude of volcanic eruptions controlled by magma injection and buoyancy. Nature Geoscience, 7(2), 126–130. https://doi.org/10.1038/ngeo2041
  8. Chestler, S.R. & Grosfils, E.B. (2013). Using numerical modeling to explore the origin of intrusion patterns on Fernandina volcano, Galapagos Islands, Ecuador. Geophysical Research Letters, 40(17), 4565–4569.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kaynak Jeolojisi, Volkanoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

3 Nisan 2024

Yayımlanma Tarihi

28 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

17 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

19 Ocak 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 67 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Karaoğlu, Ö. (2024). Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri. Türkiye Jeoloji Bülteni, 67(4), 63-84. https://doi.org/10.25288/tjb.1344955
AMA
1.Karaoğlu Ö. Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri. Türkiye Jeol. Bült. 2024;67(4):63-84. doi:10.25288/tjb.1344955
Chicago
Karaoğlu, Özgür. 2024. “Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri”. Türkiye Jeoloji Bülteni 67 (4): 63-84. https://doi.org/10.25288/tjb.1344955.
EndNote
Karaoğlu Ö (01 Temmuz 2024) Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri. Türkiye Jeoloji Bülteni 67 4 63–84.
IEEE
[1]Ö. Karaoğlu, “Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri”, Türkiye Jeol. Bült., c. 67, sy 4, ss. 63–84, Tem. 2024, doi: 10.25288/tjb.1344955.
ISNAD
Karaoğlu, Özgür. “Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri”. Türkiye Jeoloji Bülteni 67/4 (01 Temmuz 2024): 63-84. https://doi.org/10.25288/tjb.1344955.
JAMA
1.Karaoğlu Ö. Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri. Türkiye Jeol. Bült. 2024;67:63–84.
MLA
Karaoğlu, Özgür. “Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 67, sy 4, Temmuz 2024, ss. 63-84, doi:10.25288/tjb.1344955.
Vancouver
1.Özgür Karaoğlu. Hasan Dağı Volkanı ve Çiftlik-Bozköy (Orta Anadolu) Gömülü Kalderasını Besleyen Aktif Magma Odalarına İlişkin Isı Transferi Analizleri. Türkiye Jeol. Bült. 01 Temmuz 2024;67(4):63-84. doi:10.25288/tjb.1344955

Cited By

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy