Araştırma Makalesi

Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane)

Cilt: 67 Sayı: 3 31 Ağustos 2024
PDF İndir
EN TR

Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane)

Öz

Denizel izotop fazlarından biri olan ve buzul arası döneme karşılık gelen MIS 9 dönemi, günümüzdeki sıcak dönem için bir analog olarak görülmektedir. Ancak karasal karbonat çökellerinden bu döneme ait veriler oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada, Anadolu’nun farklı bölgelerinde yüzlek veren traverten ve tufa gibi karasal karbonatların MIS 9 buzul arası dönemine ait kayıtları incelenmiştir. Bu amaçla, GB-Anadolu’dan iki lokasyona (Örtülü/Sarıkavak (Afyon) ve Karahallı (Uşak)) ve KD-Anadolu’dan bir lokasyona (Bahçecik, Gümüşhane) ait karasal karbonat çökellerinin MIS 9 verileri, ayrıntılı olarak incelenmiştir. Sedimantolojik, izotopik ve palinolojik verilerin ışığında, MIS 9 buzul arası dönemin ortamsal ve iklimsel koşulları ortaya konmuştur. MIS 9 döneminde çökelimine devam etmiş olan Örtülü travertenler, sığ bir göl ortamında çöküntü depolanma sistemi içinde çökelirken Sarıkavak tufaları ise orta-yüksek eğimli bir topoğrafyanın egemen olduğu, akarsu ortamında çökelmişlerdir. Karahallı travertenleri ise, tektonizmanın etkin olduğu sığ bir göl kenarı ortamında çökelmişlerdir. Bir diğer çalışma alanı olan Bahçecik travertenleri ise, çöküntü ve yamaç depolanma sistemi içinde çökelmiş traverten oluşuklarıdır. MIS 9 döneminde, GB-Anadolu’da yer alan Karahallı travertenleri ve Örtülü/Sarıkavak karasal karbonatlarında δ13C duraylı izotopları, pozitife yakın (‰ -0,47 ile ‰ 1,86) değerler sunarken δ18O duraylı izotop değerleri ise negatiftir (‰ -9,67 ile ‰ -8,72). Ancak KD-Anadolu’da MIS 9 dönemine ait duraylı izotop değerlerinde önemli bir farklılık gözlenmiştir. δ13C izotop değerleri daha pozitif (‰ 4,5 ile ‰ 5,0) iken, δ18O değerleri ise çok daha negatiftir (‰ -14,67 ile ‰ -14,6). Karbon ve oksijen izotop değerlerindeki bu belirgin farklılık, yağış/buharlaşma ile doğrudan ilişkilidir. Palinolojik kayıtlara göre, MIS 9e ve MIS9a arasında önemli bir farklılık kaydedilmiş ve nemlilikte göreceli bir değişim tespit edilmiştir. Elde edilen tüm veriler ışığında, Anadolu’da MIS 9 dönemi, belli dönemlerde yağışın azaldığı kuraklaşmanın hüküm sürdüğü iklimsel dalgalanmalar gösterse de genel itibariyle daha ılıman ve yağışlı bir dönem olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Tübitak

Proje Numarası

115Y493

Teşekkür

Sarıkavak karasal karbonatlarından elde edilen veriler, TUBİTAK projesinin (No.115Y493) bir kısmını oluşturmaktadır. Tübitak'a destekleri için teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Andrews, J. E. (2006). Palaeoclimatic records from stable isotopes in riverine tufas: synthesis and review. Earth-Science Reviews, 75(1-4), 85–104. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2005.08.002
  2. Andrews, J. E., Riding, R. & Dennis, P.F. (1997). The stable isotope record of environmental and climatic signals in modern terrestrial microbial carbonates from Europe. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 129(1-2), 171–189. https://doi.org/10.1016/S0031-0182(96)00120-4
  3. Baldini, J. U. L. (2010). Cave atmosphere controls on stalagmite growth rate and palaeoclimate records. Geological Society, London, Special Publications, 336(1), 283–294. https://doi.org/10.1144/SP336.1
  4. Bertini, A., Minissale, A. & Ricci, M. (2014). Palynological approach in upper Quaternary terrestrial carbonates of central Italy: anything but a ‘mission impossible’. Sedimentology 61, 200–220.
  5. Beug, H. J., (2004). Leitfaden der Pollenbestimmung für Mitteleuropa und angrenzende Gebiete. Verlag Dr. Friedrich Pfeil, München, Germany.
  6. Brasier, A. T., Andrews, J. E., Marca-Bell, A. D. & Dennis, P.F. (2010). Depositional continuity of seasonally laminated tufas: implications for δ18O based palaeotemperatures. Global and Planetary Change, 71(3-4), 160–167. https://doi.org/10.1016/j.gloplacha.2009.03.022
  7. Brook, E. J. & Buizert, C. (2018). Antarctic and Global Climate History Viewed from Ice Cores. Nature, 558(7709), 200–208. https://doi.org/10.1038/s41586-018-0172-5
  8. Capezzuoli, E., Gandin, A. & Pedley, M. (2014). Decoding tufa and travertine (freshwater carbonates) in the sedimentary record: the state of the art. Sedimentology, 61(1), 1–21.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

29 Nisan 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2024

Gönderilme Tarihi

4 Kasım 2023

Kabul Tarihi

4 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 67 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Tagliasacchi, E., Kayseri Özer, M. S., & Kandemir, R. (2024). Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane). Türkiye Jeoloji Bülteni, 67(3), 319-338. https://doi.org/10.25288/tjb.1386017
AMA
1.Tagliasacchi E, Kayseri Özer MS, Kandemir R. Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane). Türkiye Jeol. Bült. 2024;67(3):319-338. doi:10.25288/tjb.1386017
Chicago
Tagliasacchi, Ezher, Mine Sezgül Kayseri Özer, ve Raif Kandemir. 2024. “Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane)”. Türkiye Jeoloji Bülteni 67 (3): 319-38. https://doi.org/10.25288/tjb.1386017.
EndNote
Tagliasacchi E, Kayseri Özer MS, Kandemir R (01 Ağustos 2024) Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane). Türkiye Jeoloji Bülteni 67 3 319–338.
IEEE
[1]E. Tagliasacchi, M. S. Kayseri Özer, ve R. Kandemir, “Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane)”, Türkiye Jeol. Bült., c. 67, sy 3, ss. 319–338, Ağu. 2024, doi: 10.25288/tjb.1386017.
ISNAD
Tagliasacchi, Ezher - Kayseri Özer, Mine Sezgül - Kandemir, Raif. “Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane)”. Türkiye Jeoloji Bülteni 67/3 (01 Ağustos 2024): 319-338. https://doi.org/10.25288/tjb.1386017.
JAMA
1.Tagliasacchi E, Kayseri Özer MS, Kandemir R. Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane). Türkiye Jeol. Bült. 2024;67:319–338.
MLA
Tagliasacchi, Ezher, vd. “Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane)”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 67, sy 3, Ağustos 2024, ss. 319-38, doi:10.25288/tjb.1386017.
Vancouver
1.Ezher Tagliasacchi, Mine Sezgül Kayseri Özer, Raif Kandemir. Anadolu’nun MIS 9 Karasal Karbonat Kayıtları ve Paleoiklimsel Çıkarımlar: Örtülü/Sarıkavak (Afyon), Karahallı (Uşak) ve Bahçecik (Gümüşhane). Türkiye Jeol. Bült. 01 Ağustos 2024;67(3):319-38. doi:10.25288/tjb.1386017

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy