İnceleme Makalesi

Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye)

Cilt: 68 Sayı: 3 31 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye)

Öz

Salda Gölü’nde (Güney Batı Anadolu) sulu magnezyum karbonat (SMK) içerikli güncel mikrobiyalitler, kıyı şeridi boyunca ve 15 m su derinliğine kadar uzanan, birkaç cm büyüklüğünden yaklaşık 10 m yüksekliğe ve 3-4 m genişliğe kadar varan e yapılar şeklinde oluşmaya devam etmektedir. Sunulan çalışma kapsamında, ilk defa bu organo-sedimanter yapıların, morfotipleri, sedimentolojik ve dokusal özellikleri ortaya konulmuş; türlerine göre sınıflandırılmış ve göldeki mekansal dağılımları haritalanmıştır. Bu kapsamda gölün litoral kısmında 5 farklı mikrobiyalit zonu belirlenmiştir. Göldeki, stromatolitik-trombolitler en baskın mikrobiyalit türüdür ve gölün belirli kısımlarında tayin edilmişlerdir. Stromatolitik-trombolitler, genellikle kubbemsi ve karnabahar; nadiren tabular (yassı) olmak üzere çok çeşitli makro morfolojiye sahiptir. Orta ölçekte (cm), stromatolitik-trombolitler parmak şekilli (2-5 cm) laminalı mini sütunlar, yumru şekilli dendritik ve soğanımsı büyüme yapıları sergiler. Karnabahar morfolojisine sahip trombolitler birleşerek derinlerde (10-20 m) resif benzeri geniş bir yapı oluşturmaktadırlar. Stromatolitik ve dendritik iç yapılı mikrobiyalitler gölün belirli zonları ile sınırlıdır (Zon 2, 3). Mikrobiyalitlerin, makro boyuttaki dış morfolojisi, öncelikle hakim çevresel koşulların etkisi altında şekillenmektedir. Gölün su seviyesindeki mevsimsel dalgalanmalar, sedimantasyon oranlarındaki bölgesel farklılıklar, hakim rüzgar ve akıntılar depolanma ortamını kontrol eden başlıca faktörlerdir. Mikrobiyalitlerin iç büyüme yapısı, mikrobiyal topluluk yapısı ile çökelme ortamının koşullarına bağlıdır. Mikrobiyal tabakada yapılan mineralojik çalışma ile, ilk defa hücre dışı polimerik madde (HPM) ile yakından ilişkili farklı bir SMK minerali olan dipinjit minerali (Mg5(CO3)4.OH2.5H2O) tespit edilmiştir. Mikrobiyalitlerin petrografik incelemeleri, karbonatlar içinde bol miktarda dikey ve dikeye yakın konuma sahip filament (mineralize?) benzeri yapıların varlığını ortaya koymuştur. Nodüler aragonitler genellikle mikrobiyal tabakalarla ilişkili iken, boşluklarda gelişen lifler ve bunların bir araya gelmesi ile oluşan aragonit yelpazeleri, izopak saçaklar göldeki ikincil ve abiyotik karbonat çökelmesine işaret etmektedir. Morfolojik, mineralojik ve dokusal çeşitlilikleri nedeniyle Salda Gölü mikrobiyalitleri hem jeolojik kayıtlardaki Mg-karbonatların hem de Mars kraterlerinden biri olan Jezero Krateri’ndeki paleogölde tespit edilen SMK’ların kökeni ve oluşum süreçlerini ortaya koymak için potansiyel modern bir analogdur. Bu çalışmada, Salda Gölü mikrobiyalitlerinin kökenleri, oluşum mekanizmaları ve biyoiz koruma potansiyeli elde edilen yeni veriler ışığında, değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Tübitak; İTÜ BAP Birimi

Proje Numarası

113Y464 , 43610

Teşekkür

Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na L1- L4 örneklerinin elde edilmesindeki destekleri için teşekkür ederim. Yazar, bu çalışmanın geliştirilmesinde değerli katkılar sunan editör ve hakemlere teşekkür eder.

Kaynakça

  1. Allwood, A. C, Walter, M. R., Kamber, B. S., Marshall, C. P. & Burch, I. W. (2006) Stromatolite reef from the Early Archaean era of Australia. Nature, 441, 714–718. https://doi.org/10.1038/nature04764
  2. Aloisi, G. (2008). The calcium carbonate saturation state in cyanobacterial mats throughout Earth’s history. Geochimica et Cosmochimica Acta, 72(24), 6037–6060. https://doi.org/10.1016/j.gca.2008.10.007
  3. Andersen, D.T., Sumner, D.Y., Hawes, I., Webster-Brown, J. & McKay, C.P. (2011). Discovery of large conical stromatolites in Lake Untersee, Antarctica. Geobiology, 9, 280–293. https://doi.org/10.1111/j.1472-4669.2011.00279.x
  4. Arp, G., Reimer, A. & Reitner, J. (2001). Photosynthesis induced biofilm calcification and calcium concentrations in Phanerozoic oceans. Science, 292, 1701–1704.
  5. Arp, G., Reimer, A. & Reitner, J. (2003). Microbialite formation in seawater of increased alkalinity, Satonda Crater Lake, Indonesia. Journal of Sedimentary Research 73, 105–127. https://doi.org/10.1306/071002730105
  6. Awramik, S. M. & Buchheim, H. P. (2009). A giant, Late Archean lake system: The Meentheena Member (Tumbiana Formation, Fortescue Group), Western Australia. Precambrian Research, 174, 215–240. https://doi.org/10.1016/j.precamres.2009.07.005
  7. Awramik, S. M. & Margulhis, L. (1974) Definition of stromatolite, In E. Walter (Ed.), Stromatolite Newsletter, 2(5).
  8. Balcı, N. (2022) Mars Yolculuğunda Yeni Keşifler ve Biyoiz Bulmacası. Herkese Bilim ve Teknoloji Dergisi, 324.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gezegen Jeolojisi

Bölüm

İnceleme Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

17 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

20 Mart 2025

Kabul Tarihi

23 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 68 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Balcı, N. (2025). Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye). Türkiye Jeoloji Bülteni, 68(3), 375-398. https://doi.org/10.25288/tjb.1661921
AMA
1.Balcı N. Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye). Türkiye Jeol. Bült. 2025;68(3):375-398. doi:10.25288/tjb.1661921
Chicago
Balcı, Nurgül. 2025. “Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye)”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68 (3): 375-98. https://doi.org/10.25288/tjb.1661921.
EndNote
Balcı N (01 Ağustos 2025) Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye). Türkiye Jeoloji Bülteni 68 3 375–398.
IEEE
[1]N. Balcı, “Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye)”, Türkiye Jeol. Bült., c. 68, sy 3, ss. 375–398, Ağu. 2025, doi: 10.25288/tjb.1661921.
ISNAD
Balcı, Nurgül. “Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye)”. Türkiye Jeoloji Bülteni 68/3 (01 Ağustos 2025): 375-398. https://doi.org/10.25288/tjb.1661921.
JAMA
1.Balcı N. Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye). Türkiye Jeol. Bült. 2025;68:375–398.
MLA
Balcı, Nurgül. “Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye)”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 68, sy 3, Ağustos 2025, ss. 375-98, doi:10.25288/tjb.1661921.
Vancouver
1.Nurgül Balcı. Salda Gölü Mikrobiyalitlerine Dair Yeni Bulgular ve Astrojeolojik Önemleri (Burdur, GB-Türkiye) / New findings about the Lake Salda Microbialites and Their Astrogeological Significance (Burdur, SW-Türkiye). Türkiye Jeol. Bült. 01 Ağustos 2025;68(3):375-98. doi:10.25288/tjb.1661921

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy