Kuzey Anadolu Fayı Düzce-Kaynaşlı Segmentinin Doğusunda Sismik Riskin Yeniden Değerlendirilmesi; 12 Kasım 1999 Depreminde Bolu Havzasında (KB Anadolu) Gözlenen Etkiler

Öz

17 Ağustos 1999 Marmara depreminde meydana gelen yüzey kırığının doğudaki ucu Düzce havzasının güneydoğusunda Aydınpınar köy yolunun kuzeyinde belirsiz hale gelmişti. 17 Ağustos Adapazarı-Gölcük depreminin yüzey kırığı batıya ilerlerken doğuya doğru Düzce ovasının güneydoğusuna kadar da ilerlemişti. Doğuya ilerleyen yüzey kırığı 12 Kasım 1999 da Düzce –Kaynaşlı depremine yol açmış ve yüzey kırığı Kaynaşlı ilçesini geçerek Asarsuyu vadisine kadar ilerlemişti. Her ne kadar yakın gelecekte bir İstanbul depremi beklenmekteyse de yer bilimcilerin dikkatini bu yüzey kırığının daha doğusunda artan deprem tehlikesine çekmek istemekteyiz. Bu tehlike söz konusu deprem sırasında Bolu havzasının kuzeydoğusunda beliren bir seri tansiyon çatlağı ile ve 16.03.2023 tarihinde bu noktada meydana gelen M=4.8 depremi ile kendini belirtmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bolu Havzası
• Kuzey Anadolu Fayı
• 1999 Depremleri
• Sismik Risk

Re-Assessment of Seismic Risk Associated with the Furthest East of the Düzce-Kaynaşlı Segment of the North Anatolian Fault (Türkiye) Utilising Data Derived From 12 November 1999 Earthquake in the Bolu Basin (NW Anatolia)

Öz

During the 17 August 1999 Marmara earthquake in Türkiye, the surface rupture became indistinct north of Aydınpınar village in the southeast of Düzce Basin at the eastern end of the rupture. The surface rupture of the 17 August 1999 earthquake propagated towards the west, but it also propagated towards the east reaching the southeast of Düzce Basin. Thus fault propagation after 17 August developed towards the east to cause the later Düzce-Kaynaşlı earthquake on 12 November 1999 where the surface rupture propagated reaching Asarsuyu valley in Kaynaşlı county. Although an İstanbul earthquake is expected in the near future, we aim to draw attention to the segment in the furthest east of this zone. In this area, increasing earthquake risk is indicated by the development of a series of tensional gashes in the north of the Bolu Basin and an M=4.8 earthquake that occurred in this region on 16 March 2023.

Anahtar Kelimeler

• Bolu Basin
• North Anatolian Fault
• 1999 Earthquakes
• Seismic Risk

Kaynakça

1. Akyüz, H. S., Hartleb, R., Barka, A. A., Altunel & E. Sunal, G. (2002). Surface rupture and slip distribution of the 12 November 1999 Düzce earthquake (M 7.1), North Anatolian Fault, Bolu, Turkey. Bulletin of the Seismological Society of America, 92(1), 61-66. https://doi.org/10.1785/0120000840
2. Barka, A. (1996). Slip distribution along the North Anatolian Fault associated with the large earthquakes of the period 1939-1967. Bulletin of the Seismological Society of America, 86(5), 1238-1254. https://doi.org/10.1785/BSSA0860051238
3. Barka, A.A., Akyüz, H.S., Altunel, E., Sunal, G., Çakır, Z. … & Page, W. (2002). The surface rupture and slip distribution of the 17 August 1999 İzmit earthquake (M 7.4), North Anatolian Fault. Bulletin of the Seismological Society of America, 92(1), 43-60. https://doi.org/10.1785/0120000841
4. Bolt, B.A. (2004). Earthquakes – Depremler (Çev: Ü. Tansel, 2008). W.H. Freeman and Company, New York. Tübitak Popüler Bilim Kitapları, 273, 485 s.
5. Çakır, Z., Barka, A. A., De Chabalier, J. B., Armijo, R. & Meyer, B. (2003). Kinematics of the November 12, 1999 (Mw=7.2) Düzce earthquake deduced from SAR interferometry. Turkish Journal of Earth Sciences, 12(1), 105-118.
6. Çemen İ. Gökten E. Varol B. Kılıç R. Özaksoy V. Erkmen C. & Pınar A. (2000). Turkish earthquakes reveal dynamics of fracturing along a major strike-slip fault zone. EOS, 81(28), 309-313. https://doi.org/10.1029/00EO00233
7. Demirtaş, R. (2000). Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun Abant-Gerede arasında kalan bölümünün neotektonik özellikleri ve paleosismisitesi (Paleoseismicity and neotectonics of the Abant-Gerede region of the North Anatolian Fault Zone). Doktora Tezi (PhD Thesis), Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 191 p.
8. Emre, Ö., Duman, T. Y., Doğan, A., Ateş, Ş. & Keçer, M. (1999). 12 Kasım Düzce depremi saha gözlemleri ve ön değerlendirme raporu. M.T.A. Gen. Müd. Jeol. Et. Dairesi, 16 Kasım Ankara, 27 p.

9. Emre, Ö., Duman, T. Y., Awata, Y., Dogan, A., & Özalp, S. (2000). Surface rupture of November 12 1999 Düzce earthquake, NW Turkey. XXVII General Assembly of the European Seismological Commission (ESC-2000). Book of abstract and papers, (p.: 247-252), 10-15 September 2000, Lisbon, Portugal.
10. Emre, Ö., Awata, Y. & Duman, T. Y. (Eds). (2003). 17 Ağustos 1999 İzmit depremi yüzey kırığı (surface rupture of the 17 August 1999 İzmit earthquake). Spec. Publ. of the Gen. Direc. Min. Res. Explor., 280 p.
11. Gökten, E., Çemen, İ., Varol, B., Pınar, A. & Özaksoy, V. (2000). The 17 August 1999 Gölcük (Kocaeli)-Arifiye (Adapazarı) and 12 November 1999 Düzce earthquakes, NW Turkey; Their mechanisms and tectonic significance. In N. Görür, G. A. Papadopoulos & N. Okay (Eds.), Integration of Earth Science Research on the Turkish and Greek 1999 Earthquakes, NATO Science Series: IV: Earth and Environmental Sciences, vol 9. Springer, Dordrecht. https://doi.org/10.1007/978-94-010-0383-4_1
12. Gökten, E., Demirtaş, R., Özaksoy, V., Herece, E., Temiz U. & Varol, B. (2011). Faulting, Stress Distribution in the Bolu Pull-Apart Basin (North Anatolian Fault Zone, Turkey): The significance of new dates obtained from the basin fill. Turkish Journal of Earth Sciences, 20(1), 1-26. https://doi.org/10.3906/yer-0803-6
13. Gürbüz, A. & Gürer, Ö. F. (2009). Middle Pleistocene extinction process of pull-apart basins along the North Anatolian Fault Zone. Physics of the Earth and Planetary Interiors, 173(1-2), 177-180. https://doi.org/10.1016/j.pepi.2008.10.021
14. Herece, İ.E. (2005). Kuzey Anadolu Fay Zonu batı kesiminin neotektonik özellikleri (Neotectonic features of the western part of the North Anatolian Fault Zone) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara 228 p.
15. Hitchcock, C., Altunel, E., Barka, A. I., Bachhuber, J., Lettis, W., Kozaci, Ö., Helms, J. & Lindvall, S. (2003). Timing of Late Holocene earthquakes on the eastern Düzce Fault and implications for slip transfer between the southern and northern strands of the North Anatolian Fault System, Bolu, Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences, 12(1), 119-136.
16. Ketin, İ. (1948). Uber die tectonische-mechanischen folgerungen aus den grosse Anatolischen Erdbeben des letzten dezenniums. Geologische Rundschau, 36, 77-83. https://doi.org/10.1007/BF01791916
17. Ketin, İ. (1969). Kuzey Anadolu Fayı hakkında (About the North Anatolian Fault). Maden Tetkik Arama Enstitüsü Yayını, 72, 1-27. https://izlik.org/JA77KA26JK
18. Koçyiğit, A. (2003). The Gerede-Kaynaşlı Fault Zones of the North Anatolian Fault System (NAFS), Turkey- A Post International workshop excursion guidebook. Middle East Tech. Univ. (METU), Ankara, Turkey, 27 p.
19. Özden, S., Över, S., Kavak, K. Ş. & İnal, Ş. S. (2008). Late Cenozoic stress state around the Bolu basin along North Anatolian Fault, NW Turkey. Journal of Geodynamics, 46(1-2), 48-62. https://doi.org/10.1016/j.jog.2008.04.004
20. Öztürk, A. (1968). Çerkeş-Eskipazar-Gerede Bölgesinin Jeolojisi (The Geology of the Çerkeş-Eskipazar-Gerede Region) [Unpublished PhD Thesis]. Ankara University.
21. Şaroğlu, F. (1988). Age and offset of the North Anatolian Fault. METU J. App. Sci., 21, 65-79.
22. Şengör, A. M. C. (1979). The North Anatolian transform fault: its age, offset and tectonic significance. Journal Geological Society London, 136, 269-282. https://doi.org/10.1144/gsjgs.136.3.0269
23. Şengör, A. M. C., Tüysüz, O., İmren, C., Sakınç, M., Eyidoğan, H., Görür, N., Le Pichon, X. & Rangin, C. (2004). The North Anatolian Fault: A new look. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 33, 1-75. https://doi.org/10.1146/annurev.earth.32.101802.120415