Araştırma Makalesi

İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone

Sayı: Advanced Online Publication Erken Görünüm Tarihi: 15 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone

Öz

Ege genişleme sistemi içerisinde yer alan KKD-GGB uzanımlı Gelenbe Fay Zonu (GFZ), Batı Anadolu’nun neotektonik yapısını oluşturan kritik sismotektonik unsurlardan biridir. Balıkesir’in Bigadiç ilçesi ile Manisa’nın Akhisar ilçesi arasında uzanan bu diri fay sistemi, bölgedeki sismik aktivitenin ve jeodinamik yapının anlaşılmasında anahtar bir role sahiptir. Bölge, tarihsel ve aletsel dönemlerde sismik açıdan yüksek bir aktiviteye sahip olup, Türkiye’nin deprem tehlikesi açısından öne çıkan alanlarından biridir. Bu çalışma, haritalama ve fay yüzeyi ölçümlerine dayalı olarak gerçekleştirilen jeolojik saha çalışmaları ile GFZ’nin yüzey segment geometrisi ve kinematik karakterine yönelik detaylı veriler sunmaktadır. Saha gözlemleri ve 1/25.000 ölçekli haritalama çalışmaları, bu zonun birbirine yaklaşık paralel uzanan, sırasıyla 35 km ve 36 km uzunluğundaki Doğu ve Batı ana segmentlerinden oluşan yaklaşık 8 km genişliğinde bir zon olduğunu göstermiştir. Doğu segment, K-G, K10-20°D uzanımlı dört fay kolundan; batı segment ise K-G, K35°D uzanımlı beş fay kolundan oluşmaktadır. Fay zonu boyunca 12 farklı lokasyondan ölçülen 132 adet kayma düzlemi verisi üzerinde yapılan kinematik analizler, fay kollarının kıvrımlı yüzey geometrisinin sebep olduğu fay büklümleri ile oluşan yerel gerilme değişimleri ve geniş transfer zonu içerisinde gelişen antitetik ve sintetik ikincil kırıkların varlığına işaret etmektedir. Paleogerilme analiz sonuçları, bölgenin evriminde iki farklı tektonik fazın etkili olduğunu ortaya koymuştur. KD-GB yönlü sıkışma ilişkili KB-GD yönlü genişleme, Miyosen-Erken Pliyosen yaşlı sıkışmalı rejimi (Faz 1) temsil ederken; Faz 2, Pliyosen’den günümüze dek etkili olan BKB-DGD sıkışma ilişkili KKD-GGB genişleme rejimini yansıtmaktadır. Faz 2 ile uyumlu olan odak mekanizması çözümleri, GFZ’nin doğu segmentinin (DK4) 10.08.2025 Sındırgı depremi (Mw:6,1) sonrasında reaktive olduğunu ve sismik aktivitenin hem ana kırıklar hem de antitetik ikincil kırıklar üzerinde yoğunlaştığını doğrulamıştır. Elde edilen tüm veriler, GFZ’nin Batı Anadolu’daki güncel deformasyon ağında İzmir Balıkesir Transfer Zonu içerisinde sağ yönlü doğrultu atımlı bir transfer yapısı olarak bölgedeki genişleme rejiminin transferinden sorumlu stratejik bir bariyer görevi gördüğüne işaret etmekte ve bölgedeki sismik risk değerlendirmelerinde birincil derecede dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

123G020

Etik Beyan

Bu çalışma, TÜBİTAK-KAMAG tarafından desteklenen 123G020 numaralı “Türkiye Diri Faylarının Paleosismolojik Özelliklerinin Belirlenmesi Projesi (P/SİSMO-TÜRK)” kapsamında gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Yazarlar, bu çalışmaya sağladığı destek için TÜBİTAK'a (Proje No: 123G020) teşekkür eder.

Kaynakça

  1. AFAD, (2026, 10 Mayıs). T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Deprem Dairesi Başkanlığı. Deprem Kataloğu. https://deprem.afad.gov.tr/event-catalog
  2. Akbaş, B., Akdeniz, N., Aksay, A., Altun, İ. E., Balcı, V., Bilginer, E., Bilgiç, T., Duru, M., Ercan, T., Gedik, İ., Günay, Y., Güven, İ. H., Hakyemez, H. Y., Konak, N., Papak, İ., Pehlivan, Ş., Sevin, M., Şenel, M., Tarhan, N., Turhan, N., Türkecan, A., Ulu, Ü., Uğuz, M. F., Yurtsever, A. vd. (2011). 1:1.250.000 ölçekli Türkiye Jeoloji Haritası. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara.
  3. Akyürek, B. ve Soysal, Y. (1978). Kırkağaç-Soma (Manisa), Savaştepe-Korucu-Ayvalık (Balıkesir)-Bergama (İzmir) civarının jeolojisi (Rapor no: 6432). Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü, Ankara (yayımlanmamış).
  4. Akyürek, B. ve Soysal, Y. (1983). Biga yarımadası güneyinin (Savaştepe-Kırkağaç-Bergama-Ayvalık) temel jeoloji özellikleri. Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü Dergisi, 95/96, 1–12.
  5. Allmendinger, R. W., Cardozo, N. C. & Fisher, D. (2012). Structural Geology Algorithms: Vectors and Tensors. Cambridge University Press.
  6. Ambraseys, N. N. (1988). Engineering seismology. Earthquake Engineering & Structural Dynamics, 17(1), 1–105.
  7. Ambraseys, N. N. (2009). Earthquakes in the Mediterranean and Middle East: A Multidisciplinary Study of Seismicity up to 1900. Cambridge University Press.
  8. Ambraseys, N. N. & Jackson, J. A. (1998). Faulting associated with historical and recent earthquakes in the Eastern Mediterranean region. Geophysical Journal International, 133, 390–406. https://doi.org/10.1046/j.1365-246X.1998.00508.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji, Yapısal Jeoloji ve Tektonik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

15 Ağustos 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

20 Şubat 2026

Kabul Tarihi

5 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Özcan, D. M., Özkaymak, Ç., Karabacak, V., Sümer, Ö., Şahiner, F., & Çınar Yıldız, S. (2026). İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone. Türkiye Jeoloji Bülteni, Advanced Online Publication, 1-28. https://izlik.org/JA49DH42EK
AMA
1.Özcan DM, Özkaymak Ç, Karabacak V, Sümer Ö, Şahiner F, Çınar Yıldız S. İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone. Türkiye Jeol. Bült. 2026;(Advanced Online Publication):1-28. https://izlik.org/JA49DH42EK
Chicago
Özcan, Doğukan Mert, Çağlar Özkaymak, Volkan Karabacak, Ökmen Sümer, Furkan Şahiner, ve Seray Çınar Yıldız. 2026. “İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone”. Türkiye Jeoloji Bülteni, sy Advanced Online Publication: 1-28. https://izlik.org/JA49DH42EK.
EndNote
Özcan DM, Özkaymak Ç, Karabacak V, Sümer Ö, Şahiner F, Çınar Yıldız S (01 Ağustos 2026) İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone. Türkiye Jeoloji Bülteni Advanced Online Publication 1–28.
IEEE
[1]D. M. Özcan, Ç. Özkaymak, V. Karabacak, Ö. Sümer, F. Şahiner, ve S. Çınar Yıldız, “İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone”, Türkiye Jeol. Bült., sy Advanced Online Publication, ss. 1–28, Ağu. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49DH42EK
ISNAD
Özcan, Doğukan Mert - Özkaymak, Çağlar - Karabacak, Volkan - Sümer, Ökmen - Şahiner, Furkan - Çınar Yıldız, Seray. “İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone”. Türkiye Jeoloji Bülteni. Advanced Online Publication (01 Ağustos 2026): 1-28. https://izlik.org/JA49DH42EK.
JAMA
1.Özcan DM, Özkaymak Ç, Karabacak V, Sümer Ö, Şahiner F, Çınar Yıldız S. İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone. Türkiye Jeol. Bült. 2026;:1–28.
MLA
Özcan, Doğukan Mert, vd. “İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone”. Türkiye Jeoloji Bülteni, sy Advanced Online Publication, Ağustos 2026, ss. 1-28, https://izlik.org/JA49DH42EK.
Vancouver
1.Doğukan Mert Özcan, Çağlar Özkaymak, Volkan Karabacak, Ökmen Sümer, Furkan Şahiner, Seray Çınar Yıldız. İzmir-Balıkesir Transfer Zonu İçerisinde Bir Yapı: Gelenbe Fay Zonu’nun Geometrik ve Kinematik Özellikleri / Geometric and Kinematic Characteristics of the Gelenbe Fault Zone within the İzmir-Balıkesir Transfer Zone. Türkiye Jeol. Bült. [Internet]. 01 Ağustos 2026;(Advanced Online Publication):1-28. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49DH42EK

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy