Çan İlçesinin (Çanakkale, KB Türkiye) Jeotermal Kaynakları ve Madencilik Potansiyelinin Sürdürülebilir Kaynak Yönetimi Perspektifinden Değerlendirilmesi / Geothermal Resources and Mining Potential of the Çan District (Çanakkale, NW Türkiye): A Sustainable Resource Management Perspective

Öz

Bu çalışma, Biga Yarımadası’nın jeoekonomik odak noktasında yer alan Çan (Çanakkale) ilçesinin jeotermal kaynak, metalik maden, endüstriyel hammadde ve linyit potansiyelini su-enerji-maden bütünlüğüne dayalı sürdürülebilir kaynak yönetimi perspektifiyle değerlendirmektedir. Değerlendirme; saha çalışmaları, fizikokimyasal ölçümler, hidrojeokimyasal analizler ve kurumsal verilere dayanmaktadır. Düşük-orta entalpili jeotermal alanlardan Bardakçılar, Karaılıca ve Çan-Merkez termal ve sağlık turizminde kullanılırken, Alibeyçiftliği’nde tesis bulunmamakta, kaynak yerel halk tarafından kullanılmaktadır. En yüksek kuyu içi sıcaklıklar Bardakçılar’da (750 m, 67 ℃) ve Karaılıca’da (450 m, 61,9 ℃) ölçülmüştür. Jeotermometre hesaplamaları, rezervuar sıcaklıklarının ölçülen kuyu içi sıcaklıklarından daha yüksek olabileceğini göstermekte ve kademeli kullanım olanaklarına işaret etmektedir. Bölgenin metalik maden zenginliği; Halilağa (Cu-Au) porfiri sistemi, Ağı Dağı (Au-Ag), Kocayayla (Pb-Zn ± Cu) ve Kumarlar (Pb-Zn-Cu ± Au) epitermal sistemleri ve antik metalürjiyle ilişkili Yuvalar (Fe-Cu) skarn yatağı ile temsil edilmektedir. Cevherleşme sistemlerinin polimetalik doğası Ge, Mo ve Sb gibi elementlerin yan ürün olarak geri kazanımı açısından potansiyel sunmakta olup ayrıntılı araştırmayı gerektirmektedir. Endüstriyel hammadde kaynakları ise seramik sanayisinin temel girdilerini oluşturan kaolin, sileks, kuvars ve feldispat rezervlerinin yanı sıra çimento ve inşaat sektöründe kullanılan kalker ile dekoratif malzeme olarak değerlendirilen Çan taşından oluşmaktadır. Yaklaşık 92,5 milyon ton linyit rezervine sahip havzada, toplam 650 MW kurulu güce sahip iki termik santral bulunmaktadır. Madencilik sektörü, yaklaşık 7.000 kişilik doğrudan istihdam ile yerel ekonominin temel bileşenlerinden olup, sektörel bağımlılık ve düşük kadın istihdam oranı sosyo-ekonomik sürdürülebilirlik riski yaratmaktadır. Asit kaya/maden drenajı ekosistem üzerinde çevresel riskler oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, termik santrallerden açığa çıkan uçucu küllerin asidik drenaj nötralizasyonunda ve pasaların oksidasyonunun sınırlandırılmasında değerlendirilmesi döngüsel ekonomi önerileri arasındadır. Rehabilite edilen linyit sahasında kurulan güneş enerjisi santrali, madencilik sonrası arazi kullanımına somut örnek oluşturmakta; benzer uygulamaların yaygınlaştırılması gerekmektedir. Yapılacak detaylı jeofizik araştırmalar ve derin sondajlarla jeotermal enerji kullanım alanlarının artırılması bölge için önem taşımaktadır. Bulgular, ekonomik büyümeyi sosyal kapsayıcılık ve ekolojik korumayla dengeleyen bütüncül adımların gerekliliğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Biga Yarımadası
• Çan
• döngüsel ekonomi
• jeotermal sistemler
• madencilik potansiyeli
• su-enerji-maden etkileşimi
• sürdürülebilir kaynak yönetimi.

Destekleyen Kurum

Bu çalışmada kullanılan hidrojeokimyasal analiz sonuçları ÇOMÜ-BAP FBA-2023-4409 no’lu proje kapsamında üretilmiş ve bu proje tarafından desteklenmiştir.

Etik Beyan

Bu makalenin Türkiye Jeoloji Bülteni’nde değerlendirilmek üzere sunulduğunu, çalışmanın orijinal olduğunu ve daha önce kısmen veya tamamen başka bir dergide yayımlanmadığını, yayımlanmak üzere eş zamanlı olarak başka bir dergiye gönderilmediğini beyan ederim.

Teşekkür

Veri paylaşımı sağlayan Çanakkale İl Özel İdaresi ve Çanakkale Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’ne, arazi çalışmalarına sundukları katkılardan dolayı Prof. Dr. Mehmet Ali Yücel’e ve Prof. Dr. Mustafa Çınar’a, ayrıca çalışmanın niteliğinin geliştirilmesine katkı sunan değerli hakemlere teşekkür ederim.

Geothermal Resources and Mining Potential of the Çan District (Çanakkale, NW Türkiye): A Sustainable Resource Management Perspective

Öz

This study evaluates the geothermal resource, metallic ore, industrial raw material, and lignite potential of the Çan district (Çanakkale), located at the geo-economic focal point of the Biga Peninsula, from the perspective of sustainable resource management based on water-energy-mining nexus. The evaluation is based on field studies, physicochemical measurements, hydrogeochemical analyses, and institutional data. Among the low- to medium-enthalpy geothermal fields, Bardakçılar, Karaılıca, and Çan-Merkez are utilized for thermal and health tourism, whereas Alibeyçiftliği lacks facilities, with the resource being used directly by local residents. The highest downhole temperatures were measured at Bardakçılar (750 m, 67 ℃) and Karaılıca (450 m, 61.9 ℃). Geothermometer calculations indicate that reservoir temperatures may exceed the measured downhole temperatures, pointing to the possibility of cascade utilization. The metallic ore endowment of the region is represented by the Halilağa (Cu-Au) porphyry system; the Ağı Dağı (Au-Ag), Kocayayla (Pb-Zn ± Cu), and Kumarlar (Pb-Zn-Cu ± Au) epithermal systems; and the Yuvalar (Fe-Cu) skarn deposit, associated with ancient metallurgy. The polymetallic nature of these mineralization systems offers potential for the by-product recovery of elements such as Ge, Mo, and Sb, warranting further detailed investigation. The industrial raw material resources, in turn, comprise kaolin, silex, quartz, and feldspar reserves — the primary inputs of the ceramics industry — together with limestone used in the cement and construction sectors, and Çan stone, valued as a decorative material. The basin, which holds approximately 92.5 million tons of lignite reserves, hosts two thermal power plants with a combined installed capacity of 650 MW. The mining sector, providing direct employment for approximately 7,000 people, constitutes one of the main components of the local economy; however, sectoral dependency and the low female employment rate pose a risk to socio-economic sustainability. Acid rock/mine drainage poses environmental risks to the ecosystem. In this regard, the utilization of fly ash generated by thermal power plants in the neutralization of acidic drainage and in limiting the oxidation of waste rock is among the proposed circular economy measures. The solar power plant established on the rehabilitated lignite site constitutes a concrete example of post-mining land use, and the wider adoption of similar applications is warranted. Expanding the range of geothermal energy use in the region through detailed geophysical surveys and deep drilling is of particular importance. The findings underscore the necessity of holistic measures that balance economic growth with social inclusivity and ecological conservation.

Anahtar Kelimeler

• Biga Peninsula
• Çan
• circular economy
• geothermal systems
• mining potential
• water-energy-mining nexus
• sustainable resource management.

Destekleyen Kurum

The hydrogeochemical analysis results used in this study were produced and funded by the Scientific Research Projects Coordination Unit of Çanakkale Onsekiz Mart University (Project No. FBA-2023-4409).

Etik Beyan

I hereby declare that this manuscript has been submitted for consideration in the Geological Bulletin of Turkey, that the work is original, has not been published previously in whole or in part, and is not currently under consideration for publication elsewhere.

Teşekkür

The author wishes to thank the Çanakkale Special Provincial Administration and the Çanakkale Provincial Directorate of the Social Security Institution for the data provision. Special gratitude is extended to Prof. Dr. Mehmet Ali Yücel and Prof. Dr. Mustafa Çınar for their contributions to the fieldwork. Finally, the author thanks the anonymous reviewers for their valuable comments that helped improve the quality of this study.

Kaynakça

1. Abaka, M. A. (2024). Kumarlar (Çan-Çanakkale) polimetalik (Pb-Zn-Cu±Au) cevherleşmesini oluşturan çözeltilerin özellikleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
2. Ackah-Baidoo, P. F. (2025). Gender and mining: Assessing the landscape for women entrepreneurs in the critical minerals supply chain. The Extractive Industries and Society, 24, Article 101753. https://doi.org/10.1016/j.exis.2025.101753
3. AFAD, (2026, 25 Mart). Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Deprem Kataloğu. https://deprem.afad.gov.tr/event-catalog
4. Ahmaruzzaman, M. (2010). A review on the utilization of fly ash. Progress in Energy and Combustion Science, 36(3), 327-363. https://doi.org/10.1016/j.pecs.2009.11.003
5. Akçansa, (2025). 2025 Entegre Faaliyet Raporu. Akçansa Çimento Sanayi Ticaret A.Ş. https://www.akcansa.com.tr/wp-content/uploads/2026/04/Akcansa_2025_EFR_TR-21-nisan-v2.pdf
6. Akdaş, H., Bozkurt, M. R. ve Dikduran, T. (2001). Çan taşı – Desenli yapıtaşı. Türkiye III. Mermer Sempozyumu Bildiriler Kitabı, (s. 153-162). Afyon.
7. Akıska, S. & Demirela, G. (2026). Geology, Alteration, Geochemistry, and Regional Sulfur Isotope Constraints on Pb–Zn ± Cu Mineralization in the Biga Peninsula (NW Türkiye): Insights from the Kocayayla Deposit. Applied Sciences, 16(5), 2604. https://doi.org/10.3390/app16052604
8. Akkuş, İ., Akıllı, H., Ceyhan, S., Dilemre, A. ve Tekin, Z. (2005). Türkiye Jeotermal Kaynakları Envanteri (Envanter Serisi no: 201). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü.

9. Altunkaynak, Ş., Dilek, Y., Genç, C.Ş., Sunal, G., Gertisser, R., Furnes, H., Foland, K. & Yang, J. (2012). Spatial, temporal and geochemical evolution of Oligo-Miocene granitoid magmatism in western Anatolia, Turkey. Gondwana Research, 21(4), 961-986. https://doi.org/10.1016/j.gr.2011.10.010
10. Ambraseys, N. N. & Jackson, J. A. (2000). Seismicity of the Sea of Marmara since 1500. Geophysical Journal International, 141(3), F1-F6. https://doi.org/10.1046/j.1365-246x.2000.00137.x
11. Atabay, M. ve Körpe, R. (2019). Antik Çağ'dan Günümüze Çan. Emsal Matbaa, Ankara.
12. Aydın, A. (2014). Çan-Çanakkale Bölgesi Kaolinit Yataklarının ve Çevresinin Petrografik Mineralojik ve Jeokimyasal İncelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
13. Baba, A. ve Deniz, O. (2008). Biga Yarımadası'ndaki jeotermal kaynakların potansiyeli, kullanım alanlarının belirlenmesi ve çevresel etkilerinin değerlendirilmesi (Proje no: 104Y082). TÜBİTAK ÇAYDAG (yayımlanmamış).
14. Baba, A., Deniz, O. ve Şanlıyüksel, D. (2008). Kazdağları kuzeydoğusunda bulunan soğuk su kaynaklarının izotopik özellikleri. II. Ulusal Hidrolojide İzotop Teknikleri Sempozyumu, (s. 1-12).
15. Baba, A., Ertekin, C. & Şanlıyüksel Yücel, D. (2012). High arsenic levels in water resources resulting from geogenic resources: A case study from Muratlar Region, NW Turkey. 39th International Association of Hydrogeologists Congress, Eylül 16-21, Niagara Falls, Canada, (s. 110).
16. Baba, A., Gürdal, G. & Şanlıyüksel Yücel, D. (2016). Enrichment of trace element concentrations in coal and its combustion residues and their potential environmental and human health impact: Can Coal Basin, NW Turkey as a case study. International Journal of Environmental Technology and Management, 19(5-6), 455-480. https://doi.org/10.1504/IJETM.2016.083665
17. Balkış, M. ve Yazıcı, B. (1996). TKİ Çan Linyit İşletmesi Raporu. Türkiye Kömür İşletmeleri (yayımlanmamış).
18. Bansal, S., Nangia, P., Singh, S. & Cichon, D. (2024). Where’s our share: Agenda for gender representation in mining industry. Resources Policy, 90, Article 104820. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2024.104820
19. Barka, A. & Reilinger, R. (1997). Active tectonics of the Eastern Mediterranean region: deduced from GPS, neotectonic and seismicity data. Annali di Geofisica, 40(3), 587-610. https://doi.org/10.4401/ag-3892
20. Barka, A. A. & Gülen, L. (1988). New constraints on age and total offset of the North Anatolian Fault Zone: implications for tectonics of the eastern Mediterranean region. Middle East Technical University Journal of Pure and Applied Sciences, 21(1-3), 39-63.
21. Bingöl, E. (1969). Kazdağ masifinin merkezi ve güneydoğu kesiminin jeolojisi. Maden Tetkik ve Arama Dergisi, 72, 110-123.
22. Bingöl, E., Akyürek, B. ve Korkmazer, B. (1973). Biga Yarımadası’nın jeolojisi ve Karakaya formasyonunun bazı özellikleri. Cumhuriyetin 50. Yılı Yerbilimleri Kongresi, (s. 70-77). MTA Genel Müdürlüğü.
23. Birkle, P. & Satır, M. (1995). Dating, geochemistry and geodynamic significance of the Tertiary magmatism of the Biga Peninsula, NW Turkey. A. Erler, T. Ercan, E. Bingöl, S. Örçen (Eds.), Proceedings of the International Symposium on the Geology of the Black Sea Region, (pp. 171-180). General Directorate of Mineral Research and Exploration, Ankara.
24. Borat, M. (1992). Türkiye diyatomitlerinin özellikleri ve filtrasyon karakteristikleri [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
25. Bozcu, M., Akgün, F., Gürdal, G., Bozcu, A., Kapan Yeşilyurt, S. ve Karaca, Ö. (2008). Çan-Yenice-Bayramiç (Çanakkale) Linyit Havzasının Sedimantolojik, Petrolojik, Jeokimyasal ve Palinolojik İncelenmesi (Proje no: 105Y114). TÜBİTAK.
26. Bozkaya, G. & Banks, D. A. (2015). The importance of supersaturated silica deposition for base-metal Au–Ag mineralization in western Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences, 24(2), 99-110. https://doi.org/10.3906/yer-1405-10
27. Bozkurt, E. (2001). Neotectonics of Turkey - a synthesis. Geodinamica Acta, 14(1-3), 3-30. https://doi.org/10.1080/09853111.2001.11432432
28. Brunetti, P. (2016). Magmatic-hydrothermal evolution and post-ore modifications of the Halilağa porphyry Cu-Au deposit, NW Turkey [Master’s thesis]. University of British Columbia.
29. Buyondo, K. A., Kasedde, H. & Kirabira, J. B. (2022). A comprehensive review on kaolin as pigment for paint and coating: Recent trends of chemical-based paints, their environmental impacts and regulation. Case Studies in Chemical and Environmental Engineering, 6, Article 100244. https://doi.org/10.1016/j.cscee.2022.100244
30. Bülbül, E., Çam, D., Büyükboyacı, Ü. & Karaca, S. (2022). Çanakkale ili Çan ilçesi AR:17/03 no.lu Bardakçılar jeotermal kaynak arama ruhsat alanına ait jeotermal etüt (jeoloji-jeofizik) ve ÇÇB-2010/20 jeotermal araştırma sondajı kuyu bitirme raporu. MTA Genel Müdürlüğü (yayımlanmamış).
31. Chenaker, H., Houha, B. & Vincent, V. (2018). Hydrogeochemistry and geothermometry of thermal water from north-eastern Algeria. Geothermics, 75, 137-145. https://doi.org/10.1016/j.geothermics.2018.04.009
32. Cheng, H., Zhou, Y. & Liu, Q. (2019). Kaolinite Nanomaterials: Preparation, Properties and Functional Applications. In P. Yuan, J. Thill & F. Bergaya (Eds.), Nanomaterials from Clay Minerals: Guide for Advanced Materials Applications, (pp. 285-334). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-814533-3.00006-5
33. Choi, Y. (2023). Recent Advances in Smart Mining Technology. Applied Sciences, 13, Article 3726. https://doi.org/10.3390/app13063726
34. Clark, I. & Fritz, P. (1997). Environmental Isotopes in Hydrogeology. CRC Press.
35. Cormier, A., Jutras, M., Welhener, H., Minard, T., Chiaramello, P. & Cremeens, J. (2017). NI 43-101 Feasibility Study Technical Report on the Ağı Dağı Project and Preliminary Economic Assessment on the Çamyurt Project, Çanakkale Province, Turkey (Technical Report). JDS Energy & Mining Inc. (yayımlanmamış).
36. Craig, H. (1961). Isotopic variations in meteoric waters. Science, 133, 1702-1703. https://doi.org/10.1126/science.133.3465.1702
37. Cunningham-Dunlop, I. R. & Lee, C. (2007). Agi Dagi gold property, Canakkale Province, Turkey (Technical Report). Fronteer Development Group Inc. (yayımlanmamış).
38. Çağlar, K. Ö. (1948). Türkiye Maden Suları ve Kaplıcaları Fasikül 2. MTA Enstitüsü Yayınları.
39. ÇÇŞİDİM, (2025). Çanakkale İli 2024 Yılı Çevre Durum Raporu. T.C. Çanakkale Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü (yayımlanmış)
40. Çelik, Ş. (2009). Kumarlar (Çan-Çanakkale) kurşun-çinko cevherleşmesinin jeolojisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
41. Çelmen, O., Elidemir, S. & Karadağlar, M. (2025). Update on the utilisation of geothermal energy for space and greenhouse heating in Türkiye. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 177, 146-157. https://doi.org/10.19111/bulletinofmre.1716476
42. Çetin, M. ve Taş, B. (2012). Biyolojik Orijinli Tek Doğal Mineral: Diyatomit. TÜBAV Bilim, 5(2), 28-46.
43. Çınar, M. & Şanlıyüksel Yücel, D. (2025). Çanakkale Madenciliğinde Yeni Ufuklar: Teknoloji, Sürdürülebilirlik ve Stratejik Dönüşüm. Holistance Publications. https://doi.org/10.55094/holistence.537
44. Çiçek, M., Oyman, T. & Palmer, R. P. (2021). Variation of Cu, Fe, S and Pb isotopes in sulfides from hydrothermal mineralization from the Yenice region in Çanakkale, Biga Peninsula, NW Turkey. Ore Geology Reviews, 136, Article 104255. https://doi.org/10.1016/j.oregeorev.2021.104255
45. ÇLİ, (2026, 26 Mart). Dekapaj. TKİ Çan Linyitleri İşletmesi Müdürlüğü, Üretim Esasları. https://cli.tki.gov.tr/dekapaj
46. Delaloye, M. & Bingöl, E. (2000). Granitoids from western and northwestern Anatolia: Geochemistry and modeling of geodynamic evolution. International Geology Review, 42(3), 241-268. https://doi.org/10.1080/00206810009465081
47. Demirela, G. & Akıska, S. (2022). Evaluation of Pb isotope systematics and metal sources of the Biga Pb–Zn Province (NW Turkey) and comparison with the Pb isotope systematics of the Rhodope Massif. Journal of African Earth Sciences, 187, Article 104445. https://doi.org/10.1016/j.jafrearsci.2021.104445
48. Deniz, O. (2010). Çanakkale Çan Çevresindeki Jeotermal Sistemlerin Hidrojeolojik ve Hidrojeokimyasal İncelenmesi [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
49. Dewey, J. F. & Şengör, A. M. C. (1979). Aegean and surrounding regions: complex multiplate and continuous tectonics in a convergent zone. Geological Society of America Bulletin, 90(1), 84-92. https://doi.org/10.1130/0016-7606(1979)90%3C84:AASRCM%3E2.0.CO;2
50. Doerksen, G., Freudigmann, S., Pilotto, D., Rykaart, M., Abrahams, G., Simmons, G., Kirkham, G. & Gray, J. (2015). Revised Preliminary Economic Assessment Technical Report Halilağa Project, Turkey (Canadian National Instrument 43-101 Technical Report). JDS Energy and Mining Inc (yayımlanmamış).
51. Doğdu, M. Ş. (2004). Jeotermal Suların Rezervuar Sıcaklığının Tahmininde Kullanılan Jeotermometre Hesaplamaları İçin Bilgisayar Programı. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 28(2), 1-12.
52. DSİ, (2026, 25 Mart). Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, İşletmedeki Baraj ve Göletler. https://bolge25.dsi.gov.tr/Sayfa/Detay/943
53. Durmaz, K., Demir, B. G. ve Akbulut, A. (2026). Dünya ve Türkiye açısından feldispat madenciliği ve ticareti. Kuzey Ege Teknik Bilimler ve Teknoloji Dergisi, 3(1), 64-74. https://izlik.org/JA95LF95PT
54. Duru, M., Pehlivan, Ş., Okay, A. İ., Şentürk, Y. ve Kar, H. (2012). Biga Yarımadası'nın Tersiyer Öncesi Jeolojisi. E. Yüzer ve G. Tunay (Ed.ler), Biga Yarımadası’nın Genel ve Ekonomik Jeolojisi (s. 7-74). MTA Özel Yayın Serisi No: 28.
55. Ediger, V. Ş. (1988). Biga Yarımadası'ndaki Kömürlü Birimlerden Alınan Örneklerin Palinolojik Analizi (Rapor no: 1296). Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Araştırma Grubu (yayımlanmamış).
56. Eisenlohr, T. (1995). Die Thermalwässer der Armutlu-Halbinsel (NW Türkei) und deren Beziehung zu Geologie und aktiver Tektonik [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. ETH Zurich.
57. Ellis, A. J. (1979). Chemical geothermometry in geothermal systems. Chemical Geology, 25(3), 219-226. https://doi.org/10.1016/0009-2541(79)90143-8
58. Emre, Ö., Doğan, A. ve Yıldırım, C. (2012). Biga Yarımadasının Diri Fayları ve Deprem Potansiyeli. E. Yüzer ve G. Tunay (Ed.ler), Biga Yarımadası’nın Genel ve Ekonomik Jeolojisi (s. 163-198). MTA Özel Yayın Serisi No: 28.
59. Emre, Ö., Duman, T. Y., Özalp, S., Elmacı, H., Olgun, Ş. ve Şaroğlu, F. (2013). Açıklamalı Türkiye Diri Fay Haritası, Ölçek 1:1.250.000. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Özel Yayın Serisi-30, Ankara.
60. Engin, T., Özkan, Y. Z., Sarı, R., Şen, P., Gedikoğlu, A. ve Özpeker, I. (2012). Biga Yarımadası'nın Metalojenisi. E. Yüzer ve G. Tunay (Ed.ler), Biga Yarımadası’nın Genel ve Ekonomik Jeolojisi (s. 207-272). MTA Özel Yayın Serisi No: 28.
61. EPDK, (2026, Haziran). Elektrik piyasası sektör raporu: Nisan 2026. https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/4-16382/2026-yili-nisan-ayi-sektor-raporlari-yayimlanmist
62. EPİAŞ, (2026, Haziran). Elektrik piyasası aylık raporu: Mayıs 2026. https://www.epias.com.tr/spot-elektrik-piyasasi/elektrik-piyasasi-bultenler/elektrik-piyasasi-aylik-bulten/
63. Ercan, T., Satır, M., Steinitz, G., Dora, A., Sarıfakıoğlu, E., Adis, C., Walter, H. J. ve Yıldırım, T. (1995). Biga Yarımadası ile Gökçeada, Bozcaada ve Tavşan Adalarındaki (KB Anadolu) Tersiyer Volkanizmasının Özellikleri. Maden Tetkik ve Arama Dergisi, 117, 55-86.
64. Erdoğan, M., Gençoğlu, H. & Mahmetoğlu, Y. (2012). Biga Yarımadası’nın Endüstriyel Hammadde Olanakları. E. Yüzer ve G. Tunay (Ed.ler), Biga Yarımadası’nın Genel ve Ekonomik Jeolojisi, (s. 273–288). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Özel Yayın Serisi No: 28, Ankara.
65. Eroğlu, A. ve Aksoy, N. (2003). Jeotermal suların kimyasal analizi. VI. Ulusal Tesisat Kongresi, Jeotermal Enerji Semineri Kitapçığı (s. 149-183). TMMOB Makine Mühendisleri Odası Yayınları.
66. Ertin, G. (2001). Biga Yarımadasında Madencilik. Coğrafya Dergisi, 9, 81-108.
67. ETKB, (2024). T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. Jeotermal. https://enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji-jeotermal (Erişim tarihi: 14 Şubat 2026)
68. ETKB, (2025). T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. Türkiye Kritik ve Stratejik Madenler Raporu. https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/TKDB/tr/Belgeler/Tu%CC%88rkiye_Kritik_ve_Stratejik_Madenler_Raporu.pdf (Erişim tarihi: 14 Şubat 2026)
69. Flower, R. J. & Williams, D. M. (2025). Diatomites: Their formation, distribution and uses. In S. A. Elias (Ed.), Encyclopedia of Quaternary Science (3rd ed.), Vol. 2 (pp.: 50-61). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-323-99931-1.00080-5
70. Fouillac, C. & Michard, G. (1981). Sodium/lithium ratio in water applied to the geothermometry of geothermal waters. Geothermics, 10(1), 55-70. https://doi.org/10.1016/0375-6505(81)90025-0
71. Fournier, R. O. (1977). Chemical geothermometers and mixing models for geothermal systems. Geothermics, 5(1-4), 41-50. https://doi.org/10.1016/0375-6505(77)90007-4
72. Fournier, R. O. (1979). A revised equation for the Na/K geothermometer. Geothermal Resources Council, 3, 221-224.
73. Fournier, R. O. (1989). Lectures on geochemical interpretation of hydrothermal waters. UNU Geothermal Training Programme, 10, 1-66.
74. Fournier, R. O. (1991). Water geothermometers applied to geothermal energy. In F. D'Amore (Ed.), Application of Geochemistry in Geothermal Reservoir Development (pp. 37-63). UNITAR/UNDP Publications.
75. Fournier, R. O. & Truesdell, A. H. (1973). An empirical Na-K-Ca geothermometer for natural waters. Geochimica et Cosmochimica Acta, 37(5), 1255-1275. https://doi.org/10.1016/0016-7037(73)90060-4
76. Gedikoğlu, A. (2011). Biga Yarımadası metalik maden yatakları. Biga Yarımadası’nın Jeolojisi Sempozyumu Bildirileri (s. 48-62).
77. Genç, Ş. C. (1998). Evolution of the Bayramic¸ magmatic complex, Northwestern Anatolia. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 85(1-4), 233–249. https://doi.org/10.1016/S0377-0273(98)00057-2
78. Genç, Ş. C., Dönmez, M., Akçay, A. E., Altunkaynak, Ş., Eyüpoğlu, M. ve Ilgar, Y. (2012). Biga Yarımadası Tersiyer Volkanizmasının Stratigrafik, Petrografik ve Kimyasal Özellikleri. E. Yüzer ve G. Tunay (Ed.ler), Biga Yarımadası'nın Genel ve Ekonomik Jeolojisi (s. 121-162). MTA Özel Yayın Serisi No: 28.
79. Giggenbach, W. F. (1988). Geothermal solute equilibria: Derivation of Na-K-Ca-Mg geoindicators. Geochimica et Cosmochimica Acta, 52(12), 2749-2765. https://doi.org/10.1016/0016-7037(88)90143-3
80. Gjelsvik, T. (1962). Investigations of lead-zinc deposits in northwest Anatolia, Turkey. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 59, 60-68.
81. Grohol, M. & Veeh, C. (2023). Study on the Critical Raw Materials for the EU 2023 - Final Report. European Commission (yayımlanmış).
82. Guo, Q., Liu, M., Luo, L., Yan, K., Guo, W., Wu, G., Yan, W. & Wang, Y. (2019). Geochemical controls on magnesium and its speciation in various types of geothermal waters from typical felsic-rock-hosted hydrothermal systems in China. Geothermics, 81, 185-197. https://doi.org/10.1016/j.geothermics.2019.05.006
83. Gutiérrez-Negrín, L. C. A. (2024). Evolution of worldwide geothermal power 2020-2023. Geothermal Energy, 12, 14. https://doi.org/10.1186/s40517-024-00290-w
84. Gürdal, G. (2011). Abundances and modes of occurrence of trace elements in the Çan coals (Miocene), Çanakkale-Turkey. International Journal of Coal Geology, 87(2), 157-173. https://doi.org/10.1016/j.coal.2011.06.008
85. Gürer, Ö. F., Sanğu, E., Gürer, A. & Akın, M. (2021). Late Cenozoic shift from extension to strike-slip stress regime in the west of the Biga Peninsula, NW Turkey. Journal of Structural Geology, 148, Article 104348. https://doi.org/10.1016/j.jsg.2021.104348
86. Hedenquist, J. & Lowenstern, J. (1994). The role of magmas in the formation of hydrothermal ore deposits. Nature, 370, 519-527. https://doi.org/10.1038/370519a0
87. Hezarfen, C. (1976). Çanakkale-Çan Kömür Yatağı Fizibilite Araştırması (Rapor no: 7113). Maden Tetkik ve Araştırma Genel Müdürlüğü.
88. IAH, (1979). Map of mineral and thermal water of Europe. Scale 1:500.000. International Association of Hydrogeologists, Paris, France.
89. IARC, (2012). Arsenic, Metals, Fibres and Dusts (IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans, Vol. 100C). International Agency for Research on Cancer. https://publications.iarc.who.int/Book-And-Report-Series/Iarc-Monographs-On-The-Identification-Of-Carcinogenic-Hazards-To-Humans/Arsenic-Metals-Fibres-And-Dusts-2012
90. IGF, (2023). Women and the Mine of the Future Global Report. Intergovernmental Forum on Mining, Minerals, Metals and Sustainable Development (IGF). https://www.igfmining.org/resource/women-and-the-mine-of-the-future-global-report
91. Inzillo, B. M., Santoro, S., Zegeye, R. B., Tufa, R. A., Argurio, P., Straface, S. & Curcio, E. (2026). Geothermal fluids-derived critical raw materials for a sustainable and independent European supply. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 240, Article117166. https://doi.org/10.1016/j.rser.2026.117166
92. İleri, B. & Şanlıyüksel Yücel, D. (2020). Metal removal from acid mine lake using ultrasound-assisted modified fly ash at different frequencies. Environmental Monitoring and Assessment, 192, Article 185. https://doi.org/10.1007/s10661-020-8150-4
93. İTASHY, (2016). İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 20/10/2016, Sayı: 29863. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=7510&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
94. Jelen, J. (2018). Mining Heritage and Mining Tourism. Czech Journal of Tourism, 7(1), 93-105. https://doi.org/10.1515/cjot-2018-0005
95. Kahraman, S., Demirel, V., Beker, K., Gökmenoğlu, O. ve Zaman, U. (2005). Çanakkale-Çan-Etili Sahası Jeotermal Enerji Aramaları, Eti-1 Kuyu Bitirme Raporu (Rapor no: 10772). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Enerji Hammadde Etüt ve Arama Dairesi/Jeofizik Etütleri Dairesi (yayımlanmamış).
96. Karaca, Z., Şanlıyüksel Yücel, D., Yücel, M. A., Kamacı, C., Çetiner, Z. S., Erenoğlu, R. C. ve Akçay, Ö. (2013). Çanakkale ili (Biga Yarımadası) Jeotermal Kaynakları ve Özelliklerinin Belirlenmesi, Biga Yarımadası Jeotermal Bilgi Sistemi (Proje no: DFD12/0011). Güney Marmara Kalkınma Ajansı (yayımlanmamış).
97. Karadeniz, M. (2008). Sülfürlü Madenlerin Sorunu Asit Maden Drenajı ve Çözümü (Oda Yayın No: 146). TMMOB Maden Mühendisleri Odası.
98. Kartal, T. (1974). Çanakkale-Çan Kaplıcası Hidrojeoloji Etüdü (Rapor no: 6649). MTA (yayımlanmamış).
99. Kassem, M. A. & Moscariello, A. (2024). Advancing sustainable energy: A systematic review of geothermal-powered district heating and cooling networks. International Journal of Sustainable Energy, 43(1), Article 2417436. https://doi.org/10.1080/14786451.2024.2417436
100. Ketin, İ. & Roesli, F. (1953). Makroseismische Untersuchungen über das nordwestanatolische Beben vom 18. März 1953. Eclogae Geologicae Helvetiae, 46(2), 187-208. https://doi.org/10.5169/seals-161697
101. Ketris, M. P. & Yudovich, Y. E. (2009). Estimations of Clarkes for carbonaceous biolithes: World average for trace element contents in black shales and coals. International Journal of Coal Geology, 78(2), 135-148. https://doi.org/10.1016/j.coal.2009.01.002
102. Koçyiğit, A. (2009). Biga Yarımadası’nın Yeni Tektoniği: Biga Fay Sistemi, KB Türkiye. 62. Türkiye Jeoloji Kurultayı Bildiri Özleri Kitabı, (s. 498-499).
103. Körpe, R. (2024). Antik Çağ Troas Bölgesi Madenleri. 5. Türkiye Tarihi Madenler Konferansı Bildiriler Kitabı, (s. 20-26). Trakya Üniversitesi.
104. KRDAE, (2026a, 25 Mart). Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü. Türkiye’de 1900–2004 Yılları Arasında Can Kaybı ve Hasara Neden Olmuş Önemli Depremler (Ms>5.0). http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/Depremler/tlarge2.htm
105. KRDAE, (2026b, 25 Mart). Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü. 03 Mayıs 2018 Çan (Çanakkale) Depremi. http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/2/wp-content/uploads/2018/05/03_05_2018_Can-Canakkale.pdf
106. Krushensky, R. D., Akçay, Y. ve Karaeğe, E. (1980). Geology of the Karalar-Yeşiller area, northwest Anatolia, Turkey. U.S. Geological Survey Bulletin, 1461, 1-72. https://doi.org/10.3133/b1461
107. Kuşcu, İ., Tosdal, R. M. & Gençalıoğlu-Kuşcu, G. (2019). Episodic porphyry Cu (–Mo–Au) formation and associated magmatic evolution in Turkish Tethyan collage. Ore Geology Reviews, 107, 119-154. https://doi.org/10.1016/j.oregeorev.2019.02.005
108. Kuźnia, M. (2025). A review of coal fly ash utilization: Environmental, energy, and material assessment. Energies, 18, Article 52. https://doi.org/10.3390/en18010052
109. Kürçer, A., Özalp, S., Özdemir, E., Uygun Güldoğan, Ç. ve Duman, T. Y. (2019). 18 Mart 1953 Yenice-Gönen Depremi (Ms=7.2) ışığında Yenice-Gönen Fayı’nın aktif tektonik ve paleosismolojik özellikleri, KB Türkiye. Maden Tetkik ve Arama Dergisi, 159, 29-63. https://doi.org/10.19111/bulletinofmre.500553
110. Li, J., Sagoe, G. & Li, Y. (2020). Applicability and limitations of potassium-related classical geothermometers for crystalline basement reservoirs. Geothermics, 84, Article 101728. https://doi.org/10.1016/j.geothermics.2019.101728
111. Li, J., Sagoe, G., Wang, X. & Yang, Z. (2021). Assessing the suitability of lithium-related geothermometers for estimating the temperature of felsic rock reservoirs. Geothermics, 89, Article 101950. https://doi.org/10.1016/j.geothermics.2020.101950
112. Mancini, L. & Sala, S. (2018). Social impact assessment in the mining sector: Review and comparison of indicators frameworks. Resources Policy, 57, 98-111. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2018.02.002
113. McKenzie, D. P. (1972). Active tectonics of the Mediterranean region. Geophysical Journal of the Royal Astronomical Society, 30(2), 109-158. https://doi.org/10.1111/j.1365-246X.1972.tb02351.x
114. McKenzie, D. P. (1978). Some remarks on the development of sedimentary basins. Earth and Planetary Science Letters, 40(1), 25–32. https://doi.org/10.1016/0012-821X(78)90071-7
115. Mertoğlu, O., Şimşek, Ş. & Başarır, N. (2021). Geothermal energy use: projections and country update for Turkey. Proceedings, World Geothermal Congress 2021, Reykjavik, Iceland, (s. 11).
116. MGM, (2026, 25 Mart). Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Resmî İstatistikler: İl ve İlçelerimize Ait İstatistikî Veriler (Çanakkale). https://mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve-ilceler-istatistik.aspx?m=CANAKKALE
117. MTA, (2026, 26 Mart). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Kömür Arama Araştırmaları. https://www.mta.gov.tr/v3.0/arastirmalar/komur-arama-arastirmalari
118. Murray, H. H. (2007). Applied Clay Mineralogy: Occurrences, Processing and Application of Kaolins, Bentonites, Palygorskite-Sepiolite, and Common Clays. Elsevier.
119. Müller, G. (1955). Çanakkale vilayetindeki termal kaynaklar (Rapor no: 2221). Enerji Hammadde Etüt ve Arama Dairesi Başkanlığı (yayımlanmamış).
120. Nicholson, K. (1993). Geothermal Fluids: Chemistry and Exploration Techniques. Springer-Verlag Berlin Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-642-77844-5
121. ODAŞ, (2024). Odaş Sürdürülebilirlik Raporu - 2024. Odaş Elektrik Üretim Sanayi Ticaret A.Ş. https://www.odas.com.tr/uploads/2025081918313935439.pdf
122. ODAŞ, (2025). Odaş Sürdürülebilirlik Raporu - 2025. Odaş Elektrik Üretim Sanayi Ticaret A.Ş. https://www.odas.com.tr/uploads/20260722174828665.pdf
123. Okay, A. İ., Siyako, M. ve Bürkan, K. A. (1990). Biga Yarımadası'nın jeolojisi ve tektonik evrimi. Türkiye Petrol Jeologları Derneği Bülteni, 2(1), 83-121.
124. Okay, A. İ., Satır, M., Maluski, H., Siyako, M., Monie, P., Metzger, R. & Akyüz, S. (1996). Paleo- and Neo-Tethyan events in northwest Turkey: Geological and geochronological constraints. In A. Yin & T.M. Harrison (Eds.), Tectonics of Asia, (pp. 420-441). Cambridge University Press.
125. Okay, A. İ. & Satır, M. (2000). Coeval plutonism and metamorphism in a latest Oligocene metamorphic core complex in northwest Turkey. Geological Magazine, 137(5), 495-516. https://doi.org/10.1017/S0016756800004532
126. Öktü, G., Uzel, Ö. F. ve Şaroğlu, F. (1991). Çanakkale-Çan sıcaksu sondajları (Çan-1, Çan-2) kuyu bitirme raporu. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (yayımlanmamış).
127. Önder, İ. (2002). Çan jeotermal alanı sıcak su aramaları jeofizik rezistivite (DES) ve SP-türev etütleri raporu. 10 s. (yayınlanmamış)
128. Öngen, S. (1978). Petrographie und petrochemie des Çavuşlu–Karaköy granitoid massivs. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Mecmuası Seri B, 43, 93-115.
129. Öngen, S. (1992). Les échanges métasomatiques entre granitoïdes et encaissants particuliers (calcaires, dolomies, ultrabasites, séries manganésifères): l’exemple de la péninsule de Biga, Anatolie nord-ouest, Turquie [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Université de Nancy, Faculté des Sciences de la Terre.
130. Özalp, S., Kürçer, A., Özdemir, E. & Duman, T. Y. (2016). The Bekten Fault: The palaeoseismic behaviour and kinematic characteristics of an intervening segment of the North Anatolian Fault Zone, Southern Marmara Region, Turkey. Geodinamica Acta, 28(4), 347-362. https://doi.org/10.1080/09853111.2016.1208524
131. Özdamar, Ş. (2018). Evciler Plütonu’nun (KB Türkiye) Petrolojisi. KSÜ Mühendislik Bilimleri Dergisi, 21(2), 149-165. https://doi.org/10.17780/ksujes.392826
132. Özdamar, Ş., Roden, M. F., Zou, H., Billor, M. Z., Hames, W., Georgiev, S. & Dunkl, I. (2021). Petrogenesis of Oligocene plutonic rocks in western Anatolia (NW Turkey): Insights from mineral and rock chemistry, Sr-Nd isotopes, and U-Pb, Ar-Ar and (U-Th)/He geochronology. Geochemistry, 81(2), Article 125747. https://doi.org/10.1016/j.chemer.2021.125747
133. Özer, İ., Sağır, M., Baykara, İ., Dinçer, B., Koca Özer, B., Şahin, S., Eren, E. ve Özdemir, A. (2018). Çanakkale İlinde Paleolitik Dönem İnsan İzleri. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 58(1), 99-116. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2018.58.1.6
134. Özkaymak, C. & Sözbilir, H. (2012). Tectonic geomorphology of the Spildagi High Ranges, western Anatolia. Geomorphology, 173, 128-140. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2012.06.003
135. Palmer, C. A., Tuncalı, E., Dennen, K. O., Coburn, C. T. & Finkelman, R. B. (2004). Characterization of Turkish coals: a nationwide perspective. International Journal of Coal Geology, 60, 85-115. https://doi.org/10.1016/j.coal.2004.05.001
136. Peiffer, L., Wanner, C., Spycher, N., Sonnenthal, E. L., Kennedy, B. M. & Iovenitti, J. (2014). Optimized multicomponent vs. classical geothermometry: Insights from modeling studies at the Dixie Valley geothermal area. Geothermics, 51, 154-169. http://dx.doi.org/10.1016/j.geothermics.2013.12.002
137. Pernicka, E., Eibner, C., Öztunalı, Ö. & Wagner, G. A. (2003). Early Bronze Age metallurgy in the North-East Aegean. In G. A. Wagner, E. Pernicka & H. P. Uerpmann (Eds.), Troia and the Troad: Scientific Approaches, (pp. 143-172). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-662-05308-9_10
138. Pickett, E. A. & Robertson, A. H. (2004). Significance of the volcanogenic Nilüfer Unit and related components of the Triassic Karakaya Complex for Tethyan subduction/accretion processes in NW Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences, 13 (2), 97-143.
139. Piper, M. A. (1944). A graphic procedure in the geochemical interpretation of water-analyses. Transactions American Geophysical Union, 25(6), 914-928. https://doi.org/10.1029/TR025i006p00914
140. Rubio-Maya, C., Ambríz-Díaz, V. M., Pastor-Martínez, E. & Belman-Flores, J. M. (2015). Cascade utilization of low and medium enthalpy geothermal resources: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 52, 689-716. http://dx.doi.org/10.1016/j.rser.2015.07.162
141. Rybár, P. & Hronček, P. (2017). Mining tourism and the search for its origins. Geotourism, 3, 50-51. https://doi.org/10.7494/geotour.2017.50-51.3
142. Sánchez, M. G., McClay, K. R., King, A. R. & Wijbrams, J. R. (2016). Cenozoic crustal extension and its relationship to porphyry Cu-Au-(Mo) and epithermal Au-(Ag) mineralization in the Biga Peninsula, northwestern Turkey. In J. P. Richards (Ed.), Tectonics and Metallogeny of the Tethyan Orogenic Belt, (Special Publication No. 19, pp. 113-138). Society of Economic Geologists.
143. Sarp, S., Burçak, M., Yıldırım, T. ve Yıldırım, N. (1998). Biga Yarımadası’nın jeolojisi ve jeotermal enerji olanakları ile Balıkesir-Havran-Derman kaplıca sahasının detay jeotermal etüdü ve gradyan sondajları (Rapor no: 10537). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (yayımlanmamış).
144. Schoeller, H. (1962). Les Eaux Souterraines: Hydrologie Dynamique et Chimique. Recherche, Exploitation et Evaluation des Ressources. Masson et Cie.
145. Siyako, M., Bürkan, K. A. ve Okay, A. İ. (1989). Biga ve Gelibolu Yarımadalarının Tersiyer jeolojisi ve hidrokarbon olanakları. Türkiye Petrol Jeologları Derneği Bülteni, 1(3), 183-199.
146. Sözbilir, H., Uzel, B., Sümer, Ö., Eski, S., Softa, M., Tepe, Ç., Özkaymak, Ç. ve Baba, A. (2018). Çanakkale-Ayvacık Deprem Fırtınasının (14 Ocak-20 Mart 2017) Sismik Kaynakları. Eskişehir Teknik Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi B-Teorik Bilimler, 6, 1-17.
147. Stober, I. & Bucher, K. (2021). Geothermal Energy: From Theoretical Models to Exploration and Development (2nd ed.). Springer Nature Switzerland AG.
148. Sütun Enerji, (2026, 26 Mart). Sütun Enerji Madencilik A.Ş., Demir, Bakır ve Çinko Madenleri. https://www.sutunenerji.com/demir-bakir-cinko-madenleri
149. Swaine, D. J. (1990). Trace Elements in Coal. Butterworth & Co. London.
150. Şanlıyüksel Yücel, D. (2013). Asidik su kaynaklarının karakteristikleri, oluşumunu sağlayan faktörler ve hidrojeokimyasal özellikleri (Çan-Bayramiç; Biga yarımadası örneği) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
151. Şanlıyüksel Yücel, D. (2019). Characterization and comparison of mine wastes in Can Coal Basin, northwest Turkey: a case study. Environmental Earth Sciences, 78, Article 154. https://doi.org/10.1007/s12665-019-8160-0
152. Şanlıyüksel Yücel, D. & Baba, A. (2013). Geochemical Characterization of Acid Mine Lakes in Northwest Turkey and Their Effect on the Environment. Archives of Environmental Contamination and Toxicology, 64(3), 357-376. https://doi.org/10.1007/s00244-012-9843-7
153. Şanlıyüksel Yücel, D. ve İleri, B. (2020). Antropojenik kaynaklı metal kirliliğinin çevresel etkilerinin azaltılmasında uçucu kül kullanımı. Türkiye Jeoloji Bülteni, 63(1), 43-56. https://doi.org/10.25288/tjb.593416
154. Şanlıyüksel Yücel, D. ve Yücel, M. A. (2017). Terk edilmiş kömür ocaklarında oluşan maden göllerinin hidrokimyasal özelliklerinin belirlenmesi ve insansız hava aracı ile üç boyutlu modellenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 23(6), 780-791.
155. Şanlıyüksel Yücel, D., Karaca, Z. & Yücel, M. A. (2013). Determining hydrogeochemical characteristics of geothermal resources in Biga Peninsula (city of Canakkale), NW Turkey. 40th International Association of Hydrogeologists Congress, (p. 261). 15-20 September 2013, Perth, Australia.
156. Şanlıyüksel Yücel, D., Yücel, M. A. & Baba, A. (2014). Change detection and visualization of acid mine lakes using time series satellite image data in geographic information systems (GIS): Can (Canakkale) County, NW Turkey. Environmental Earth Sciences, 72(11), 4311-4323. https://doi.org/10.1007/s12665-014-3330-6
157. Şanlıyüksel Yücel, D., Balcı, N. & Baba, A. (2016). Generation of acid mine lakes associated with abandoned coal mines in northwest Turkey. Archives of Environmental Contamination and Toxicology, 70(4), 757-782. https://doi.org/10.1007/s00244-016-0270-z
158. Şaroğlu, F., Emre, Ö. & Boray, A. (1987). Türkiye’nin Diri Fayları ve Depremsellikleri (Rapor no: 8174). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (yayımlanmamış).
159. Şener, M. F., Uzelli, T., Akkuş, İ., Mertoğlu, O. & Baba, A. (2023). The potential, utilization, and development of geothermal energy in Türkiye. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 171, 69-90. https://doi.org/10.19111/bulletinofmre.1229381
160. Şengör, A. M. C. & Yılmaz, Y. (1981). Tethyan evolution of Turkey: A plate tectonic approach. Tectonophysics, 75, 181-241. https://doi.org/10.1016/0040-1951(81)90275-4
161. Şengör, A. M. C., Yılmaz, Y. & Sungurlu, O. (1985). Tectonics of the Mediterranean Cimmerides: nature and evolution of the western termination of Palaeo-Tethys. J. E. Dixon & A. H. F. Robertson (Eds.), The Geological Evolution of the Eastern Mediterranean (pp. 77-112). Special Publication of Geological Society, Blackwell Scientific Publications.
162. Şengör, A. M. C., Özeren, M. S., Keskin, M., Sakınç, M., Özbakır, A. D. & Kayan, İ. (2008). Eastern Turkish high plateau as a small Turkic-type orogen: implications for post-collisional crust-forming processes in Turkic-type orogens. Earth-Science Reviews, 90(1-2), 1-48. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2008.05.002
163. Şengünalp, F. (2009). Çan ilçe sınırları içerisinde yaşayan insanların kan ve saç As-Pb ve Hg değerlerinin yeraltı suları ile ilişkisinin tıbbi jeoloji açısından değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
164. Şimşek, Ş. (2002). Origin and characteristics of geothermal energy resource of the wider Aegean Region. The International Workshop on Possibilities of Geothermal Energy Development in the Aegean Islands Region (Proceed.), vol. 1, (pp. 1-8). Milos Island, Greece.
165. Taymaz, T., Jackson, J. & McKenzie, D. (1991). Active tectonics of the north and central Aegean Sea. Geophysical Journal International, 106, 433-490. https://doi.org/10.1111/j.1365-246X.1991.tb03906.x
166. TEİAŞ, (2025, 10 Aralık). Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Türkiye Elektrik Üretim-İletim 2024 Yılı İstatistikleri. https://www.teias.gov.tr/turkiye-elektrik-uretim-iletim-istatistikleri
167. Tekin, İ. (2009). Çan taşı ekonomisi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
168. TKİ, (2026, 30 Mart). Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu. Ağaçlandırma Çalışmaları. https://www.tki.gov.tr/agaclandirma-calismalari
169. Toprak, S. & Demir, M. M. (2026). Subgram-scale precipitation of lithium peroxide from Tuzla geothermal brine using commercial λ-MnO2 adsorbent in situ. ACS Sustainable Resource Management, 3(2), 433-443. https://doi.org/10.1021/acssusresmgt.5c00481
170. Truesdell, A. (1976). Summary of section III: Geochemical techniques in exploration. Proceedings 2nd U.N. Symposium on the Development and Use of Geothermal Resources. U.S. Government Printing Office.
171. Truva Bakır, (2026, 26 Mart). Truva Bakır Maden İşletmeleri A.Ş., Bayramiç Bakır Madeni. https://truvabakir.com.tr/bayramic-bakir-madeni/
172. Tuncalı, E., Çiftçi, B., Yavuz, N., Toprak, S., Köker, A., Gencer, Z., Ayçık, H. ve Şahin, N. (2002). Türkiye Tersiyer Kömürlerinin Kimyasal ve Teknolojik Özellikleri. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Yayınları.
173. TÜİK, (2025, 27 Aralık). Türkiye İstatistik Kurumu. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2024. https://veriportali.tuik.gov.tr
174. UN General Assembly, (2015). Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development. United Nations, New York.
175. USGS, (2026a). Mineral commodity summaries 2026 (Version 1.3). U.S. Geological Survey. https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2026/mcs2026.pdf
176. USGS, (2026b). Mineral commodity summaries 2026: Diatomite. U.S. Geological Survey. https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2026/mcs2026-diatomite.pdf
177. Ünal Ercan, H. ve Ece, Ö. I. (2015). Hamamtepe sileks ocağının mineralojik, jeokimyasal ve kökensel irdelenmesi, Etili–Çanakkale. 68. Türkiye Jeoloji Kurultayı Bildiri Özleri Kitabı, (s.362-363). TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yayınları.
178. Ünal Ercan, H., Ece, Ö. I., Çiftçi, E. & Aydın, A. (2022a). Comparison of epithermal kaolin deposits from the Etili area (Çanakkale, Turkey): Mineralogical, geochemical, and isotopic characteristics. Clays and Clay Minerals, 70(5), 753-779. https://doi.org/10.1007/s42860-022-00214-4
179. Ünal Ercan, H., Ece, Ö. I., Schroeder, P. A. & Gülmez, F. (2022b). Characteristics and evolution of the Etili silica sinter epithermal deposits, Çanakkale–Turkey: Relation to alkali chloride vs acid-sulfate fluids. Ore Geology Reviews, 142, Article 104726. https://doi.org/10.1016/j.oregeorev.2022.104726
180. Ünalan, G. (2013). Kömür Jeolojisi (2. Baskı). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Eğitim Serisi-41.
181. Verma, M. P. (2000). Chemical thermodynamics of silica: a critique on its geothermometer. Geothermics, 29(3), 323-346. https://doi.org/10.1016/S0375-6505(99)00064-4
182. Wagner, G. A., Pernicka, E., Seeliger, T. C., Öztunalı, Ö., Baranyi, I., Begemann, F. & Schmitt-Strecker, S. (1985). Geologische Untersuchungen zur frühen Metallurgie in NW-Anatolien. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 101-102, 45-81.
183. Wang, D., Xue, F., Ren, L., Li, X., Wang, S. & Er, X. Q. (2025). Critical minerals in Tibetan geothermal systems: Their distribution, flux, reserves, and resource effects. Minerals, 15(1), Article 93. https://doi.org/10.3390/min15010093
184. Wedding, H. (1966). Çan Çanakkale kömür havzaları Çan Durali bölümünün detay harita çalışmaları hakkında rapor (Rapor no: 4399). Enerji Hammadde Etüt ve Arama Dairesi Başkanlığı (yayımlanmamış).
185. Wei, Z. A., Shao, H., Tang, L., Deng, B., Li, H. & Wang, C. (2021). Hydrogeochemistry and geothermometry of geothermal waters from the Pearl River Delta region, South China. Geothermics, 96, Article 102164. https://doi.org/10.1016/j.geothermics.2021.102164
186. Westaway, R. (1994). Present-day kinematics of the middle-east and eastern Mediterranean. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 99(B6), 12071-12090. https://doi.org/10.1029/94JB00335
187. WHO. (2022). Guidelines for Drinking-water Quality: Fourth Edition Incorporating the First and Second Addenda. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240045064
188. World Bank, (2025). Turning Minerals and Metals into Development. https://www.worldbank.org/en/news/immersive-story/2025/12/12/turning-minerals-and-metals-into-development (Erişim tarihi: 28 Mart 2026).
189. Yalçın, T. (2007). Geochemical characterization of the Biga Peninsula thermal waters (NW Turkey). Aquatic Geochemistry, 13(1), 75-93. https://doi.org/10.1007/s10498-006-9008-2
190. Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği (2015). Orman ve Su İşleri Bakanlığı. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150415-18.htm
191. Yılgör, A. (2001). Çan (Çanakkale) yöresi sileks oluşumlarının jeolojisi ve endüstriyel yönden değerlendirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
192. Yılmaz, H. (2003). Exploration at the Kuscayiri Au (Cu) prospect and its implications for porphyry-related mineralization in western Turkey. Journal of Geochemical Exploration, 77(2-3), 133-150. https://doi.org/10.1016/S0375-6742(02)00274-1
193. Yılmaz, H., Yousefi, M., Parsa, M., Sönmez, F. N. & Maghsoodi, A. (2019). Singularity mapping of bulk leach extractable gold and −80# stream sediment geochemical data in recognition of gold and base metal mineralization footprints in Biga Peninsula South, Turkey. Journal of African Earth Sciences, 153, 156-172. https://doi.org/10.1016/j.jafrearsci.2019.02.015
194. Yiğit, Ö. (2012). A prospective sector in the Tethyan Metallogenic Belt: Geology and geochronology of mineral deposits in the Biga Peninsula, NW Turkey. Ore Geology Reviews, 46, 118-148. https://doi.org/10.1016/j.oregeorev.2011.09.015
195. Yurtsever, Y. & Gat, J. R. (1981). Atmospheric waters. In J. R. Gat & R. Gonfiantini (Eds.), Stable Isotope Hydrology: Deuterium and Oxygen-18 in the Water Cycle, (pp. 103-142). International Atomic Energy Agency.
196. Yücel, M. A., Şanlıyüksel Yücel, D. ve Özer, İ. (2024). İnkaya Mağarası ve çevresinin (Çan, Çanakkale) insansız hava aracı termal ve RGB kamera görüntüleri ile modellenmesi. F. Yıldırım (Ed.), 37. Arkeometri Sonuçları Toplantısı (ss. 299-307). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
197. Yücel Öztürk, Y., Helvacı, C. & Satır, M. (2005). Genetic relations between skarn mineralization and petrogenesis of the Evciler Granitoid, Kazdağ, Çanakkale, Turkey and comparison with world skarn granitoids. Turkish Journal of Earth Sciences, 14(3), 255-280.
198. Zhang, B., Wang, F., Wang, R., Shang, Y., Li, F., Li, M. & Wang, T., (2025). Geothermal lithium extraction technology: Research status and prospects. Energies, 18(12), Article 3146. https://doi.org/10.3390/en18123146