Araştırma Makalesi

Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations

Sayı: Advanced Online Publication Erken Görünüm Tarihi: 16 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations

Öz

Deprem kaynağı, deprem dalgalarının yayıldığı ortam ve zemin etkilerini anlamaya yönelik iyi bilinen araçlardan biri yer hareketi simülasyonu çalışmalarıdır. Simülasyondan önce, farklı frekans aralıklarını etkileyen her bir parametrenin ayrı ayrı ve doğru şekilde tanımlanması gerekmektedir. İlk aşamada, güvenilir bir kaynak modeli (doğrultu, eğim ve kayma açısı) elde edebilmek için mevcut yerel ve telesismik deprem verilerinden yararlanılması gereklidir. Daha sonra, bir istasyona ait yayılım yolu ve zemin parametreleri biliniyorsa, iyi uyum sağlayan yer hareketlerini elde edebilmek için karakteristik kaynak modelinin tanımlanması ve kaynak zaman fonksiyonunun incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, yer hareketi simülasyonlarında düşük ve yüksek frekans içeriğini elde edebilmek amacıyla kullanılan kaynak zaman fonksiyonlarının etkilerinin araştırılmasıdır. Bu amaçla, üçgen, yumuşatılmış rampa ve Kostrov-benzeri kayma hızı fonksiyonları, karakteristik kaynak modelleri ve yırtılma yayılımı ile birlikte 2017 Ayvacık (Mw 5.3) ve 2017 Midilli (Mw 6.3) depremleri kullanılarak incelenmiştir. Sonuçlar, aynı karakteristik frekansa sahip farklı kaynak zaman fonksiyonlarının, istasyon uzaklıklarının büyük olması ve zaman ortamında gerçekleştirilen dalga şekli toplamının spektrum yuvarlaklaştırması nedeniyle, aynı sentetik dalga şekillerini ve Fourier spektrumunu ürettiğini göstermektedir. Yer hareketi simülasyonlarında kullanılan Kostrov-benzeri kayma hızı fonksiyonu, bir depremin karakteristik kaynak modelini değiştirmeden yüksek frekans içeriği üretmek için diğerlerine göre daha uygun bir fonksiyon olduğu değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

118Y003

Kaynakça

  1. AIJ (1993). Earthquake motion and ground conditions: in commemoration of the 20th anniversary of the Research Subcommittee on Earthquake Ground Motion, the Architectural Institute of Japan. Edited and published by the Architectural Institute of Japan (AIJ).
  2. Aki, K. & Richards, P. G. (1980). Quantitative Seismology: Theory and Methods. W. H. Freeman, San Francisco, California.
  3. Akinci, A., Cheloni, D. & Dindar, A. A. (2021). The 30 October 2020, M7. 0 Samos Island (Eastern Aegean Sea) Earthquake: effects of source rupture, path and local-site conditions on the observed and simulated ground motions. Bulletin of Earthquake Engineering, 19(12), 4745-4771. https://doi.org/10.1007/s10518-021-01146-5
  4. Ambraseys, N. N. & Finkel, C. F. (1995). The Seismicity of Turkey and Adjacent Areas - A Historical Review, 1500–1800. Eren Publications and Books, Istanbul.
  5. Aochi, H., Douglas, J. & Ulrich, T. (2017). Stress accumulation in the Marmara Sea estimated through ground‐motion simulations from dynamic rupture scenarios. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 122(3), 2219-2235. https://doi.org/10.1002/2016JB013790
  6. Askan, A., Gülerce, Z., Roumelioti, Z., Sotiriadis, D., Melis, N. S., Altindal, A., ... & Margaris, B. (2022). The Samos Island (Aegean Sea) M7.0 earthquake: analysis and engineering implications of strong motion data. Bulletin of Earthquake Engineering, 20(14), 7737-7762. https://doi.org/10.1007/s10518-021-01251-5
  7. Bijukchhen, S. M., Takai, N., Shigefuji, M., Ichiyanagi, M., Sasatani, T. & Sugimura, Y. (2017). Estimation of 1-D velocity models beneath strong-motion observation sites in the Kathmandu Valley using strong-motion records from moderate-sized earthquakes. Earth, Planets and Space, 69(1), Article 97. https://doi.org/10.1186/s40623-017-0685-4
  8. Bouchon, M. (1979). Discrete wave number representation of elastic wave fields in three‐space dimensions. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 84(B7), 3609-3614. https://doi.org/10.1029/JB084iB07p03609

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Jeofizik (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

16 Ekim 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

2 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

4 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Karagöz, Ö., & Tan, O. (2026). Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations. Türkiye Jeoloji Bülteni, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.25288/tjb.1982698
AMA
1.Karagöz Ö, Tan O. Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations. Türkiye Jeol. Bült. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.25288/tjb.1982698
Chicago
Karagöz, Özlem, ve Onur Tan. 2026. “Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations”. Türkiye Jeoloji Bülteni, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.25288/tjb.1982698.
EndNote
Karagöz Ö, Tan O (01 Ekim 2026) Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations. Türkiye Jeoloji Bülteni Advanced Online Publication
IEEE
[1]Ö. Karagöz ve O. Tan, “Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations”, Türkiye Jeol. Bült., sy Advanced Online Publication, Eki. 2026, doi: 10.25288/tjb.1982698.
ISNAD
Karagöz, Özlem - Tan, Onur. “Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations”. Türkiye Jeoloji Bülteni. Advanced Online Publication (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.25288/tjb.1982698.
JAMA
1.Karagöz Ö, Tan O. Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations. Türkiye Jeol. Bült. 2026. doi:10.25288/tjb.1982698.
MLA
Karagöz, Özlem, ve Onur Tan. “Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations”. Türkiye Jeoloji Bülteni, sy Advanced Online Publication, Ekim 2026, doi:10.25288/tjb.1982698.
Vancouver
1.Özlem Karagöz, Onur Tan. Nümerik Yer Hareketi Simülasyonlarında Kaynak Zaman Fonksiyonu Etkisinin Değerlendirilmesi / Evaluation of the Effect of Source Time Function in Numerical Ground Motion Simulations. Türkiye Jeol. Bült. 01 Ekim 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.25288/tjb.1982698

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy