Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri

Azad Sağlam Selçuk; Halil Zorer

doi:10.25288/tjb.297830

Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri

Öz

Başkale Bölgesi, Basra Havzasında yer almaktadır. Bölgede yerleşmiş, gelişmiş ve yok olmuş birçok medeniyet ile halen süren yaşam faaliyetlerini etkileyen, kontrol eden en önemli etkenlerden birisi de bölgenin jeoloji ile jeomorfolojisidir. Başkale bölgesinde, farklı yer süreçleri sonucunda gelişmiş birçok jeolojik miras öğesini gözlemlemek mümkündür. Bunlardan bazıları tektonik bazıları ise volkanik kökenlidir. Havzada bulunan jeolojik miras üyelerinin çoğu traverten oluşumları ile ilgilidir. Özellikle, travertenlerin çökelme süreçlerine bağlı olarak aktif olarak gelişen sırt ve teras tipi travertenler bölgenin birçok alanında izlenebilmektedir. Başkale Bölgesinin kuzeydoğusunda Neojen-Kuvaterner volkanik ürünlerin oluşturduğu Vanadokya Volkanik Alanı (VVA) yer alır. Yaklaşık olarak 55 km’lik alanı kaplayan VVA’da 1700’den fazla peri bacası oluşumu bulunmaktadır. Bölgenin kuzey kesiminde yaygın olarak görülen bu volkanizma jeomorfolojiyi kontrol eden önemli faktörlerden biridir. Bu çalışmada, Başkale Bölgesinde gözlemlenen jeolojik miras niteliği taşıyan oluşumlar, bölge jeolojisi ve stratigrafisi içerisindeki konumları ile eski medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan kültürel miras öğeleri tanıtılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Başkale,jeolojik miras

Kaynakça

Acarlar, M., Türkecan, A., 1986. Başkale (Van) Batı ve Kuzeybatısının Jeolojisi. MTA Rapor No: 7913, 87s (yayınlanmamış).
Altunel, E. 1996. Pamukkale Travertenlerinin morfolojik özellikleri, yaşları ve neotektonik önemleri. MTA Dergisi, 118, 47-64.
Altunel, E., Hancock, P.L. 1993a. Active fissuring and Faulting in Quaternary travertines at Pamukkale, Western Turkey. Zeitschrift für Geomorphologie Supplement, 94, 285–302.
Altunel, E., Hancock, P.L. 1993b. Morphology and structural setting of Quaternary travertines at Pamukkale, Turkey. Geological Journal, 28, 335–346.
Altunel, E., Hancock, P.L. 1996. Structural attributes of travertine filled extensional fissures in the Pamukkale Plateau, Western Turkey. International Geology Review, 38, 768–777.
Ateş, Ş., Mutlu, G., Özerk, O.Ç., Çiçek, İ., Karakaya Gülmez, F., Bulut Üstün, A., Karabıyıkoğlu, M., Çelebioğlu, R., Özata, A., & Aksoy, A., 2007. Van Bölgesinin yerbilimleri verileri. MTA Rapor No:10961, 152s (yayınlanmamış).
Bachmann, W., 1913. Churches and mosques in Armenia. 80 p. front. (map) illus., 71 pl. (2 double) incl. plans. 37 cm, Leipzig.
Bargar, K. E., 1978. Geology and thermal history of Mammoth Hot Springs, Yellowstone National Park, Wyoming. U.S. Geological Survey Bulletin, 1444, 1-55.

Chafetz, H.S., Folk, R.L. 1984. Travertines: Depositional morphology and the bacterially constructed constituents. Journal of Sedimentary Petrology, 54, 289–316.
Çakır, Z., 1999. Along-strike discontinuity of active normal Faults and its influence on Quaternary travertine deposition; examples from western Turkey. Turkish Journal of Earth Sciences, 8, 6780.
De Filippis, L., Faccenna, C., Billi, A., Anzalone, E., Brilli, M., Özkul, M., Villa, I. M. 2012. Growth of fissure ridge travertines from geothermal springs of Denizli basin, western Turkey. Geological Society of America Bulletin, 124, 1629–1645.
Dewey, J.F., Hempton, M.R., Kidd, W.S.F., Saroglu, F., Şengör, A.M.C., 1986. Shortening of continental lithosphere: The neotectonics of Eastern Anatolia - A young collision zone. Geological Society Special Publication, pp. 1-36.
Djamour, Y., Andrnant, P., Nankali, H.R., Tavakoli, F., 2011. NW Iran-eastern Turkey present-day kinematics: Results from the Iranian permanent GPS network. Earth and Planetary Science Letters, 307, 27-34.
Emre, Ö., Duman, T.Y., Özalp, S., Olgun, Ş. ve Elmacı, H., 2012. 1:250.000 ölçekli Türkiye diri fay haritaları serisi, Van (NJ38-5) Paftası, Seri No:52, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Ankara-Türkiye.
Erdoğan, T., 1975. Gölbaşı Civarının Jeolojisi. TPAO Raporu, 929, 18.
Göncüoğlu, M. C. ve Turhan. N. 1984. Geology of the Bitlis metamorphic belt. MTA yayınları (In: Tekeli, O. ve Göncüoğlu, M.C. (eds), 237-244.
Gürsoy, H., Tatar, O., Piper, J.D.A., Heimann, A., Koçbulut, F. and Mesci, B.L. 2009. Palaeomagnetic study of Tertiary volcanic domains in Southern Turkey and Neogene anticlockwise rotation of the Arabian Plate. Tectonophysics, 465, p.114-127.
Hancock, P.L., Chalmers, R.M.L., Altunel, E., Çakır, Z. 1999. Travitonics: using travertines in active Fault studies. Journal of Structural Geology, 21, 903–916.
İHA (İhlas Haber Ajansı), 2012. http://www.haberturk.com/ekonomi/turizm/haber/731542-vanadokyakapadokya-degil-galeri, 6 Nisan 2012.
Koçyiǧit, A., Yılmaz, A., Adamia, S., Kuloshvili, S., 2001. Neotectonic of East Anatolian Plateau (Turkey) and Lesser Caucasus: Implication for transition from thrusting to strike-slip faulting. Geodinamica Acta, 14, 177-195.
Koçyiğit, A., 2005. Sütlüce (Hakkari) Depreminin Kaynaği: Başkale Fay Kuşağı, (GD Türkiye). Deprem Sempozyumu, Denizli, 1-2.
Reilinger, R., McClusky, S., Andrnant, P., Lawrence, S., Ergintav, S., Cakmak, R., Ozener, H., Kadirov, F., Guliev, I., Stepanyan, R., 2006. GPS constraints on continental deformation in the Africa- Arabia-Eurasia continental collision zone and implications for the dynamics of plate interactions. Journal of Geophysical Research: Solid Earth (1978- 2012) 111.
Ricou, L. 1971. Le croissant ophiolitique péri-arabe: Une ceinture de nappes mises en place au Crétacé supérieur.
Sümengen, M., 2008. Başkale-L52 paftası:Türkiye 1/100.000 ölçekli jeoloji haritaları serisi, MTA yayınları, Ankara.
Şaroǧlu, F., Yılmaz, Y., 1986. Doǧu Anadolu’da neotektonik dönemdeki jeolojik evrim ve havza modelleri. Maden Tektik ve Arama Dergisi, 107, 73-94.
Şengör, A. M. C., ve Kidd, W. S. F., 1979. Postcollisional tectonics of the Turkish-Iranian plateau and a comparison with Tibet. Tectonophysics, 55(3-4), 361-376.
Şengör, A. M. C., ve Yılmaz, Y., 1981. Tethyan evolution of Turkey: A plate tectonic approach. Tectonophysics, 75(3-4), 181-190,193-199,203241.
Uysal, I.T., Feng, Y., Zhao, J.X., Isik, V., Nuriel, P., Golding, S.D., 2009. Hydrotermal CO2 degassing in seismically active zones during the Late Quaternary. Chemical Geology, 265, 442-454.
Yılmaz, Y., 1971. Etüde petrographicque et geochronologique de la region de Casa (Partie Meridionale du Masif de Bitlis, Turquie, These de doct 3 cycle). Univ. Sci.Med. Greonable, 230.
Yılmaz, Y., Şaroǧlu, F., Güner, Y., 1987. Initiation of the neomagmatism in East Anatolia. Tectonophysics 134, 177-199.
Yılmaz, O., 1975. Casas Bölgesi (Bitlis Masifi) kayaçlarının petrografik ve stratigrafik incelenmesi. Türkiye Jeoloji Bülteni, 18-1, 33-40.
Weed, W.H., 1889. Formation of travertine and siliceous sinter by the vegetation of hot springs. U.S. Geol. Surv. Annual Rep., 9, 613-676.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Azad Sağlam Selçuk Bu kişi benim

Halil Zorer Bu kişi benim

Yayımlanma Tarihi

1 Ocak 2017

Gönderilme Tarihi

14 Mart 2017

Kabul Tarihi

24 Kasım 2016

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 60 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.25288/tjb.297830

IZ

https://izlik.org/JA96HJ87SW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Sağlam Selçuk, A., & Zorer, H. (2017). Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri. Türkiye Jeoloji Bülteni, 60(1), 77-92. https://doi.org/10.25288/tjb.297830

AMA

1.Sağlam Selçuk A, Zorer H. Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri. Türkiye Jeol. Bült. 2017;60(1):77-92. doi:10.25288/tjb.297830

Chicago

Sağlam Selçuk, Azad, ve Halil Zorer. 2017. “Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri”. Türkiye Jeoloji Bülteni 60 (1): 77-92. https://doi.org/10.25288/tjb.297830.

EndNote

Sağlam Selçuk A, Zorer H (01 Ocak 2017) Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri. Türkiye Jeoloji Bülteni 60 1 77–92.

IEEE

[1]A. Sağlam Selçuk ve H. Zorer, “Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri”, Türkiye Jeol. Bült., c. 60, sy 1, ss. 77–92, Oca. 2017, doi: 10.25288/tjb.297830.

ISNAD

Sağlam Selçuk, Azad - Zorer, Halil. “Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri”. Türkiye Jeoloji Bülteni 60/1 (01 Ocak 2017): 77-92. https://doi.org/10.25288/tjb.297830.

JAMA

1.Sağlam Selçuk A, Zorer H. Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri. Türkiye Jeol. Bült. 2017;60:77–92.

MLA

Sağlam Selçuk, Azad, ve Halil Zorer. “Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 60, sy 1, Ocak 2017, ss. 77-92, doi:10.25288/tjb.297830.

Vancouver

1.Azad Sağlam Selçuk, Halil Zorer. Başkale Bölgesi’nin (Van) Jeolojik ve Jeomorfolojik Öğeleri. Türkiye Jeol. Bült. 01 Ocak 2017;60(1):77-92. doi:10.25288/tjb.297830

Cited By

OĞULDERE (BUBAN) PERİBACALARININ (BİNGÖL) DAĞILIMINDA JEOMORFOLOJİK FAKTÖRLERİN VE BİTKİ ÖRTÜSÜ ÖZELLİKLERİNİN ETKİSİ

Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.29029/busbed.1330135

A Discussion About the “Geopark” Terminology Use Based on Turkish Researchers’ Conceptual Perceptions of Their Publications

Geoheritage

https://doi.org/10.1007/s12371-025-01078-5

Distribution and Main Characteristics of Fairy Chimneys in Türkiye

Geoheritage

https://doi.org/10.1007/s12371-025-01256-5

Morphological Characteristics and Geoheritage Value of the Dereiçi Travertine Terraces (Van, Türkiye)

Geoheritage

https://doi.org/10.1007/s12371-026-01318-2

Otlukbeli (Erzincan) Travertenlerinin Jeolojik-Kültürel Miras Açısından Önemi (Doğu Anadolu) / The Importance of the Otlukbeli (Erzincan) Travertines in Terms of Geological and Cultural Heritage (Eastern Anatolia)

Türkiye Jeoloji Bülteni / Geological Bulletin of Turkey

https://doi.org/10.25288/tjb.1800081