Araştırma Makalesi

Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı

Cilt: 63 Sayı: 1 31 Ocak 2020
PDF İndir
EN TR

Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı

Öz

Antropojenik etki ile oluşan asit maden drenajı (AMD) düşük pH, yüksek konsantrasyonda metal, sülfat, çözünmüş ve askıda katı madde içermektedir. Türkiye’nin kuzeybatısındaki Çan kömür havzasında bulunan Etili kömür madeninde 1980’li yıllardan günümüze AMD’nın neden olduğu çevresel sorunlar yaşanmaktadır. Madencilik faaliyetleri neticesinde kömür ocaklarının çevresinde oluşan tane boyutu ince ve yüksek sülfür içerikli pasalar geniş alana yayılmakta ve AMD oluşum süreçlerini hızlandırmaktadır. Bu çalışmada, Etili kömür madeninde oluşan AMD’nın nötralizasyonu ve çevresel etkilerinin azaltılmasında akışkan yataklı termik santral atığı olan uçucu külün etkisinin laboratuvar ölçeğinde belirlenmesi amaçlanmıştır. Kimyasal analiz sonuçları, çamur pH’ı ve asit-baz hesaplama testlerine göre Etili maden sahasındaki pasaların efektif olarak AMD üretimini önlemek için ağırlıkça en az %30 uçucu kül ile karışması gerektiği saptanmıştır. Belirlenen optimum karışım oranına göre hazırlanan liç testleri sonucunda liçin pH değerinin arttığı, elektriksel iletkenlik, metal (Al, Fe, Mn, Ni, Pb ve Zn) ve sülfat konsantrasyonunun azaldığı belirlenmiştir. 24 saatin sonunda karışım liçinin metal konsantrasyonu Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği limit değerlerini sağlamış ve 720 saat boyunca liçin metal konsantrasyonunda artış olmamıştır. 720 saatin sonunda liçteki metal konsantrasyonun %72-97 arasında azaldığı tespit edilmiştir. Bu çalışma ile uçucu kül kullanılarak AMD’nın çevresel etkilerinin minimize edilebileceği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

FBA-2018-2649

Kaynakça

  1. Akçil, A., Koldaş, S., 2006. Acid mine drainage (AMD): Causes, treatment and case studies. Journal of Cleaner Production, 14, 1139–1145.
  2. Balcı, N., Gül, S., Kılıç, M.M., Karagüler, N.G., Sarı, E., Sönmez, M.Ş., 2014. Balya (Balıkesir) Pb-Zn madeni atık sahasının biyojeokimyası ve asidik maden drenajı oluşumuna etkileri. Türkiye Jeoloji Bülteni, 57(3), 1–24.
  3. Görhan, G., Kahraman, E., Başpınar, M.S., Demir, İ., 2009. Uçucu Kül bölüm II: Kimyasal, mineralojik ve morfolojik özellikler. Yapı Teknolojileri Elektronik Dergisi, 5(2), 33–42.
  4. Hageman, P.L., Seal, R.R., Diehl, S.F., Piatak, N.M., Lowers, H.A., 2015. Evaluation of selected static methods used to estimate element mobility, acid-generating and acid-neutralizing potentials associated with geologically diverse mining wastes. Applied Geochemistry, 57, 125–139.
  5. Jones, S.E., Çetin, B., 2017. Evaluation of waste materials for acid mine drainage remediation. Fuel, 188, 294–309.
  6. Karadeniz, M., 2008. Sülfürlü Madenlerin Sorunu Asit Maden Drenajı ve Çözümü. TMMOB Maden Mühendisleri Odası Yayını, Oda Yayın No: 146, Ankara, 231 s.
  7. Karadeniz, M., 2011. Balıkesir Balya kurşun-çinko madeni flotasyon artıklarının asit maden drenajı oluşum potansiyelinin derinlikle değişiminin araştırılması. Hacettepe Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Doktora Tezi, 228 s.
  8. Krauskopf, K.B., Bird, D.K., 1995. Introduction to Geochemistry, Third Edition. McGraw-Hill, New York, 647 s.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2020

Gönderilme Tarihi

17 Temmuz 2019

Kabul Tarihi

12 Kasım 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 63 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Şanlıyüksel Yücel, D., & İleri, B. (2020). Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı. Türkiye Jeoloji Bülteni, 63(1), 43-56. https://doi.org/10.25288/tjb.593416
AMA
1.Şanlıyüksel Yücel D, İleri B. Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı. Türkiye Jeol. Bült. 2020;63(1):43-56. doi:10.25288/tjb.593416
Chicago
Şanlıyüksel Yücel, Deniz, ve Burcu İleri. 2020. “Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı”. Türkiye Jeoloji Bülteni 63 (1): 43-56. https://doi.org/10.25288/tjb.593416.
EndNote
Şanlıyüksel Yücel D, İleri B (01 Ocak 2020) Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı. Türkiye Jeoloji Bülteni 63 1 43–56.
IEEE
[1]D. Şanlıyüksel Yücel ve B. İleri, “Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı”, Türkiye Jeol. Bült., c. 63, sy 1, ss. 43–56, Oca. 2020, doi: 10.25288/tjb.593416.
ISNAD
Şanlıyüksel Yücel, Deniz - İleri, Burcu. “Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı”. Türkiye Jeoloji Bülteni 63/1 (01 Ocak 2020): 43-56. https://doi.org/10.25288/tjb.593416.
JAMA
1.Şanlıyüksel Yücel D, İleri B. Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı. Türkiye Jeol. Bült. 2020;63:43–56.
MLA
Şanlıyüksel Yücel, Deniz, ve Burcu İleri. “Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 63, sy 1, Ocak 2020, ss. 43-56, doi:10.25288/tjb.593416.
Vancouver
1.Deniz Şanlıyüksel Yücel, Burcu İleri. Antropojenik Kaynaklı Metal Kirliliğinin Çevresel Etkilerinin Azaltılmasında Uçucu Kül Kullanımı. Türkiye Jeol. Bült. 01 Ocak 2020;63(1):43-56. doi:10.25288/tjb.593416

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy