Derleme

Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış

Cilt: 63 Sayı: 1 31 Ocak 2020
PDF İndir
EN TR

Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış

Öz

İnsanın doğa içerisinde var olma çabası, kendisini ekosistemin bir parçası olmaktan çıkarıp doğayı kendi ihtiyacına uygun bir hâle getirme noktasına sürüklemiştir. İnsanın doğa ile olan bu mücadelesi şüphesiz doğada farklı ölçeklerde tahribatlara sebep olmaktadır. Ortaya çıkan bu tahribatın izleri ise jeolojik süreçler içerisinde kayıt altına alınmaktadır. İnsanın doğaya etkileri ile ortaya çıkan çevresel değişiklikler ise günümüzde “antropojenik kirlilik” olarak isimlendirilmektedir. İnsanın doğa üzerindeki kalıcı izlerini tanımlamak amacıyla yapılan en ciddi çalışmaların başlangıcı 19. yüzyılın ortalarına dayanmakta olsa da özellikle antik Yunan ve Romalı yazarların ve filozofların günümüze ulaşan eserlerinden de bu farkındalığın çok daha eskiye dayandığı bilinmektedir. Bu etkilerin yapılan gözlemler ve bilimsel metotlarla araştırılmaya başlanarak evrildiği son döneme doğru birçok araştırmacı, içinde bulunduğumuz jeolojik seri olan Holosen’in zamansal olarak ayrılması ve Holosen’den sonra yeni bir jeolojik seri olarak Antroposen’e girilmesi gerektiğini savunmaktadır. Aslında bu görüş 19. yüzyılda defaatle dile getirilmiş olsa da sonradan unutulmuş ve 2000’li yılların başından itibaren tekrar gündeme getirilerek popülaritesi artırılmıştır. Bu zamansal ayrımın tekrar önerilmesinin ardından, Antroposen’in varlığı ve başlangıcı ile ilgili çalışmalar nispeten yoğunlaşmış ve birçok araştırmacı tarafından tartışılan ve multidisipliner bir kapsamda irdelenen bilimsel bir konu hâline gelmiştir. Gelecekte Antropojen ve Antroposen kavramlarının netleştirilmesi ve detaylandırılması adına ele alınması gereken 2 ana unsur bulunmaktadır. Bunlar; (1) antropojenik etki/katkının ölçülmesindeki standartların belirlenmesindeki özellikle jeojenik problemler ve çözümü için uygulanması gereken adımlar ve (2) Antroposen’in zamansal olarak ayrılmasının artık kavramsal olarak tartışmasından çok, mutlak yaş verileri ile desteklenebilecek çalışmaların üretilmesinin gerekliliğidir. Bu unsurların dikkate alınarak yapıldığı farklı bölgelerdeki çalışmalar hiç şüphesiz antropojenik etkinin boyutunu ve Antroposen sınırının zamansal ayrımını daha net bir biçimde ortaya koyacaktır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

117Y302

Teşekkür

Bu çalışmanın bir bölümü özet tebliğ olarak 72. Türkiye Jeoloji Kurultayı “Antroposen ve Antropojenik Kirlilik” oturumunda sunulmuştur. Yazarlar, konunun doğrudan yaşadığımız jeolojik dönemi temsil ettiği öngörüsü ile bilimsel arenada farkındalık yaratma çabaları itibariyle bu özel sayının yapılması davetinde bulunan Türkiye Jeoloji Bülteni baş editörü Prof. Dr. Erdinç Yiğitbaş ve 72. Türkiye Jeoloji Kurultayı Başkanı Prof. Dr. Hasan Sözbilir’e teşekkürü bir borç bilirler. Bu çalışmanın, özellikle Antroposen kavramı ile ilişkili kronolojik bölümünün oluşturulması ve gelecekte yapılması gereken çalışmalar ile ilgili perspektiflerin geliştirlmesi TÜBİTAK tarafından desteklenen 117Y302 no’lu proje çalışmalarında ve projenin sonuç raporu hazırlanırken gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, yazarlar bu çalışmaya hakem olarak katkı sunan Prof. Dr. Mustafa Ergin ve Prof. Dr. Doğan Yaşar’a teşekkürlerini sunarlar.

Kaynakça

  1. Ackermann, F., 1980. A procedure for correcting the grain size effect in heavy metal analyses of estuarine and coastal sediments. Environmental Technology, 1(11), 518-527.
  2. Adams, F., 1849. The Genuine Works of Hippocrates. Vol 1, Chapter: On Airs, Waters, And Places. The Sydenham Society, Londra, 179-222.
  3. Akçay, H., Ardisson, G., 1988. Radioactive pollution of Turkish biotas one year after the Chernobyl accident. Journal of radioanalytical and nuclear chemistry, 128(4), 273-281.
  4. Aksu, A.E., Yaşar, D., Uslu, O., 1998. Assessment of marine pollution in Izmir Bay: Heavy metal and organic compound concentrations in surficial sediments. Turkish Journal of Engineering and Environmental Sciences, 22(5), 387-416.
  5. Alagarsamy, R., 2006. Distribution and seasonal variation of trace metals in surface sediments of the Mandovi estuary, west coast of India. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 67(1-2), 333-339.
  6. Alak, A., Sümer, Ö., 2017. Marmara ve Karadeniz Kıyılarındaki Güncel Sedimanlar İçinde Antroposen’in Varlığına Ait Yeni Bulgular. Türkiye Jeoloji Bülteni, 60(2), 145-168.
  7. Andersson, A.J., Mackenzie, F.T., Lerman, A., 2005. Coastal ocean and carbonate systems in the high CO2 world of the Anthropocene. American Journal of Science, 305(9), 875-918.
  8. Anonymous, 1882. Congrès Géologique International: Compte Rendu 2me Session, Bologne, 1881, Fava et Garagnani, Bologne, 660 s.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Ocak 2020

Gönderilme Tarihi

12 Ağustos 2019

Kabul Tarihi

15 Ekim 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 63 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Sümer, Ö., Alak, A., & Tekin, A. (2020). Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış. Türkiye Jeoloji Bülteni, 63(1), 1-20. https://doi.org/10.25288/tjb.605167
AMA
1.Sümer Ö, Alak A, Tekin A. Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış. Türkiye Jeol. Bült. 2020;63(1):1-20. doi:10.25288/tjb.605167
Chicago
Sümer, Ökmen, Akin Alak, ve Arman Tekin. 2020. “Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış”. Türkiye Jeoloji Bülteni 63 (1): 1-20. https://doi.org/10.25288/tjb.605167.
EndNote
Sümer Ö, Alak A, Tekin A (01 Ocak 2020) Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış. Türkiye Jeoloji Bülteni 63 1 1–20.
IEEE
[1]Ö. Sümer, A. Alak, ve A. Tekin, “Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış”, Türkiye Jeol. Bült., c. 63, sy 1, ss. 1–20, Oca. 2020, doi: 10.25288/tjb.605167.
ISNAD
Sümer, Ökmen - Alak, Akin - Tekin, Arman. “Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış”. Türkiye Jeoloji Bülteni 63/1 (01 Ocak 2020): 1-20. https://doi.org/10.25288/tjb.605167.
JAMA
1.Sümer Ö, Alak A, Tekin A. Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış. Türkiye Jeol. Bült. 2020;63:1–20.
MLA
Sümer, Ökmen, vd. “Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 63, sy 1, Ocak 2020, ss. 1-20, doi:10.25288/tjb.605167.
Vancouver
1.Ökmen Sümer, Akin Alak, Arman Tekin. Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış. Türkiye Jeol. Bült. 01 Ocak 2020;63(1):1-20. doi:10.25288/tjb.605167

Cited By

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy