Antropojen ve Antroposen Kavramlarının Tarihsel Gelişimine Yerbilimsel Bir Bakış
Öz
İnsanın doğa içerisinde var olma çabası, kendisini ekosistemin bir parçası olmaktan çıkarıp doğayı kendi ihtiyacına uygun bir hâle getirme noktasına sürüklemiştir. İnsanın doğa ile olan bu mücadelesi şüphesiz doğada farklı ölçeklerde tahribatlara sebep olmaktadır. Ortaya çıkan bu tahribatın izleri ise jeolojik süreçler içerisinde kayıt altına alınmaktadır. İnsanın doğaya etkileri ile ortaya çıkan çevresel değişiklikler ise günümüzde “antropojenik kirlilik” olarak isimlendirilmektedir. İnsanın doğa üzerindeki kalıcı izlerini tanımlamak amacıyla yapılan en ciddi çalışmaların başlangıcı 19. yüzyılın ortalarına dayanmakta olsa da özellikle antik Yunan ve Romalı yazarların ve filozofların günümüze ulaşan eserlerinden de bu farkındalığın çok daha eskiye dayandığı bilinmektedir. Bu etkilerin yapılan gözlemler ve bilimsel metotlarla araştırılmaya başlanarak evrildiği son döneme doğru birçok araştırmacı, içinde bulunduğumuz jeolojik seri olan Holosen’in zamansal olarak ayrılması ve Holosen’den sonra yeni bir jeolojik seri olarak Antroposen’e girilmesi gerektiğini savunmaktadır. Aslında bu görüş 19. yüzyılda defaatle dile getirilmiş olsa da sonradan unutulmuş ve 2000’li yılların başından itibaren tekrar gündeme getirilerek popülaritesi artırılmıştır. Bu zamansal ayrımın tekrar önerilmesinin ardından, Antroposen’in varlığı ve başlangıcı ile ilgili çalışmalar nispeten yoğunlaşmış ve birçok araştırmacı tarafından tartışılan ve multidisipliner bir kapsamda irdelenen bilimsel bir konu hâline gelmiştir. Gelecekte Antropojen ve Antroposen kavramlarının netleştirilmesi ve detaylandırılması adına ele alınması gereken 2 ana unsur bulunmaktadır. Bunlar; (1) antropojenik etki/katkının ölçülmesindeki standartların belirlenmesindeki özellikle jeojenik problemler ve çözümü için uygulanması gereken adımlar ve (2) Antroposen’in zamansal olarak ayrılmasının artık kavramsal olarak tartışmasından çok, mutlak yaş verileri ile desteklenebilecek çalışmaların üretilmesinin gerekliliğidir. Bu unsurların dikkate alınarak yapıldığı farklı bölgelerdeki çalışmalar hiç şüphesiz antropojenik etkinin boyutunu ve Antroposen sınırının zamansal ayrımını daha net bir biçimde ortaya koyacaktır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Proje Numarası
Teşekkür
Kaynakça
- Ackermann, F., 1980. A procedure for correcting the grain size effect in heavy metal analyses of estuarine and coastal sediments. Environmental Technology, 1(11), 518-527.
- Adams, F., 1849. The Genuine Works of Hippocrates. Vol 1, Chapter: On Airs, Waters, And Places. The Sydenham Society, Londra, 179-222.
- Akçay, H., Ardisson, G., 1988. Radioactive pollution of Turkish biotas one year after the Chernobyl accident. Journal of radioanalytical and nuclear chemistry, 128(4), 273-281.
- Aksu, A.E., Yaşar, D., Uslu, O., 1998. Assessment of marine pollution in Izmir Bay: Heavy metal and organic compound concentrations in surficial sediments. Turkish Journal of Engineering and Environmental Sciences, 22(5), 387-416.
- Alagarsamy, R., 2006. Distribution and seasonal variation of trace metals in surface sediments of the Mandovi estuary, west coast of India. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 67(1-2), 333-339.
- Alak, A., Sümer, Ö., 2017. Marmara ve Karadeniz Kıyılarındaki Güncel Sedimanlar İçinde Antroposen’in Varlığına Ait Yeni Bulgular. Türkiye Jeoloji Bülteni, 60(2), 145-168.
- Andersson, A.J., Mackenzie, F.T., Lerman, A., 2005. Coastal ocean and carbonate systems in the high CO2 world of the Anthropocene. American Journal of Science, 305(9), 875-918.
- Anonymous, 1882. Congrès Géologique International: Compte Rendu 2me Session, Bologne, 1881, Fava et Garagnani, Bologne, 660 s.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Ökmen Sümer
*
0000-0003-3168-8728
Türkiye
Akin Alak
Bu kişi benim
0000-0002-9483-0392
Türkiye
Arman Tekin
0000-0002-5838-2027
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ocak 2020
Gönderilme Tarihi
12 Ağustos 2019
Kabul Tarihi
15 Ekim 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 63 Sayı: 1
Cited By
ANTROPOJENİK KAYNAKLI JEOMORFOLOJİK DEĞİŞİMLERİN OLUŞMASINDAKİ FAKTÖRLERİN COĞRAFİ ANALİZİ: MALTEPE İLÇESİ (İSTANBUL) ÖRNEĞİ
Öneri Dergisi
https://doi.org/10.14783/maruoneri.888364Ecological Art in the Anthropocene: Ecological Art Projects by David Buckland, Terike Haapoja and Mel Chin
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.17494/ogusbd.985661ANTROPOSEN: KÜRESEL DEĞİŞİMİN POLİTİĞİ
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2022.62.2.12Küresel İklim Sorunları ve Sanal Gerçeklik Anlatıları: 360 Derece Belgesel Filmler Üzerine Bir Değerlendirme
TRT Akademi
https://doi.org/10.37679/trta.1207395Dawn King’in Foxfinder ve Beth Steel’in Ditch Oyunlarında Ekodistopik İzlekler
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1455500İnegöl Havzası’nda (Bursa) Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Antropojenik Kaynaklı Jeomorfolojik Değişimlerin Yoğunluk ve Etki Analizi
Geomatik
https://doi.org/10.29128/geomatik.1537753Antropojenik Jeomorfoloji Yaklaşımı İle Topografyadaki İnsan Etkisinin Modellenmesi: Muğla İlinin Kuzeybatı Sahası Örneği
Dünya Coğrafyası ve Kalkınma Perspektifi Dergisi
https://doi.org/10.58606/jwgdp.1669852“İnsan ve Doğa”nın izinde: George Perkins Marsh’ın Osmanlı gözlemlerinin çevreci fikirlerine etkisi
lnternational Journal of Geography and Geography Education
https://doi.org/10.32003/igge.1628882