Araştırma Makalesi

Aksu Havzası'nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları

Cilt: 64 Sayı: 1 3 Eylül 2020
PDF İndir
TR EN

Aksu Havzası'nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları

Öz

Naplı ve bindirmeli Toros kuşağı, Afrika ve Avrasya levhalarının Kretase’den günümüze kadar devam eden yaklaşık K-G yönlü birbirlerine doğru yaklaşma hareketine bağlı olarak oluşmuştur. Bu hareket Neojen’in erken dönemlerinde Isparta Büklümü olarak tanımlanan karmaşık bir morfo-tektonik yapının gelişmesine neden olmuştur. Miyosen’de, Batı ve Orta Toroslar ile Isparta Büklümü’nün iç kesimleri, kırıntılı sedimanlar ve karbonatlarla karakterize edilen denizel havza dolguları ile doldurulmuştur. Çalışma alanı olarak incelenen Aksu Havzası da bu denizel havzalardan biri olup ve Isparta Büklümü’nün tam merkezinde bulunmaktadır. Dolayısıyla, Aksu Havzası Neojen döneminde meydana gelen kabuksal deformasyona ait jeolojik kayıtları tutmuştur. Aksu Havzası dolgusu, genel olarak Orta Miyosen’den Kuvaterner’e kadar denizel kırıntılı karakterde olup; 1 km’den fazla kalınlığa sahiptir. Havzanın Pliyosen öncesi sedimanları yoğun bir deformasyona maruz kalmıştır. Aksu Havzası’nın sedimanter dolgusu temel üzerine uyumsuzluk ile yerleşen Burdigaliyen-Langhiyen Oymapınar Kireçtaşı ile başlar. İstiflenme düzeni, havzanın kuzeyinde ve güneyinde stratigrafik ve litolojik açıdan farklılıklar göstermektedir. Havzanın kuzey kesimindeki Miyosen istifinin en genç birimi Tortoniyen yaşlı olup, Tortoniyen ve Pleyistosen arası birimler birimler eksiktir. Buna karşın, havzanın güneyinde kalan istif nispeten daha tamdır. Litostratigrafik özelliklerin yanı sıra, bu çalışmada Aksu Havzası’nı şekillendiren yapısal unsurlar da ele alınmıştır. Bunlar Aksu ve Kapıkaya bindirmeleri olarak belirlenmiştir. Arazi çalışmalarında yapılan gözlemler ve anahtar fay hatları üzerinden alınan fay-kayma verilerinden elde edilen sonuçlar Aksu Havzasının dört farklı tektonik evrede geliştiğini göstermektedir. Bunlardan ilki, havzanın oluşumu ile ilgili olan ~D-B açılma evresi iken, ikinci evre Isparta Büklümü’nün batı kanadının KD’ya hareketi ile ilişkili olan ~K-G sıkışmalı Likya evresidir. Üçüncü evre, havzada en baskın görülen ~D-B sıkışmalı Aksu evresidir. K-G açılma evresi ise, dördüncü ve son tektonik faz olarak belirlenmiştir. Tüm bu veriler ışığında, Serravaliyen’den Erken Pliyosen’e kadar etkinliğini sürdüren Isparta Büklümü’nün merkezindeki D-B doğrultulu bir kısalmanın varlığı, Afrika ve Avrasya’nın K-G yakınsamasına bağlı levha tektoniği çerçevesinde değerlendirildiğinde ilginçtir. Isparta Büklümü’nün hemen altındaki mantoya ait sismik tomografi görüntüleri Isparta Büklümü’nün altında dalan iki ayrı levha parçasının (Kıbrıs ve Antalya levhaları) varlığına işaret etmişlerdir. Bu durumda, Isparta Büklümü’nün Mio-Pliyosen ve hatta modern dönemdeki evriminde ve Torosların yükselişinde, Antalya Levhası’nın önemli bir katkısı beklenmelidir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (BAP)

Proje Numarası

FBA-2016-5153

Teşekkür

Bu makale, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü FBA-2016-5153 no’lu proje kapsamında desteklenmiştir. Aynı zamanda, bu makalede sunulan veriler Muhammad Harbi Wasoo tarafından Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü’nde yapılan yüksek lisans tezinin bir bölümünü kapsamaktadır.

Kaynakça

  1. Akay, E., Uysal, S., Poisson, A., Cravatte, J. & Muller, C. (1985). Stratigraphy of the Antalya Neogene Basin. Bulletin of the Geological Society of Turkey, 28(2), 105-119.
  2. Akay, E., ve Uysal, S. (1985). Orta Torosların batısındaki (Antalya) Neojen çökellerinin stratigrafisi, sedimantolojisi ve yapısal jeolojisi (Rapor No:7799). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, Ankara.
  3. Alçiçek, M.C., & ten Veen, J.H. (2008). The late Early Miocene Acıpayam piggy-back basin: Refining the last stages of Lycian nappe emplacement in SW Turkey. Sedimentary Geology 208(3-4), 101–113. https://doi.org/10.1016/j.sedgeo.2008.05.003
  4. Alçiçek, M.C., Mayda, S., ten Veen, J.H., Boulton, S.J., Neubauer, T.A., Alçiçek, H., Tesakov, A.S., Saraç, G., Hakyemez, H.Y., Göktaş, F., Murray, A.M., Titov, V. V., Jiménez-Moreno, G., Büyükmeriç, Y., Wesselingh, F.P., Bouchal, J.M., Demirel, F.A., Kaya, T.T., Halaçlar, K., Bilgin, M., van den Hoek Ostende, L.W. (2019). Reconciling the stratigraphy and depositional history of the Lycian orogentop basins, SW Anatolia. Palaeobiodiversity and Palaeoenvironments 99, 551-570. https://doi.org/10.1007/s12549-019-00394-3
  5. Andrew, T., & Robertson, A.H.F. (2002). The Beyşehir–Hoyran–Hadim Nappes: genesis and emplacement of Mesozoic marginal and oceanic units of the northern Neotethys in southern Turkey. Journal of the Geological Society, 159(5), 529-543.
  6. Angelier, J. (1989). From orientation to magnitudes in paleostress determinations using fault slip data. Journal of Structural Geology, 11(1-2), 37-50.
  7. Barrier, E., & Vrielynck, B. (2008). Atlas MEBE - Paleotectonic maps of the Middle East. Atlas of 14 maps.
  8. Biryol, C. B., C., Beck, S. L., Zandt, G., & Özacar, A.A. (2011). Segmented African lithosphere beneath the Anatolian region inferred from teleseismic P-wave tomography. Geophysical Journal International, 184(3), 1037-1057.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

3 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

31 Ocak 2020

Kabul Tarihi

19 Temmuz 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 64 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Wasoo, M., & Koç, A. (2021). Aksu Havzası’nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeoloji Bülteni, 64(1), 83-128. https://doi.org/10.25288/tjb.682776
AMA
1.Wasoo M, Koç A. Aksu Havzası’nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeol. Bült. 2021;64(1):83-128. doi:10.25288/tjb.682776
Chicago
Wasoo, Muhammad, ve Ayten Koç. 2021. “Aksu Havzası’nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları”. Türkiye Jeoloji Bülteni 64 (1): 83-128. https://doi.org/10.25288/tjb.682776.
EndNote
Wasoo M, Koç A (01 Ocak 2021) Aksu Havzası’nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeoloji Bülteni 64 1 83–128.
IEEE
[1]M. Wasoo ve A. Koç, “Aksu Havzası’nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları”, Türkiye Jeol. Bült., c. 64, sy 1, ss. 83–128, Oca. 2021, doi: 10.25288/tjb.682776.
ISNAD
Wasoo, Muhammad - Koç, Ayten. “Aksu Havzası’nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları”. Türkiye Jeoloji Bülteni 64/1 (01 Ocak 2021): 83-128. https://doi.org/10.25288/tjb.682776.
JAMA
1.Wasoo M, Koç A. Aksu Havzası’nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeol. Bült. 2021;64:83–128.
MLA
Wasoo, Muhammad, ve Ayten Koç. “Aksu Havzası’nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 64, sy 1, Ocak 2021, ss. 83-128, doi:10.25288/tjb.682776.
Vancouver
1.Muhammad Wasoo, Ayten Koç. Aksu Havzası’nın (Antalya, Türkiye) Neojen Stratigrafisi ve Yapısal Unsurları. Türkiye Jeol. Bült. 01 Ocak 2021;64(1):83-128. doi:10.25288/tjb.682776

Cited By

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy