Araştırma Makalesi

Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli

Cilt: 64 Sayı: 2 17 Ocak 2021
PDF İndir
TR EN

Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli

Öz

Bu çalışmada sekans stratigrafisinin tüm kurallarının eksiksiz bir şekilde uygulanması, farklı jeolojik işlemlerle oluşan aşınma ve transgresyon yüzeylerinin özelliklerinin anlaşılması sonucu Gondwana Kıtası’nın kuzeyini oluşturan Güneydoğu Türkiye’nin stratigrafik istifleri, hidrokarbon yönünden zengin Suudi Arabistan’ın aynı yaş aralığındaki istifleri ile kolayca ilişkilendirilmiştir. Bu çalışmalar sonunda yeni formasyonlar ve üyeler tanımlanmış, tektonik veya buzul kökenli aşınma yüzeyleri yardımıyla bazı formasyonların sınırları değiştirilmiştir. Neoproterozoyik kristalin temel (Telbesmi Formasyonu) ile Erken Ordovisiyen (Konur Formasyonu) arasında uzanan stratigrafik istif Derik İlçesi’nin yakınındaki Zabuk Vadisi boyunca kesintisiz olarak temsil edilmiştir. Orta-Geç Ordovisiyen yaşlı stratigrafik istif Kızıltepe İlçesinin batısındaki Bedinan (Gürmeşe) ile Yurteri köyleri arasında tüm açıklığı ile korunmuştur. Erken Siluriyen (Dadaş Formasyonu) ile Geç Permiyen-Erken Triyas (Gomanibrik Formasyonu) arasında uzanan stratigrafik istif Hazro ilçesinin kuzeybatısında temsil edilmiştir. Yukarıda sayılan bölgelerde çok sayıda stratigrafik ve sedimantolojik kesit ölçülmüş yaş tayinleri için denizel şeyl fasiyeslerinden, rezervuar potansiyellerini ortaya çıkarmak için kumtaşlarından örnekler alınmıştır. Orta Kambriyen yaşlı stromatolitik algli kireçtaşları (Koruk Formasyonu) potansiyel kaynak kaya ve rezervuar kaya olma özelliklerine sahiptir. Erken Ordovisiyen yaşlı Konur Formasyonu’nun deltayik kumtaşları yeni bir hazne kaya potansiyeli oluşturur. Bedinan Formasyonu’nu derince kazan buzul kökenli Yurteri Formasyonunun buzul-fluviyal kumtaşlarından bu bölgede ve Gondwana kıtası üzerindeki tüm ülkelerde önemli miktarlarda petrol ve gaz üretimi yapılmaktadır. Siluriyen yaşlı Dadaş Formasyonu’nun tabanındaki organik maddece zengin şeyller tüm Paleozoyik istifleri için verimli bir kaynak kaya oluşturur. Geç Siluriyen yaşlı Hazro Kumtaşından uzun süredir petrol üretimi yapılmaktadır. Yeni açılacak arama kuyularının lokasyonlarının sağlıklı bir şekilde tespit edilebilmesi için hidrokarbon potansiyeline sahip tüm formasyonların çökelme ortamları göz önünde bulundurularak, onların kaynak ve rezervuar kayaları için fasiyes ve izopak haritalarının hazırlanması ve özellikle, kaynak kayasında oluşan hidrokarbonların potansiyel rezervuar fasiyesine olan göç yollarının belirlenmesi arama ve üretimden sorumlu jeoloğun en önemli görevlerindendir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Al-Hadidy, A.H. (2007). Paleozoic Stratigraphic Lexicon and Hydrocarbon Habitat of Iraq. GeoArabia, 12(1), 63-130.
  2. Al-Hajri, S. A. (1995). Biostratigraphy of the Ordovician Chitinozoa of northwestern Saudi Arabia. Review of Palaeobotany and Palynology, 89, 27-48.
  3. Al-Husseini, M.I. (1989). Tectonic and depositional model of Late Precambrian–Cambrian Arabian and adjoining plates. AAPG Bulletin 73(9), 1117–1131. https://doi.org/10.1306/44B4A54B-170A-11D7-8645000102C1865D
  4. Al-Husseini, M.I. (2000). Origin of the Arabian plate structures: amar collision and Najd rift. GeoArabia 5, 527–542.
  5. Al-Husseini, M. (2011). Late Ediacaran to early Cambrian (Infracambrian) Jibalah group of Saudi Arabia. GeoArabia, 16, 69–90.
  6. Al-Saleh, A. M., Boyle, A. P. & Mussett, A. E. (1998). 40Ar/30Ar dating of the Halaban ophiolite and associated units: evidence for two-stage orogenesis in the eastern Arabian shield. Journal of the Geological Society 155, 165–175. https://doi.org/10.1144/gsjgs.155.1.0165
  7. Amthor, J. E., Grotzinger, J. P., Schroder, S., Bowring, S. A., Ramezani, J., Martin, M. W. & Matter, A. (2003). Extinction of Cloudina and Nama-calathus at the Precambrian-Cambrian boundary in Oman. Geology, 31(5), 431–434. https://doi.org/10.1130/0091-7613(2003)031<0431:EOCANA>2.0.CO;2
  8. Andrews, I. J. (1991). Palaeozoic lithostratigraphy in the subsurface of Jordan. Subsurface Geology Bulletin, 2: Geology Directorate, NRA, Amman.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Genel Jeoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

17 Ocak 2021

Gönderilme Tarihi

8 Şubat 2020

Kabul Tarihi

26 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 64 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Şenalp, M., Tetiker, S., & Şentürk, M. (2021). Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli. Türkiye Jeoloji Bülteni, 64(2), 143-198. https://doi.org/10.25288/tjb.686651
AMA
1.Şenalp M, Tetiker S, Şentürk M. Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli. Türkiye Jeol. Bült. 2021;64(2):143-198. doi:10.25288/tjb.686651
Chicago
Şenalp, Muhittin, Sema Tetiker, ve Murat Şentürk. 2021. “Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli”. Türkiye Jeoloji Bülteni 64 (2): 143-98. https://doi.org/10.25288/tjb.686651.
EndNote
Şenalp M, Tetiker S, Şentürk M (01 Nisan 2021) Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli. Türkiye Jeoloji Bülteni 64 2 143–198.
IEEE
[1]M. Şenalp, S. Tetiker, ve M. Şentürk, “Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli”, Türkiye Jeol. Bült., c. 64, sy 2, ss. 143–198, Nis. 2021, doi: 10.25288/tjb.686651.
ISNAD
Şenalp, Muhittin - Tetiker, Sema - Şentürk, Murat. “Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli”. Türkiye Jeoloji Bülteni 64/2 (01 Nisan 2021): 143-198. https://doi.org/10.25288/tjb.686651.
JAMA
1.Şenalp M, Tetiker S, Şentürk M. Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli. Türkiye Jeol. Bült. 2021;64:143–198.
MLA
Şenalp, Muhittin, vd. “Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 64, sy 2, Nisan 2021, ss. 143-98, doi:10.25288/tjb.686651.
Vancouver
1.Muhittin Şenalp, Sema Tetiker, Murat Şentürk. Güneydoğu Türkiye’deki Paleozoyik İstiflerinin Sekans Stratigrafisi, Sedimantolojisi ve Hidrokarbon Potansiyeli. Türkiye Jeol. Bült. 01 Nisan 2021;64(2):143-98. doi:10.25288/tjb.686651

Cited By

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy