Araştırma Makalesi

Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu

Cilt: 64 Sayı: 3 6 Ağustos 2021
PDF İndir
TR EN

Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu

Öz

Afrika ve Avrasya plakalarının Kretase’den bu yana devam eden yakınsamalı hareketine bağlı olarak Doğu Akdeniz’de gelişen dalma-batma zonlarının anlaşılmasında, anahtar alanlardan biri olan Orta Anadolu Kristalen Kompleksi (OAKK); metamorfik kayaçları, ofiyolitleri ve magmatik sokulumları ile Türkiye’de görülen en büyük metamorfik komplekstir.
Çalışma alanı olarak belirlenen Ayhan Havzası, OAKK üzerinde gelişmiş ve havza dolgusu Paleosen’den Kuvaterner’e kadar açısal uyumsuzluklar ile kesintiye uğramış sıyrılma üstü (supra-detachment) gelişen bir havzadır ve havzanın Paleosen’den günümüze kadar bölgeyi etkileyen tektonik mekanizmalara ait tüm jeolojik kayıtları içermesi beklenmektedir. Ayhan Havzası’nın yapısal unsurlar ile iyi tanımlanmış bir litoloji haritasının oluşturulması, Ayhan Havzası’nın jeolojik evrimini anlamak ve ayrıca OAKK’yı deforme eden tetik mekanizmalarının konumsal ve zamansal etkilerinin belirlenmesi açısından çok önemlidir. Bu amaçla, çizgiselliklerin ve farklı yansıma değerlerine sahip litolojik birimlerin belirlenmesinde, yaygın bir uygulamaya sahip olan optik uydu görüntüleri (Landsat TM ve ASTER) işleme teknikleri (pankromatik keskinleştirmesi, yeniden örnekleme, temel bileşenler analizi, dekorelasyon germesi ve bant kombinasyonu) kullanılmıştır. Sonrasında ise arazi doğrulaması yapılarak havzanın litostratigrafisi ve detaylı jeoloji haritası oluşturulmuştur.
Arazi gözlemleri ve uzaktan algılama çalışmaları ile yeniden düzenlenen stratigrafi ve jeoloji haritası değerlendirildiğinde, Ayhan Havzası Lütesiyen öncesi karasal çökeller ile başlayan, Eosen’de denizel çökeller ile devam eden ve sonrasında ise yine karasal depolanma ile son bulan bir depolanma sistemine sahiptir. Deformasyon süreçleri, Anadolu Kristalen Kompleksi’nin (OAKK) oluşumunda etkin olan tetik mekanizmaları çerçevesinde değerlendirildiğinde ise OAKK’nın kuzeyi ve güneyi arasında farklılıklar bulunmaktadır. Buna göre, OAKK’nın kuzeyinde ve güneyinde bulunan dalma-batma zonlarının etki alanlarının sınırı Çiçekdağ ve Ayhan Havzaları arasında bir konumda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (BAP)

Proje Numarası

FHD-2018-6824

Teşekkür

Bu makale, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü FHD-2018-6824 no’lu proje kapsamında desteklenmiştir. Yazar AK, 2018-2019 yaz döneminde yapılan arazi çalışmalarına vermiş olduğu destekten dolayı Kemal KOÇ’a özel teşekkürlerini belirtmektedir.

Kaynakça

  1. Advokaat, E. L., van Hinsbergen, D. J., Kaymakcı, N., Vissers, R. L. & Hendriks, B. W. (2014). Late Cretaceous extension and Palaeogene rotation-related contraction in Central Anatolia recorded in the Ayhan-Büyükkışla basin. International Geology Review, 56(15), 1813-1836.
  2. Akgün, F., Olgun, E., Kuşçu, İ., Toprak, V. ve Göncüoğlu, M. C. (1995). Orta Anadolu Kompleksinin “Oligo-Miyosen” örtüsünün stratigrafisi, çökelme ortamı ve gerçek yaşına ilişkin yeni bulgular. Türkiye Petrol Jeologları Derneği Bülteni, 6(1), 51- 68.
  3. Atabey, E. (1989). 1/100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları. Kayseri-K33 (H19) Paftası. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), Jeoloji Etüdleri Dairesi, Ankara, 18 s.
  4. Aydın, N. (1985). Geological evolution of Gümüşkent town and it’s surrounding in the Middle Anatolian Massif. Communications: de La Faculté des Sciences de l’Université d’Ankara, série C1 Géologie, 31, 43–56.
  5. Boztuğ, D., Turksever, E. Heizler, M., Jonckheere, R. C. & Tichomirowa, M. (2009a). 207Pb-206Pb, 40Ar-39Ar and apatite fission-track geothermochronology revealing the emplacement, cooling and exhumation history of the Karacayır Syenite (N Sivas), East-Central Anatolia, Turkey. Turk. J. Earth Sci., 18, 109–125. https://doi.org/10.3906/sag-1202-18
  6. Boztuğ, D., Jonckheere R. C., Heizler, M., Ratschbacher L., Harlavan Y. & Tichomirova, M. (2009b). Timing of post-obduction granitoids from intrusion through cooling to exhumation in central Anatolia, Turkey. Tectonophysics 473, 223–233.
  7. Çağlayan, A. Y. (2010). Savcılı fay zonunun (Kırşehir) yapısal analizi [Doktora tezi]. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalı.
  8. Demirtaşlı, E., Bilgin, A.Z., Erenler, F., Işıklar, S., Sanlı, D.Y., Selim, M. ve Turhan, N. (1975). Bolkardağları’nın Jeolojisi. Cumhuriyetin 50. Yılı Yerbilimleri Kongresi (42-57). MTA Özel Yayını, Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

6 Ağustos 2021

Gönderilme Tarihi

11 Nisan 2021

Kabul Tarihi

9 Temmuz 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 64 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Koç, A. (2021). Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu. Türkiye Jeoloji Bülteni, 64(3), 309-348. https://doi.org/10.25288/tjb.913294
AMA
1.Koç A. Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu. Türkiye Jeol. Bült. 2021;64(3):309-348. doi:10.25288/tjb.913294
Chicago
Koç, Ayten. 2021. “Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu”. Türkiye Jeoloji Bülteni 64 (3): 309-48. https://doi.org/10.25288/tjb.913294.
EndNote
Koç A (01 Haziran 2021) Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu. Türkiye Jeoloji Bülteni 64 3 309–348.
IEEE
[1]A. Koç, “Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu”, Türkiye Jeol. Bült., c. 64, sy 3, ss. 309–348, Haz. 2021, doi: 10.25288/tjb.913294.
ISNAD
Koç, Ayten. “Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu”. Türkiye Jeoloji Bülteni 64/3 (01 Haziran 2021): 309-348. https://doi.org/10.25288/tjb.913294.
JAMA
1.Koç A. Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu. Türkiye Jeol. Bült. 2021;64:309–348.
MLA
Koç, Ayten. “Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu”. Türkiye Jeoloji Bülteni, c. 64, sy 3, Haziran 2021, ss. 309-48, doi:10.25288/tjb.913294.
Vancouver
1.Ayten Koç. Ayhan Havzası’nın (Orta Anadolu) Litolojik Haritalaması ve Jeolojik Çıkarımlar: Bir Uzaktan Algılama ve Arazi Çalışması Entegrasyonu. Türkiye Jeol. Bült. 01 Haziran 2021;64(3):309-48. doi:10.25288/tjb.913294

Yazım Kuralları / Instructions for Authors /https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/writing-rules / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/writing-rules 

Etik lkeler ve Yayın Politikası / Ethical Principles and  Publication Policy  /  https://dergipark.org.tr/tr/pub/tjb/policy    / https://dergipark.org.tr/en/pub/tjb/policy