Araştırma Makalesi

Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi

Cilt: 36 Sayı: 4 1 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi

Öz

İşin durdurulması, dünya genelinde iş müfettişlerinin hayati tehlike tespit etmesi durumunda sıklıkla başvurduğu bir yaptırım türüdür. Bu çalışmada, Türkiye’de, 2013-2023 yılları arasında uygulanan işin durdurulması yaptırımları, TC ÇSGB-Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı’nın idari tedbir raporları ve genel değerlendirme raporları kullanılarak ilk kez değerlendirilmiştir. Türkiye’de ölümlü iş kazalarının (%32,65) ve işin durdurulması yaptırımının (%85,52) en çok görüldüğü sektör olan inşaat sektörü, maden ve metal sektörü ile kıyaslanmıştır. İşin durdurulmasının ölümlü iş kazaları ile ilişkisi Spearman korelasyon analizi ve Poisson regresyon modeli kullanılarak incelenmiştir. 97.104 teftiş verisinden, teftişlerin ilk aşaması sonucunda uygulanan toplam 6627 adet işin durdurulması yaptırımı incelenmiştir. Korelasyon analizlerinin sonucunda (2013-2023) teftiş yapılan dönemde, inşaat ve maden sektöründe meydana gelen ölümlü iş kazaları ile uygulanan işin durdurulması yaptırımları arasında zayıf düzeyde pozitif ve istatistiksel olarak anlamsız bir ilişki tespit edilmiştir. Metal sektöründe güçlü düzeyde negatif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Çalışmada, işin durdurulması yaptırımının ölümlü kazalara teftişten sonraki yıllarda da etki edebileceği dikkate alınmıştır. Bir sektörde yaygın olarak teftiş yapılmasından sonraki dönemler için, sadece maden sektöründe işin durdurulmasının uygulanmasından 4 yıl sonra ölümlü iş kazaları ile güçlü düzeyde negatif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Çalışmada ayrıca, inşaat sektöründeki ölümlü iş kazalarının tahminine dair Poisson regresyon modeli pandemi öncesi dönem verileri (2013-2018) ve pandemiden sonraki verilerin de eklendiği tüm dönem (2013-2023) olarak iki ayrı model halinde oluşturulmuştur. Yapı ruhsatı ve GSYİH verilerinin de dâhil edildiği modele göre, 2013-2018 yılları arasındaki dönemde inşaat sektörünün GSYİH içindeki miktarındaki bir birimlik artışın, iş kazası sonucunda meydana gelen ölümleri %0.91 oranında azaltması beklendiği gözlenmiş, modelde ilgili yıllar için işin durdurulmasının etkisi kısıtlı bulunmuş olsa da işin durdurulmasının ölüm sayılarına azaltıcı yönde etki ettiği görülmüştür. 2013-2023 arasındaki dönemin geneli değerlendirildiğinde ise, pandemi dönemi sonrası 2021, 2022 ve 2023 yıllarındaki verilerin eklenmesiyle Poisson regresyon modeli için istatistiksel olarak anlamlı bir sonuca varılamamıştır. Bu durumun sebepleri, sektörün GSYİH içindeki payının 2019-2023 döneminde, 2013-2018 yılları arasındaki döneme kıyasla %2,83 oranında azalması, sektördeki ölüm sayılarının maalesef düşmemesi ve ekonomik krizden sektörün küçülme yaşayarak etkilenmesi olabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), SGK İstatistik Yıllıkları, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/, Son Erişim Tarihi: 08.01.2025.
  2. Statistical Office of the European Union (EUROSTAT), Fatal Accidents at Work by NACE Rev. 2 Activity, 2020, https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/hsw_n2_02/default/table?lang=en., Son Erişim Tarihi: 02.01.2023.
  3. Statistical Office of the European Union (EUROSTAT), Accidents at Work Statistics, 2019,https://ec.europa.eu/eurostat/statisticsexplained/index.php?title=Accidents_at_work_statistics#Number_of_accidents, Son Erişim Tarihi: 03.01.2023.
  4. International Labour Organization (ILOSTAT), Statistics on Safety and Health at Work, https://ilostat.ilo.org/topics/safety-and-health-at-work/, 2023, Son Erişim Tarihi: 11.07.2023.
  5. Ayres, I., Braithwaite, J., Responsive Regulation. Oxford University Press, New York Oxford, 1992.
  6. Vega M. L., Robert R., Labour Inspection Sanctions: Law and Practise of National Labour Inspection Systems, Labour Administration and Inspection Programme, International Labour Office, Geneva, 2013.
  7. Hrymak, V., Supporting Compliance of Occupational Safety and Health Requirements- European Labour Inspection Systems of Sanctions and Standardised Measures, European Agency for Safety and Health at Work, Discussion Paper, 2023.
  8. Gray W. B., Scholz J. T., Does Regulatory Enforcement Work? A Panel Analysis of OSHA Enforcement, Journal of Law and Society Association, 27(1), 177-214, 1993.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapı İşletmesi, İnşaat Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

21 Ocak 2025

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

17 Eylül 2024

Kabul Tarihi

17 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 36 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Karademir, M. S., & Ekici, B. (2025). Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi. Turkish Journal of Civil Engineering, 36(4), 35-66. https://doi.org/10.18400/tjce.1551603
AMA
1.Karademir MS, Ekici B. Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi. tjce. 2025;36(4):35-66. doi:10.18400/tjce.1551603
Chicago
Karademir, Muhammed Sadi, ve Bulent Ekici. 2025. “Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi”. Turkish Journal of Civil Engineering 36 (4): 35-66. https://doi.org/10.18400/tjce.1551603.
EndNote
Karademir MS, Ekici B (01 Temmuz 2025) Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi. Turkish Journal of Civil Engineering 36 4 35–66.
IEEE
[1]M. S. Karademir ve B. Ekici, “Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi”, tjce, c. 36, sy 4, ss. 35–66, Tem. 2025, doi: 10.18400/tjce.1551603.
ISNAD
Karademir, Muhammed Sadi - Ekici, Bulent. “Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi”. Turkish Journal of Civil Engineering 36/4 (01 Temmuz 2025): 35-66. https://doi.org/10.18400/tjce.1551603.
JAMA
1.Karademir MS, Ekici B. Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi. tjce. 2025;36:35–66.
MLA
Karademir, Muhammed Sadi, ve Bulent Ekici. “Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi”. Turkish Journal of Civil Engineering, c. 36, sy 4, Temmuz 2025, ss. 35-66, doi:10.18400/tjce.1551603.
Vancouver
1.Muhammed Sadi Karademir, Bulent Ekici. Türkiye’de İşin Durdurulması Yaptırımının Ölümlü İş Kazaları ile İlişkisi. tjce. 01 Temmuz 2025;36(4):35-66. doi:10.18400/tjce.1551603