Araştırma Makalesi

TR: Türkiye'de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi

Cilt: 14 Sayı: 3 30 Eylül 2023
PDF İndir
TR EN

TR: Türkiye'de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Çalışmanın birincil amacı, özellikle nadir görülen heterolog aşı şeması için 3. doz aşıların yan etkilerinin sıklığını ve dağılımını değerlendirmektir. İkincil amaç ise sağlık çalışanlarının rapel COVID-19 aşılama tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Gereç ve Yöntemler: Bu tek merkezli, retrospektif tanımlayıcı çalışma, çevrimiçi anket aracılığıyla, 1058 sağlık çalışanı ile yürütülmüştür. Bu çalışmada 3. doz COVID-19 aşısı tercihleri, tercihi etkileyen faktörler ve 3. COVID-19 aşısı ile gelişen yan etkiler sorgulanmış analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %87'si (n=921) 3. rapel COVID-19 aşısı oldu. Bunların %82,4'ü (n=759) Pfizer/BioNTech ve %17,6'sı (n=162) CoronaVac/Sinovac ile aşılandı. 3. doz aşı seçimini etkileyen en yaygın faktörler hekim/sağlık çalışanlarının önerileri (%53,4; n=492), bilimsel yayınlar (%42,7; n=393) ve Sağlık Bakanlığı tavsiyeleridir (%41,6; n=383). Pfizer/BioNTech ile aşılanan 759 kişiden %83'ünde (n=630), CoronaVac/Sinovac ile aşılanan 162 sağlık çalışanının %59'unda (n=96) aşı sonrası yan etki gelişti (p<0.001). En sık görülen yan etki kas-eklem ağrısı (%49,2) olup, en sık aşılamadan sonraki ilk 48 saatte (%36) ortaya çıktı. Aşılamadan sonraki 2-7. gün ve 7-28. gün en sık bildirilen yan etkiler sırasıyla kas-eklem ağrısı (%11,6) ve yorgunluktu (%1,6). Pfizer/BioNTech aşısı yaptıranlarda CoronaVac/Sinovac aşısı yaptıranlara göre yorgunluk, baş ağrısı, kas-eklem ağrısı, enjeksiyon yerinde lokal reaksiyon, ateş ve lenfadenopati yan etkileri daha sık görüldü. Sonuç: Sonuçta, daha sık yan etki gelişimi ile ilişkili olmakla birlikte, mRNA aşıları sağlık çalışanları tarafından daha fazla tercih edilmektedir. Aşı olma kararı ve aşı tercihleri konusunda en değerli kaynakların doktor/sağlık çalışanı tavsiyeleri ve bilimsel yayınlar olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. CDC COVID-19 End of Public Health Emergency https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/your-health/end-of-phe.html
  2. World Health Organization (WHO) COVID-19 Vaccines with WHO Emergency Use Listing https://extranet.who.int/pqweb/vaccines/vaccinescovid-19-vaccine-eul-issued
  3. Mascellino MT, Di Timoteo F, De Angelis M, Oliva A. Overview of the Main Anti-SARS-CoV-2 Vaccines: Mechanism of Action, Efficacy and Safety. Infect Drug Resist. 2021 Aug 31;14:3459-3476. doi: 10.2147/IDR.S315727.
  4. CDC Use of COVID-19 Vaccines in the U.S. https://www.cdc.gov/vaccines/covid-19/clinical-considerations/interim-considerations-us.html
  5. https://www.aa.com.tr/tr/koronavirus/turkiye-ilac-ve-tibbi-cihaz-kurumu-coronavac-asisi-icin-acil-kullanim-onayi-verdi/2108869
  6. https://www.sozcu.com.tr/2021/saglik/turkiyede-biontech-asilamasi-basladi-6349241
  7. Yildiz Y, Ozger HS, Senol E, Karakus R, Buyukkoruk M, Altin FB, et al. Evaluation of long-term antibody kinetics in healthcare workers vaccinated with inactivated COVID-19 Vero cell vaccine (CoronaVac), a propensity score-matched observational study. Int J Infect Dis. 2022 Sep;122:99-106. doi: 10.1016/j.ijid.2022.05.007.
  8. https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-57684323

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

İmmünoloji (Diğer), Bulaşıcı Hastalıklar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

17 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

13 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 14 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yıldız, Y., Mavi, H. M., Sultanova, F., Büyükkörük, M., Özger, H. S., & Şenol, E. (2023). TR: Türkiye’de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, 14(3), 564-570. https://doi.org/10.18663/tjcl.1344632
AMA
1.Yıldız Y, Mavi HM, Sultanova F, Büyükkörük M, Özger HS, Şenol E. TR: Türkiye’de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi. TJCL. 2023;14(3):564-570. doi:10.18663/tjcl.1344632
Chicago
Yıldız, Yeşim, Hanife Miraç Mavi, Fidan Sultanova, Merve Büyükkörük, Hasan Selçuk Özger, ve Esin Şenol. 2023. “TR: Türkiye’de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi”. Turkish Journal of Clinics and Laboratory 14 (3): 564-70. https://doi.org/10.18663/tjcl.1344632.
EndNote
Yıldız Y, Mavi HM, Sultanova F, Büyükkörük M, Özger HS, Şenol E (01 Eylül 2023) TR: Türkiye’de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi. Turkish Journal of Clinics and Laboratory 14 3 564–570.
IEEE
[1]Y. Yıldız, H. M. Mavi, F. Sultanova, M. Büyükkörük, H. S. Özger, ve E. Şenol, “TR: Türkiye’de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi”, TJCL, c. 14, sy 3, ss. 564–570, Eyl. 2023, doi: 10.18663/tjcl.1344632.
ISNAD
Yıldız, Yeşim - Mavi, Hanife Miraç - Sultanova, Fidan - Büyükkörük, Merve - Özger, Hasan Selçuk - Şenol, Esin. “TR: Türkiye’de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi”. Turkish Journal of Clinics and Laboratory 14/3 (01 Eylül 2023): 564-570. https://doi.org/10.18663/tjcl.1344632.
JAMA
1.Yıldız Y, Mavi HM, Sultanova F, Büyükkörük M, Özger HS, Şenol E. TR: Türkiye’de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi. TJCL. 2023;14:564–570.
MLA
Yıldız, Yeşim, vd. “TR: Türkiye’de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi”. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, c. 14, sy 3, Eylül 2023, ss. 564-70, doi:10.18663/tjcl.1344632.
Vancouver
1.Yeşim Yıldız, Hanife Miraç Mavi, Fidan Sultanova, Merve Büyükkörük, Hasan Selçuk Özger, Esin Şenol. TR: Türkiye’de güçlendirici Covid-19 aşılaması kapsamında sağlık çalışanlarının aşı yan etkilerinin ve aşı tercihini etkileyen faktörlerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi. TJCL. 01 Eylül 2023;14(3):564-70. doi:10.18663/tjcl.1344632

e-ISSN: 2149-8296

Publication Model: Continuous Publication

Peer Review Model: Double-Blind Peer Review

Publication Language: Turkish and English

Access Model: Open Access

DOI Prefix: (Crossref DOI numaranız)

Publisher: DNT Ortadoğu Publishing Inc.

Journal Abbreviation: Turk J Clin Lab

Indexed in J-Gate

The content of this site is intended for health care professionals. All the published articles are distributed under the terms of

Creative Commons Attribution Licence,

which permits unrestricted use, distribution, and reproduction in any medium, provided the original work is properly cited.