Mycobacterium tuberculosis İlaç Direnci ve Güncel Durumun Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Günümüz ilaç direnç oranlarının gelecekte birincil ilaç direncinin yaygınlığının önemli bir göstergesi olacağını göz önünde bulundurarak Mycobacterium tuberculosis kompleks izolatlarında antitüberküloz ilaç duyarlılık durumunu belirlemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntemler: Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Ocak 2018-Aralık 2023 tarihleri arasında klinik tüberküloz şüphesiyle kültür örneği alınan, asido-rezistan boyama (ARB) ve kültür yöntemlerinden en az birinde pozitif sonuç veren tüm olgular çalışmaya dahil edildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 54,5±18,5 (aralık: 17-93) olup 398'i (%74,1) erkekti. Çalışmada örneklerin %77,3'ü balgam, %15,8'i ise bronkoalveolar lavajdan oluştu. İzolatların 474'ü (%88,3) M. tuberculosis kompleksi idi. Örneklerin %49'u ARB yöntemiyle, %96,5'i Mycobacteria Growth İndikatör Tüp (MGIT) ve %84,5'i Löwenstein-Jensen (LJ) kültür yöntemiyle pozitifti. İzolatlardaki direnç oranları izoniazid, rifampisin, etambutol ve streptomisin için sırasıyla %10,6, %2,8, %1,1 ve %7,0 idi. Rifampisine dirençli izolatların tamamı aynı zamanda izoniazide de dirençliydi. Çoklu ilaca dirençli izolatların oranı %2,8 olarak belirlendi. Tek ilaca direnç oranı %14,0 olarak belirlendi. Pandemi öncesindeki direnç oranlarının pandemi dönemine göre ciddi oranda yüksek olduğu belirlendi. Sonuçlar: M. tuberculosis kompleks izolatlarında izoniazid ve streptomisine direnç oranlarının %10 civarında olduğu ve pandemi döneminde birincil anti-tüberküloz ilaçlara karşı genel direnç oranlarının önemli ölçüde azaldığı görüldü.

Anahtar Kelimeler

• tüberküloz
• direnç
• pandemi
• COVİD-19

Mycobacterium tuberculosis Drug Resistance and Evaluation of the Current Situation

Öz

Aim: We aimed to determine the antituberculosis drug susceptibility status in Mycobacterium tuberculosis complex isolates, considering that current drug resistance rates will be an important indicator of the prevalence of primary drug resistance in the future. Material and Methods: All cases whose culture sample was taken with clinical suspicion of tuberculosis at Samsun Training and Research Hospital in the period between January 2018 and December 2023 and who had a positive result in at least one of the Acid-fast stain (AFS) and culture methods were included in the study. Results: The average age of the patients was 54.5±18.5 (range: 17-93) and 398 (74.1%) were male. In the study, 77.3% of the samples were sputum and 15.8% were bronchoalveolar lavage. 474 (88.3%) of the isolates were M. tuberculosis complex. 49% of the samples were positive with the AFS method, 96.5% with Mycobacteria Growth Indicator Tube (MGIT), and 84.5% with Löwenstein-Jensen (LJ) medium. The resistance rates in the isolates were 10.6%, 2.8%, 1.1% and 7.0% for isoniazid, rifampicin, ethambutol and streptomycin, respectively. All isolates resistant to rifampicin were also resistant to isoniazid. The rate of multidrug-resistant isolates was found to be 2.8%. The single drug resistance rate was found to be 14.0%. It was determined that the resistance rates before the pandemic were significantly higher than during the pandemic period. Conclusion: The resistance rates to isoniazid and streptomycin in M. tuberculosis complex isolates were around 10% and that the general resistance rates to primary anti-tuberculosis drugs decreased significantly during the pandemic period.

Anahtar Kelimeler

• tuberculosis
• resistance
• pandemic
• COVID-19

Kaynakça

1. Daniel TM. Historical review the history of tuberculosis. Respir Med. 2006;100:1862-70.
2. Rahlwes KC, Dias BRS, Campos PC, Alvarez-Arguedas S, Shiloh MU. Pathogenicity and virulence of Mycobacterium tuberculosis. Virulence. 2023 Dec;14(1):2150449 (doi: 10.1080/21505594.2022.2150449).
3. Maitre T, Baulard A, Aubry A, Veziris N. Optimizing the use of current antituberculosis drugs to overcome drug resistance in Mycobacterium tuberculosis. Infect Dis Now. 2023 Oct 13;54(1):104807 (doi: 10.1016/j.idnow.2023.104807). Epub ahead of print. PMID: 37839674.
4. Durmaz R. Mycobacterium tuberculosis’de direnç sorunu. ANKEM Derg. 2005;19(2):107-110.
5. Kiran D, Podell BK, Chambers M, Basaraba RJ. Host-directed therapy targeting the Mycobacterium tuberculosis granuloma: a review. Semin Immunopathol. 2016 Mar;38(2):167-83. doi: 10.1007/s00281-015-0537-x.
6. Öz Y, Aslan M, Akşit F, Durmaz G, Kiraz N. Mycobacterium tuberculosis kompleks izolatlarının primer anti tüberküloz ilaçlara duyarlılığının değerlendirilmesi. ANKEM Derg. 2012; 26(1): 20-24.
7. T.C Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Tanı ve Tedavi Rehberi 2019.Ankara.https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/tuberkuloz_db/haberler/ Tuberkuloz_Tani_ve_Tedavi_Rehberi_/Tuberkuloz_Tani_ve_Tedavi_Rehberi. pdf (Access date: 01.01.2024)
8. Esen N, Gündüz AT. Dokuz Eylül Üniversitesi’nde izole edilen Mycobacterium tuberculosis izolatlarinda ilaç direnci (2000-2002). Turk Mikrobiyol Cemiy Derg. 2003;33(4):337-42.

9. Selek MB, Baylan O, Görenek L. Bir eğitim ve araştırma hastanesinde 2010-2016 yılları arasında izole edilen Mycobacterim tuberculosis kompleks suşlarının birinci basamak anti tüberküloz ilaçlara duyarlılık durumlarının araştırılması. Nobel Med. 2019;15(2):40-6.
10. Arslan N, Özkarataş MH, Esen N, Özkütük A. Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi, Mycobacterium tuberculosis Kompleks İzolatlarının İlk Sıra Anti tüberküloz İlaçlara Duyarlılıkları. Turk Mikrobiyol Cemiy Derg. 2021;51(2):172-9.
11. Singh R, Dwivedi SP, Gaharwar US, Meena R, Rajamani P, Prasad T. Recent updates on drug resistance in Mycobacterium tuberculosis. J Appl Microbiol. 2020;128(6):1547-1567.
12. Furin J, Cox H, Pai M. Tuberculosis. Lancet. 2019;393(10181):1642-1656.
13. Khawbung JL, Nath D, Chakraborty S. Drug resistant Tuberculosis: A review. Comp Immunol Microbiol Infect Dis. 2021;74:101574.
14. Chawla GK, Garg K, Kaur K, Chopra V, Suri R. Pattern of drug resistance among patients of pulmonary tuberculosis. Indian J Tuberc. 2022;69(4):669-674.
15. Dabitao D, Bishai WR. Sex and Gender Differences in Tuberculosis Pathogenesis and Treatment Outcomes. Curr Top Microbiol Immunol. 2023;441:139-183.
16. Alışkan HE, Bostanoğlu E, Turunç T, Çolakoğlu Ş, Demiroğlu YZ, Kurşun E, et al. The Six-Year Retrospective Results of Tuberculosis Laboratory and Anti-mycobacterial Drug-Resistance Rates. Turk Toraks Derg. 2013; 14: 53-8.
17. Dündar D, Taner S. Resistance Rates of Mycobacterium tuberculosis Isolates to Primary Antituberculous Agents. Klimik Dergisi. 2009; 22(2): 52-4.
18. Tanrıverdi Çaycı Y, Avan T, Bilgin K, Birinci A. Evaluation of the Susceptibility of Mycobacterium tuberculosis Complex Isolates Isolated from Clinical Specimens to Primer Antituberculous Drugs. Van Tıp Derg. 2020;27(2):155-159.
19. Terzi HA, Aydemir Ö, Karakeçe E, Köroğlu M, Altındiş M. M. tuberculosis Kompleks İzolatlarının Anti-Tüberküloz İlaçlara Direnç Oranlarında Yıllara Göre Değişim; Sakarya. OTSBD. 2019;4(1):47-56.
20. López-Jácome LE, Fernández-Rodríguez D, Franco-Cendejas R, et al. Increment Antimicrobial Resistance During the COVID-19 Pandemic: Results from the Invifar Network. Microb Drug Resist. 2022;28(3):338-345.
21. Rizvi SG, Ahammad SZ. COVID-19 and antimicrobial resistance: A cross-study. Sci Total Environ. 2022;807(Pt 2):150873.
22. Silva BPMD, Almeida AS, Sérgio MGM, Gatto TC, Carasek VP, Yamamura M. Drug-Resistant Tuberculosis and COVID-19: A Scoping Review on a New Threat to Antimicrobial Resistance. Rev Bras Enferm. 2023;76Suppl 1(Suppl 1):e20220803. Published 2023 Dec 4.
23. Alao MA, Ibrahim OR, Akinboro AO, Oladipo TS, Chan YH, Ogunbosi BO. Trends in rifampicin resistance among patients with presumptive TB in the pre-COVID and COVID-era. J Clin Tuberc Other Mycobact Dis. 2022;29:100335.
24. Yadigaroglu M, Gorgun S, Yucel M, Guzel M. The Effect of the COVID-19 Pandemic on Urine Culture Results and Resistance to Antibiotics in the Emergency Department. Clin Lab. 2022;68(6):10.7754/Clin.Lab.2021.211012.