Çok işlevli Proteinler: Moonlight Proteinler
Öz
Son yıllarda birçok proteinin birden fazla fonksiyona sahip olduğu bilgisi, bir gen - bir protein - bir fonksiyon fikrinin yerini almaya başlamıştır. Moonlight proteinler çok fonksiyonlu proteinlerin bir alt sınıfıdır. Moonlight protein kavramı, tek bir polipeptid zincirinin çoklu biyokimyasal fonksiyonları yerine getirmesini tanımlamaktadır. Bugün 300'den fazla moonlight proteini tanımlanmıştır. Bununla birlikte, veriler daha fazla moonlight proteini olabileceğini göstermektedir. Moonlight proteinlerin bilinen örnekleri arasında, reseptörler, enzimler, transkripsiyon faktörleri, adhezinler ve hücre iskeleti de dahil olmak üzere çeşitli protein türleri bulunmaktadır. Bir moonlight protein, farklı hücre tiplerinde, farklı hücre içi lokasyonlarda, farklı oligomerik durumlarda bulunarak veya bir ligandın, substratın, kofaktörün ya da ürünün konsantrasyonundaki değişikliklere bağlı olarak ikinci fonksiyonunu aktifleştirebilmektedir. Ancak bu mekanizmalar, özgül değildir ve fonksiyonlar arasındaki geçişlerde bu yollardan birini ya da bunların bir kombinasyonunu kullanabilmektedir. Moonlight proteinlerin, nörodejeneratif hastalıklar ve kanser gibi hastalık fenotipleri ile ilişkili olabileceği öne sürülmektedir. Bunun yanısıra hastalık patogenezlerinde yer alarak tedavi süreçlerine bir takım zorluklar getirmekle birlikte potansiyel bir tedavi hedefi ve tedavi aracı olarak da fırsatlar sunmaktadır. Biz bu derlemede, başlıca insanlardaki mevcut moonlight proteinlerin biyokimyasal, fizyolojik ve patolojik özelliklerini ve hastalıklarla ilişkilerini tartışarak mevcut temel ve biyokimyasal bilgilerimize katkıda bulunmayı amaçladık.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Ezkurdia I, Juan D, Rodriguez J et al. Multiple evidence strands suggest that there may be as few as 19,000 human protein-coding genes. Hum Mol Genet 2014; 23: 5866–78.
- 2. O'Leary NA, Wright MW, Brister JR et al. Reference sequence (RefSeq) database at NCBI: current status, taxonomic expansion, and functional annotation. Nucleic Acids Res 2016; 44:733-34.
- 3. Omenn GS, Lane L, Lundberg EK et al. Metrics for the human proteome project 2016: progress on identifying and characterizing the human proteome, including post-translational modifications. J Proteome Res 2016; 15: 3951–60.
- 4. Jeffery CJ. Moonlighting proteins—an update. Mol BioSyst 2009; 5: 345–50.
- 5. Jeffery CJ. Moonlighting proteins. Trends Biochem Sci 1999; 24: 8–11.
- 6. Piatigorsky J and Wistow GJ. Enzyme/crystallins: gene sharing as an evolutionary strategy. Cell 1989; 57: 197–99.
- 7. Wistow G and Piatigorsky J. Recruitment of enzymes as lens structural proteins. Science 1987; 236: 1554–56.
- 8. Cvekl A and Zheng D. Gene sharing and evolution. Hum Genomics 2009; 4: 66-67.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlık Kurumları Yönetimi
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
26 Şubat 2020
Gönderilme Tarihi
20 Mart 2019
Kabul Tarihi
8 Ocak 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 11 Sayı: 1