Kastamonu yöresi sarıçam ağaç türü için ağaç hacim denklemleri

Öz

Bu çalışmanın amacı, Kastamonu bölgesindeki sarıçam ağaçları için ağaç hacim denklemleri geliştirmek ve bu denklem tahminlerini mevcut ağaç hacim denklemleri ile karşılaştırmaktır. Bu amaçla Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü'ne bağlı Kastamonu Orman İşletme Müdürlüğü'nden alınan 127 örnek ağaç üzerinde dip kütük çapı, göğüs yüksekliği çapı, göğüs çapından itibaren ağacın tepesine kadar 1’er metre aralıklarla gövde çapları ve ağaç boyu ölçümleri yapılmıştır. Daha sonra bu ölçümler kullanılarak ağaç hacim değerleri hesaplanmıştır. Tek ve çift girişli ağaç hacim denklemlerinin geliştirilmesi amacıyla sekiz adet (4’er adet tek ve çift girişli) denkleme ilişkin parametreler tahmin edilmiştir. En başarılı olan denklemlerin seçilmesinde dört adet istatistiksel ölçüt kullanılmıştır. En başarılı tek ve çift girişli denklemlere ilişkin belirtme katsayıları sırasıyla 0,972 ve 0,975'tir. Aynı zamanda model sonuçları literatürde yer alan dört adet denkleme ilişkin hacim tahminleri ile de karşılaştırılmıştır. Bu çalışmanın bulguları, Kastamonu yöresi sarıçam meşcerelerinde ağaç hacimlerinin güvenilir bir şekilde tahmin edilmesine katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Pinus sylvestris L.
• Ağaç hacim tabloları
• Kastamonu

Volume equations for Scots pine trees in Kastamonu region

Öz

The objective of this study is to develop tree volume equations for Scots pine trees in the Kastamonu region and to compare the prediction capability of these equations with existing tree volume equations. For this purpose, stump diameter, diameter at breast height, diameters in each meter up to the top of the tree, and tree height measurements were measured on 127 sample trees from the Kastamonu Forest Enterprise in the Kastamonu Regional Directorate of Forestry. Subsequently, tree volumes were calculated based on these measurements and using the sectional method. This method entailed volumizing the trees in three sections: the stump section, the top section and the one-meter sections between the stump and the top sections. To develop single- and double-entry tree volume equations, the parameters of eight volume equations were estimated. Four statistical criteria were employed to identify the best predictive models. The coefficients of determination for the best predictive single- and double-entry models were found to be 0.972 and 0.975, respectively. Additionally, the results of these models were compared with the volume predictions derived from four models presented in the literature. The results of this study will enhance the accuracy of tree volume estimation for Scots pine stands in the Kastamonu region.

Anahtar Kelimeler

• Pinus sylvestris L.
• Tree volume tables
• Kastamonu

Kaynakça

1. Alemdağ, Ş., 1962. Türkiye’deki Kızılçam Ormanlarının Gelişimi, Hasılat ve Amenajman Esasları. Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Teknik Bülten No: 11, Ankara.
2. Alemdağ, Ş., 1967. Türkiye’deki Sarıçam Ormanlarının Kuruluşu, Verim Gücü ve Bu Ormanların İşletilmesinde Takip Edilecek Esaslar. Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Teknik Bülten No: 20, Ankara.
3. Asan, Ü., 1984. Kazdağı Göknarı (Abies equi-trojani Aschers, et Sinten.) Ormanlarının Hasılat ve Amenajman Esasları Üzerine Araştırmalar. İ. Ü. Orman Fakültesi, İ. Ü Yayın No: 3205, O.F. Yayın No: 365, Taş Matbaası, İstanbul.
4. Baytaş, S., Seki, M., 2023. Safranbolu yöresi Kazdağı göknarı (Abies nordmanniana subsp. equi-trojani) meşcereleri için ağaç hacim tabloları. Turkish Journal of Forestry, 24(2): 61-68.
5. Bozkuş, H.F., Carus, S., 1997. Toros göknarı (Abies clicica Carr.) ve sedir (Cedrus libani L.)’in çift girişli gövde hacim tabloları ve mevcut tablolarla karşılaştırılması. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 47(1): 51-70.
6. Brooks, J.R., Wiant, H.V., 2008. Ecoregion based local volume equations for Appalachian hardwoods. Northern Journal of Applied Forestry, 25(2): 87-92.
7. Burkhart, H.E., Tomé, M., 2012. Modeling Forest Trees and Stands. Dordrecht: Springer Netherlands, ISBN: 9789048131709
8. Carus, S., Memiş, İ., Kündü, K., Alem, Ö., 2016. Şehit Ali İhsan Kalmaz Ormanı karaçam (Pinus nigra Arnold) ağaçlandırması için tek ve çift girişli ağaç hacim tablolarının düzenlenmesi. Turkish Journal of Forestry, 17(1): 37-42.

9. Castedo-Dorado, F., Gómez-García, E., Diéguez-Aranda, U., Barrio-Anta, M., Crecente Campo, F., 2012. Aboveground stand-level biomass estimation: a comparison of two methods for major forest species in Northwest Spain. Annals of Forest Science, 69: 735-746.
10. Çalışkan, A., Yeşil, A., 1996. Büyükdüz Araştırma Ormanı sarıçam-göknar-kayın karışık meşcerelerinde bulunan sarıçam için tek ve çift girişli hacim tablosu. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 46(1): 39-50.
11. de-Miguel, S., Mehtätalo, L., Shater, Z., Kraid, B., Pukkala, T., 2012. Evaluating marginal and conditional predictions of taper models in the absence of calibration data. Canadian Journal of Forest Research, 42: 1383-1394. Diéguez-Aranda, U., Castedo-Dorado, F., Álvarez-González, J.G., Rojo, A., 2006. Compatible taper function for Scots pine plantations in Northwestern Spain. Canadian Journal of Forest Research, 36 (5): 1190-1205.
12. Ducey, M.J., Williams, M.S., 2011. Comparison of Hossfeld’s method and two modern methods for volume estimation of standing trees. Western Journal of Applied Forestry, 26(1): 19-23.
13. Durkaya, B., Durkaya, A., 2006. Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü Uludağ göknarı (Abies bornmülleriana Matff.), sarıçam (Pinus sylvetsris L.) ve Doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky.) karışık meşcereleri için hacim tabloları. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 8(10): 10-19.
14. Eraslan, Ü., 1954. Trakya ve Bilhassa Demirköy Mıntıkası Meşe Ormanlarının Amenajman Esasları Hakkında Araştırmalar. OGM Yayını, Ankara.
15. Evcimen, B.S., 1963. Türkiye Sedir Ormanlarının Ekonomik Önemi, Hasılat ve Amenajman Esasları. OGM Yayını, Ankara.
16. Gülen, İ., 1959. Karaçam (Pinus nigra Arnold) hacim tablosu. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri A, 9(1): 97-112.
17. IBM SPSS 23, 2015. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 23.0. Armonk, NY: IBM Corp.
18. Kahriman, A., Sönmez, T., Şahin, A., 2017. Antalya ve Mersin yöresi kızılçam meşcereleri için ağaç hacim tabloları. Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 17(1): 9-22.
19. Kalıpsız, A., 1984. Dendrometri. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayın No: 354, İstanbul.
20. Mısır, N., Mısır, M., 2004. Developing double-entry tree volume table for ash in Turkey. Artvin Orman Fakültesi Dergisi, 3(4): 135-144.
21. Ölmez, K., Şenyurt, M., 2022. Sarıçam ağaçları (Pinus sylvestris L.) için tek ve çift girişli ağaç hacim denklemlerinin geliştirilmesi (Bozalan ve Çubuk yöresi örneği). Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 8(1): 73-82.
22. Özçankaya, N., Batur, M., Kiracıoğlu, Ö., 2021. İzmir Orman Bölge Müdürlüğü fıstıkçamı (Pinus pinea L.) meşcereleri için gövde hacim tablolarının düzenlenmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 8(2): 125-145.
23. Özçelik, R., 2010. Bucak yöresi kızılçam, sedir ve Toros göknarı türleri için hacim denklemleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, Seri A (2): 1-15.
24. Özçelik, R., Karaer, K., 2016. Eğirdir Yöresi doğal kızılçam ve karaçam meşcereleri için ticari hacim denklemlerinin geliştirilmesi. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 66(1): 59-74.
25. Özçelik, R., Çevlik, M., 2017. Batı Akdeniz yöresi doğal sedir meşcereleri için hacim denklemleri. Turkish Journal of Forestry, 18(1): 37-48.
26. Özçelik, R., Alkan, H., Alkan, O., 2018. Dikili ağaçların hacim tahmini için bazı metotların karşılaştırılması. Turkish Journal of Forestry, 19(4): 380-385.
27. Pehlivan, S., 2010. Sarıçam (Pinus sylvestris L.) ağaç hacim tablolarının düzenlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
28. Pillsbury, N.H., McDonald, P. M., Simon, V., 1995. Reliability of tanoak volume equations when applied to different areas. Western Journal of Applied Forestry, 10(2): 72-78.
29. Poudel, K.P., Cao, Q.V., 2013. Evaluation of methods to predict Weibull parameters for characterizing diameter distributions. For. Sci., 59(2): 243-252.
30. Rodríguez, F., Lizarralde, I., Fernandez-Landa, A., Condes, S., 2014. Non-destructive measurement techniques for taper equation development: a study case in the Spanish Northern Iberian Range. European Journal of Forest Research, 133: 213-223.
31. Sağlam, F., Sakici, O.E., 2024a. Ecoregional height–diameter models for Scots pine in Turkiye. Journal of Forestry Research, 35: 103.
32. Sağlam, F., Sakici, O.E., 2024b. Dynamic site index models sensitive to ecoregional variability for Scots pine stands in Western Black Sea Region of Türkiye. Environmental Monitoring and Assessment, 196: 1034.
33. Sakıcı, O.E., Yavuz, H., 2003. Ilgaz Dağı göknar meşcereleri için hacim fonksiyonları. Gazi Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, 3(2): 155-168.
34. Sakıcı, O.E., Sağlam, F., Seki, M., 2018. Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü karaçam meşcereleri için tek ve çift girişli ağaç hacim denklemleri. Turkish Journal of Forestry, 19(1): 20-29.
35. Seki, M., 2023. Predicting stem taper using artificial neural network and regression models for Scots pine (Pinus sylvestris L.) in northwestern Türkiye. Scandinavian Journal of Forest Research, 38(1-2): 97–104.
36. Sönmez, T., Gencal, B., Çankaya, E.Ç., 2023. Single- and double-entry volume equations for Turkey oak (Quercus cerris L.) stands in Bursa Regional Directorate of Forestry. Forestist, 73(1): 51-62.
37. Şahin, A., Kahriman, A., Yüksel, Y.B., 2018. Artvin yöresindeki Doğu Karadeniz göknarlarının ağaç hacmini tahmin etmek için mevcut denklemlerin karşılaştırılması. Uluslararası Artvin Sempozyumu (IAS: International Artvin Symposium), Bildiriler Kitabı, Artvin, 18-20 Ekim 2018, s. 671-684.
38. Şahin, A., Ercanlı, İ., 2023. Karışık etkili modelleme yaklaşımıyla karaçam hacim denklemlerinin geliştirilmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 10(1): 32–44.
39. Şenyurt, M., 2011. Batı Karadeniz Yöresi sarıçam meşcerelerinde artım ve büyüme. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
40. Şenyurt, M., Ümit, M., 2019. Asarkaya kızılçam meşcereleri için tek ve çift girişli ağaç hacim denklemlerinin geliştirilmesi. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 5(2): 108-116.
41. Wiant, H.V. Jr., Wood, G.B., Gregoire, T.G., 1992. Practical guide for estimating the volume of a standing sample tree using either importance or centroid sampling. Forest Ecology and Management, 49(3-4): 333-339.
42. Yavuz, H., 1995. Taşköprü Orman işletmesinde sarıçam ve karaçam için uyumlu gövde çapı, gövde hacmi ve hacim oran denklem sistemlerinin geliştirilmesi. Basılmamış Doçentlik Tezi. Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon,
43. Yavuz, H., 1999. Taşköprü yöresinde karaçam için hacim fonksiyonları ve hacim tabloları. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 23: 1181-118.
44. Yavuz, H., Mısır, N., Tüfekçioğlu, A., Mısır, M., Altun, L., Ercanlı, İ., Sakıcı, O.E., Kahriman, A., Karahalil, U., Yılmaz, M., Sarıyıldız, T., Küçük, M., Bayburtlu, Ş., Bilgili, F., Meydan, G., Kara, Ö., Bolat, İ., 2010. Karadeniz Bölgesi saf ve karışık sarıçam (Pinus sylvestris L.) meşcereleri için mekanistik büyüme modellerinin geliştirilmesi, biyokütle ve karbon depolama miktarlarının belirlenmesi. Tübitak Araştırma Projesi, Proje No: 106O274/2006-2010, Ankara.