Araştırma Makalesi

Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi

Cilt: 26 Sayı: 3 30 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi

Öz

Bu çalışma, Isparta ili sınırları içerisinde yer alan Darıdere havzasının morfometrik özelliklerini detaylı olarak analiz ederek, erozyon potansiyelini belirlemeyi ve alt havzaların yönetimsel önceliklerini bilimsel yöntemlerle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada öncelikle Mekik Radar Topografya Misyonu (SRTM) verilerinden elde edilen Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) kullanılarak, havzanın çizgisel, alansal ve rölyef morfometrik parametreleri hesaplanmıştır. Elde edilen morfometrik veriler, karar verici etkilerden bağımsız ve nesnel bir şekilde ağırlıklandırılmak amacıyla Entropi yöntemi ile analiz edilmiştir. Entropi yöntemi ile hesaplanan kriter ağırlıkları kullanılarak, çok kriterli karar verme tekniklerinden WASPAS (Ağırlıklı Toplu Toplam Ürün Değerlendirmesi) yöntemi uygulanmış ve Darıdere havzasındaki alt havzalar erozyon duyarlılığına göre önceliklendirilmiştir. Analiz sonucunda AH-1 ve AH-2 alt havzalarının çok yüksek erozyon riski taşıdığı, AH-4’ün ise yüksek risk grubunda yer aldığı tespit edilmiştir. Buna karşın AH-7 düşük risk düzeyinde, AH-3, AH-5 ve AH-6 alt havzaları çok düşük risk düzeyinde sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, havzanın morfolojik olarak heterojen bir yapıya sahip olduğunu ve erozyon riskinin alt havza düzeyinde önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, Entropi-WASPAS entegrasyonu ile hem nesnel hem de tekrarlanabilir bir değerlendirme yaklaşımı sunmakla birlikte; sürdürülebilir havza yönetimi, toprak koruma ve su kaynakları planlaması açısından karar vericilere bilimsel dayanak sağlamaktadır. Ayrıca, kullanılan yöntemsel çerçeve, benzer topoğrafik ve çevresel koşullara sahip diğer küçük ve orta ölçekli havzalara da uygulanabilir niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akay, A.O., Şentürk, E., Akgül, M., Demir, M., 2023. Spatial assessment of sediment risk with integrated entropy-based WASPAS and fuzzy clustering methods in Turkey: Impact of forestry activities and meteorological factors. Environmental Monitoring and Assessment, 195(10): 1201. https://doi.org/10. 1007/s10661-023-11762-0
  2. Akay, A.O., Şentürk, E., Akgül, M., Demir, M., 2024. Temporal and spatial variation of sediment risk in Turkey: The role of forestry activities and climate change scenarios (2022–2096) utilizing Entropy-based WASPAS and fuzzy clustering. Theoretical and Applied Climatology, 155(9): 8731-8753. https://doi.org/10. 1007/s00704-024-05156-6
  3. Ameri, A.A., Pourghasemi, H.R., Cerda, A., 2018. Erodibility prioritization of sub-watersheds using morphometric parameters analysis and its mapping: A comparison among TOPSIS, VIKOR, SAW, and CF multi-criteria decision making models. Science of the Total Environment, 613: 1385-1400. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2017.09.210
  4. Aytekin, A., Görçün, Ö.F., Ecer, F., Pamucar, D., Karamaşa, Ç., 2022. Evaluation of the pharmaceutical distribution and warehousing companies through an integrated Fermatean fuzzy entropy-WASPAS approach. Kybernetes, 52(11): 5561-5592. https://doi.org/10.1108/K-04-2022-0508
  5. Badalpur, M., Nurbakhsh, E., 2021. An application of WASPAS method in risk qualitative analysis: a case study of a road construction project in Iran. International Journal of Construction Management, 21(9): 910-918. https://doi.org/10. 1080/15623599.2019.1595354
  6. Basavareddy, Ayyanagowdar, M.S., Desai, S., Satishkumar, U., Reddy, G.S., Kumar, M., Kumar, P., 2025. Multi-criteria approach for watershed prioritization using morphometry, hypsometric, and erosion analysis in the Mandovi River Basin of the Western Coast of India. Water Conservation Science and Engineering, 10(2): 47. https://doi.org/10.1007/s41101-025-00373-0
  7. Coşkun, M., Öztürk, A., 2022. Havza önceliklendirmesi bakımından Ermenek Çayı Havzası ve Gökçay Havzasının karşılaştırmalı morfometrik analizi. Turkish Journal of Forestry, 23(1): 1-10. https://doi.org/10.18182/tjf.1024569
  8. Demir, S., Dursun, İ., 2024. Assessment of pre-and post-fire erosion using the RUSLE equation in a watershed affected by the forest fire on Google Earth Engine: The study of Manavgat River Basin. Natural Hazards, 120(3): 2499-2527.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ormancılıkta Havza Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

30 Haziran 2025

Kabul Tarihi

10 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 26 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Dursun, İ., & Babalık, A. A. (2025). Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi. Turkish Journal of Forestry, 26(3), 212-223. https://doi.org/10.18182/tjf.1728707
AMA
1.Dursun İ, Babalık AA. Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi. Turkish Journal of Forestry. 2025;26(3):212-223. doi:10.18182/tjf.1728707
Chicago
Dursun, İbrahim, ve Ahmet Alper Babalık. 2025. “Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi”. Turkish Journal of Forestry 26 (3): 212-23. https://doi.org/10.18182/tjf.1728707.
EndNote
Dursun İ, Babalık AA (01 Eylül 2025) Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi. Turkish Journal of Forestry 26 3 212–223.
IEEE
[1]İ. Dursun ve A. A. Babalık, “Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi”, Turkish Journal of Forestry, c. 26, sy 3, ss. 212–223, Eyl. 2025, doi: 10.18182/tjf.1728707.
ISNAD
Dursun, İbrahim - Babalık, Ahmet Alper. “Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi”. Turkish Journal of Forestry 26/3 (01 Eylül 2025): 212-223. https://doi.org/10.18182/tjf.1728707.
JAMA
1.Dursun İ, Babalık AA. Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi. Turkish Journal of Forestry. 2025;26:212–223.
MLA
Dursun, İbrahim, ve Ahmet Alper Babalık. “Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi”. Turkish Journal of Forestry, c. 26, sy 3, Eylül 2025, ss. 212-23, doi:10.18182/tjf.1728707.
Vancouver
1.İbrahim Dursun, Ahmet Alper Babalık. Isparta Darıdere havzasında morfometrik özellikler ve erozyon dinamiklerinin değerlendirilmesi: Entropi tabanlı WASPAS yöntemi ile havza önceliklendirmesi. Turkish Journal of Forestry. 01 Eylül 2025;26(3):212-23. doi:10.18182/tjf.1728707

Cited By