Türkiye'de Doğal Olarak Yayılış Gösteren Typha Türlerinin Elyaflarının Tekstil Endüstrisi Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Doğal kaynakların hızla tükenmesi, aşırı tüketimden kaynaklanan çevre sorunları ve sera gazı emisyonlarından kaynaklanan küresel ısınma sürdürülebilir üretimi vazgeçilmez kılmıştır. Tekstil sektörünün neden olduğu çevresel etkiler ve kaynak kıtlığı nedeniyle doğal liflerin önemi artmıştır. Bu çalışmada günlük yaşam tarzları ve tüketim alışkanlıklarından kaynaklanan çevre sorunları ele alınmış, sürdürülebilir hammaddeler ve tasarım potansiyelleri çözüm olarak araştırılmıştır. Bu bağlamda, Typha cinsine ait türlerden lif üretimi ve kullanımı üzerine araştırmalar başlatılmıştır. Doğal olarak yetişen bu su bitkileri dünya genelinde yaygın olarak bulunmakta ve herhangi bir yetiştirme müdahalesi gerektirmemektedir. Türkiye'de altı tür bulunmaktadır, T. latifolia L. en yaygın olanıdır. Çalışmalar, Typha liflerinin pamuğa benzer özelliklere sahip olduğunu ve tekstil de dahil olmak üzere çeşitli alanlarda kullanılabileceğini göstermektedir. Daha fazla araştırma, sürdürülebilir lif üretimini artırarak ülke ekonomisine önemli katkılarda bulunabilir.

Anahtar Kelimeler

• Doğal elyaf
• Typha
• Tekstil

Evaluation of the Fiber of the Naturally Distributed Typha Species in Turkey in terms of Textile Industry

Öz

The rapid depletion of natural resources, environmental problems caused by overconsumption, and global warming resulting from greenhouse gas emissions have made sustainable production essential. Due to the environmental impacts and resource shortages caused by the textile industry, the importance of natural fibers has increased. This study addresses environmental issues arising from daily lifestyles and consumption habits, investigating sustainable raw materials and design potentials as possible solutions. In this context, research has begun on fiber production and usage from species belonging to the genus Typha. These naturally growing aquatic plants are widely distributed across the world and require no cultivation intervention. In Turkey, six species occur, with T. latifolia L. being the most common. Studies indicate that Typha fibers have properties similar to cotton and can be used in various fields, including textiles. Further research could enhance sustainable fiber production and contribute significantly to the national economy.

Anahtar Kelimeler

• Natural fiber
• Typha
• Texile

Kaynakça

1. Barışta, H.Örcün, (1998). Türk El Sanatları, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
2. Kaya, R, (1998). Türk Yazmacılık Sanatı, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
3. Martı V, (2018). İstanbul’un Son Yazma Ustaları ve Kalıpları, Sosyal Yayınları.
4. Demirci, S, (2016). Elvan Yazmalar Diyarı Tokat. 2. Baskı, Tokat Belediyesi Kültür Yayınları.
5. Çeliker, D. (2011). Geçmişten günümüze Türklerde keçecilik ve keçe yapımında yeni teknikler. Art-e Sanat Dergisi, 4(8), s. 1-22.
6. Florent, D., Pooya, C., Andreas, S., Charalambos, S., C. (2015). Felt — A social feeling app, International Conference on Interactive Mobile Communication Technologies and Learning, IMCL 2015- Thessaloniki, Greece
7. Inada, K, Takeda, M. (2006). Felt material for photographic image forming process. https://typeset.io/papers/felt-material-for-photographic-image-forming-process-3f4mijn6s9, Erişim Tarihi : 14.12.2024
8. Martı, V. (2018). İstanbul’un Son Yazma Ustaları ve Kalıpları, Sosyal Yayınları.

9. ISO 105 C06: (1993). Textile-Tests For Colour Fastness, Colour Fastness To Domestic And Commercial Laudering, (1987); Part A02: “Grey Scale For Assessing Change In Colour”; Part A03: “Grey Scale for Assessing Staining”, International Organization For Standardization.
10. Mendi G, Batur, G (2023). Geleneksel keçe ve batik teknikleri ile deneysel yüzey oluşumları. Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, 30, s. 159-172.
11. Sevinç., B. Oyman,N. Rengin. (2016). Keçe Üzerine Farklı Yüzey Düzenleme Teknikleriyle Giyilebilir Sanat Ürünleri, İnönü Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Dergisi, 6 (13).
12. Öner, E (2001), Renk Ölçümü, Marmara Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 11.
13. Öz, N.Didem (2006). Türk Yazmacilik Sanati ve Son Dönem İstanbul Yazmalari. T.C. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Geleneksel Türk Sanatları Anasanat Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
14. Öz, N. Diden. (2022). Geleneksel Yazmacılık ve Hürriyet Yazmalar. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 9(4), s. 1534-1551
15. Özhekim, D.A. (2009). Keçenin Hikayesi ve Sanatsal Üretimler, Zeitschrift für Die Welt Der Türken, Journal of World of Turks, 1, s. 13.
16. Tezel, Z. (2009). Yazmacilik Sanatinda Desenleme Teknikleri (Kalip Tekniğiyle Ağaç Baski Uygulama Örneğİ). Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, s. 27-40.
17. Usluca E, Ö., Gezicioğlu, F.Y., Erim, M. (2019). Gelenekselden Günümüz Teknolojisine Yer Yaygılarında Kullanılan Baskı/Boyama Tekniklerine Genel Bir Bakış, Rating Academy, Journal of Art, (2):1, 47-62.
18. Westland, S., Graham, C., Addison, S., Sharrott, P., & Rigg, B. (2001). Effect of sleeve colour and background colour on change in colour assessments. Coloration Technology, 117(3), s. 123-126.
19. Yapar, N. (2023). Son Kandilli Yazmacısı, Röportaj.
20. Yıldız, S. (2016). Tokat Ağaç Baskı (Kalıp) Yazma Sanatı, Cumhuriyet Üniversitesi III. Uluslararası Güzel Sanatlar Bilimsel Araştırma Günleri GUSBAG , Sivas, Turkey
21. Yurt, D. (2020). Osmanli Kumaş Sanatinda Ahşap Kalip Baski Tekniği, The Journal of Social Science, 4 (8), s. 605 – 616.