The Effect Of Women's Health Perceptions On Their Awareness Of Gynecological Cancer A Cross-Sectional Study

Öz

Objective:The purpose of this study was to examine the impact of women's health perspectives on their awareness level about Gynaecologic Cancer. Material and Methods: This analytical-cross-sectional type study, was conducted with 421 women aged 20-65 years, registered in Family Health Centers located in a city center in the south of Turkey. Data were collected between 12 September 2021 and 20 June 2022. The data was gathered using the Personal Information Form, the Health Perception Scale (HPS), and the Gynaecologic Cancer Awareness Scale (GCAS). Results: The study indicated that the mean HPS score of the participants was 49.59 ± 5.59 and the mean GCAS score was 155.39 ± 22.04, both of which were above average. There was a statistically significant difference between the mean scores of HPS and GCAS and the participants' employment status, educational status, income status, weight perception, history of chronic disease, contraceptive use, regular medication use, menopausal status, and knowledge of HPV vaccination (p<0.05). However, while there was no statistically significant difference between the Pap Smear Test and the mean HPS score (p>0.05), a statistically significant difference was found between the mean GCAS scores (p<0.05).At a modest positive level (p<0.05), a statistically significant link was discovered between the mean scores of HPS and GCAS and its sub-dimensions. Conclusion: It was concluded that when women's health perceptions improved, so did their level of gynaecological cancer awareness.

Anahtar Kelimeler

• Health Perception
• gynecologic cancer
• awarenes
• ,awarenes

KADINLARIN SAĞLIK ALGILARININ JİNEKOLOJİK KANSER FARKINDALIKLARINA ETKİSİ KESİTSEL BİR ÇALIŞMA

Öz

Amaç: Bu çalışmada kadınların sağlık algılarının jinekolojik kanserlere ilişkin farkındalık düzeylerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Analitik-kesitsel tipte tasarlanan bu çalışma, Türkiye’nin güneyinde yer alan bir il merkezinde yer alan Aile Sağlığı Merkezleri’ne kayıtlı 20-65 yaş aralığındaki 421 kadın ile yapılmıştır. Veriler 12 Eylül 2021- 20 Haziran 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Sağlık Algı Ölçeği (SAÖ) ve Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği (JİKFÖ) kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmada; katılımcıların Sağlık Algı Ölçeği’nden aldıkları puan ortalamasının 49,59 ± 5,59, Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği’nden aldıkları puan ortalamasının 155,39 ± 22,04 olup puanların ortalamanın üzerinde olduğu saptanmıştır. Katılımcıların çalışma durumu, eğitim durumu, gelir durumu, kilo algıları, kronik hastalık öyküsü, doğum kontrol yöntemi kullanma durumu, düzenli ilaç kullanma, menopoza girme durumu, HPV aşısını bilme durumları ile Sağlık Algı Ölçeği puan ortalamaları ve Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Ancak Pap Smear Testi yaptırma durumu ile SAÖ puan ortalaması arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmaz iken (p>0,05), JKFÖ puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Sağlık Algı Ölçeği ile Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği ve alt boyutlarının puan ortalamaları arasında pozitif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0.05). Sonuç: Kadınların sağlık algılarının artması ile jinekolojik kanserlere ilişkin farkındalık düzeylerinin de arttığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık Algısı
• jinekolojik kanser
• farkındalık

Kaynakça

1. 1. Jang Y, Kim G, Chiriboga DA. Health perception and depressive symptoms among older Korean Americans. Journal of Cross-Cultural Gerontology. 2006;21:91-102.
2. 2. Çimen Z, Bayık Temel A. Kronik hastalığı olan yaşlı bireylerde sağlık okuryazarlığı ve sağlık algısı ilişkisi ve sağlık okuryazarlığını etkileyen faktörlerin incelenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi.2017;33(3):105-125.
3. 3. Altay B, Çavuşoğlu F, Çal A. Yaşlıların sağlık algısı, yaşam kalitesi ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesini etkileyen faktörler. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2016;15:3: 181-189.
4. 4. Özdelikara A, Ağaçdiken Alkan S, Mumcu N. Hemşirelik Öğrencilerinde Sağlık Algısı, Sağlık Anksiyetesi ve Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi. Bakırköy Tıp Dergisi. 2018;14:275-82.
5. 5. Alp Dal, Ertem G. Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ölçeği Geliştirme Çalışması İnsan ve Toplum Bilimleri. Araştırmaları Dergisi. 2017;(6);5:2351-2357.
6. 6. Fonnes T, Telle OI, Forsse, Falck R, Trovik J, Haldorsen SI, Krakstad C. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive. 2021 256; 25-31 Biology https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0301211520306904
7. 7. Cooper CP, Polonec L, Stewart SL, Gelb CA. Gynaecologic cancer symptom awareness, concern and care seeking among us women: A Multi-site qualitative study. Family Practice. 2013; 30(1): 96–104.
8. 8. Gözüyeşil E, Arıöz Düzgün A, Taş F. Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Kadınların Jinekolojik Kanser Farkındalıklarının Değerlendirilmesi. TJFMPC2020; 14(2):177-185

9. 9. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). What is gynecologic cancer? [Internet]. 2021.Available from: https://www.cdc.gov/cancer/gynecologic/ basic_info/what-is-gynecologic-cancer.htm erişim Tarihi: 19 Mart 2021.
10. 10. Bouvard, V, Wentzensen N, Mackien A, Berkhof J, Brotherton J, Giorgi-Rossi, P., ... & Lauby-Secretan B. The IARC perspective on cervical cancer screening. New England Journal of Medicine. 2021;385(20): 1908-1918.
11. 11. Gür G, Sunal N. Koroner arter hastalarında sağlık algısı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2019; 6(2), 210-219.
12. 12. Diamond JJ, Becker JA, Arenson CA, Chambers CV, Rosenthal MP. Development of a scale to measure adults’ perceptions of health: priliminary findings. Journal of Community Psychology. 2007;35(5):557-61.
13. 13. Kadıoğlu H, Yıldız A. Sağlık Algısı Ölçeği’nin Türkçe çevriminin geçerlilik ve güvenilirliği .Turkiye Klinikleri J Med Sci. 2012;32:47-53
14. 14. Özcan H, Demir Doğan M. Gynecological cancer awareness among women. Indian Journal of Gynecologic Oncology. 2021; 19(1), 1-9.
15. 15. Şen SK, Öztürk K. Sağlık algısı ile kanser taraması farkındalığı arasındaki ilişki. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi. 2020; 24(4), 175-183.
16. 16. Çaka SY, Topal S, Suzan ÖK, Çınar N, Altınkaynak S. Hemşirelik öğrencilerin sağlık algısı ile özgüvenleri arasındaki ilişki. Journal of Human Rhythm, 2017;3(4): 198-203. https://dergipark.org.tr/tr/pub/johr/issue/33484/373559.
17. 17. Akça E, Sürücü ŞG, Akbaş M. Gebelerde sağlık algısı, sağlık okuryazarlığı ve ilişkili faktörler. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi. 2020;8(3): 630-642.
18. 18. Souto TS, Ramires A, Leite A, Santos V, Santo RE. Health perception: validation of a scale for the portuguese population. Trends in Psychology. 2018; 26(4): 2185–2201.
19. 19. Altay B, Çavuşoğlu F, Çal A. Yaşlıların sağlık algısı, yaşam kalitesi ve sağlıkla ilgili yaşam kalitesini etkileyen faktörler. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2016; 15(3): 181-189.
20. 20. Dal N, Akkuzu G, Şen YÇ. Ufuk Üniversitesi Kadın Çalışanlarının Jinekolojik Kanser Farkındalığının İncelenmesi. Ebelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;3(2): 91-99.
21. 21. Şenol DK, Pola F, Doğan M. Gynecological Cancer Awareness: Reproductive Age and Postmenopausal Women. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2021;15(1): 56-62.
22. 22. Jha N, Panot AH, Singh U. Awareness about Gynecological Cancers amongst Tribal Females. Asian Pacific Journal of Cancer Care. 2020; 5(2): 113-118.
23. 23. Keng SL, Wahab SBA, Chiu LB, Yusuf A. Awareness of ovarian cancer risk factors among women in Malaysia: a preliminary study. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2015;16(2): 537-540.
24. 24. Şahin D, Sayın NC. Knowledge, attı̇tude and behavior about gynecologı̇c cancers in women admı̇tted to and healthcare staff working at the state hospital in Kırklareli. Indian Journal of Applied Research. 2015; 5(3):294-297.
25. 25. Evans REC, Morris M, Sekhon M, Buszewicz M, Walter FM, Waller J et al. Increasing awareness of gynaecological cancer symptoms: A GP perspective. British Journal of General Practice. 2014; 372-380.
26. 26. Oral B. Erciyes üniversitesi öğrencilerinin sağlık algısı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları. Tıpta Uzmanlık Tezi, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi, Halk Sağlığı Anabilim Dalı. 2018:2-4.
27. 27. Tosunöz İK. Hemşirelik Öğrencilerinin Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları ve Sağlık Algıları, Sağlığı Geliştirme Dersi ile Geliştirilebilir mi? Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;10(1): 71-83.
28. 28. Burucu R, Kıyak S. Üniversite Öğrencilerinin Jinekolojik Kanser Farkındalıkları ve İlişkili Faktörler. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2020; 31(3): 172-182.
29. 29. Aydın N. Sağlığın Teşviki ve Geliştirilmesi. Black Sea Journal of Health Science. 2019; 2(1), 21-29.
30. 30. Karadağ G, Güngörmüş Z, Sürücü R, Savaş E ve Biçer F. Awareness and Practices for Breast and Cervical Cancer among Turkish Women. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2014; 15, 1093-1098.
31. 31. Bal MD. Kadınların Pap Smear Testi Yaptırma Durumlarının Sağlık İnanç Modeli Ölçeği ile Değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2014; 4(3):133-138.
32. 32. Şen SK, Öztürk YK. Sağlık algısı ile kanser taraması farkındalığı arasındaki ilişki. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi. 2020;24;(4); 175-183.