Derleme

dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon

Cilt: 17 Sayı: 4 19 Aralık 2023
PDF İndir
EN TR

dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon

Öz

Dördüncül koruma, aşırı tıbbi medikalizasyon riski altındaki kişilerin belirlenmesi ve hastaların gereksiz tıbbi müdahalelere karşı korunmalarını içerir. Günümüzde gelişen teknoloji ve artan sağlık hizmeti kullanımıyla beraber, hastalara gereksiz aşırı teşhis ve aşırı tedavi uygulanabilmektedir. Aşırı medikalizasyon kavramı ise, hastalara sağladığı faydalar açısından doğrulanmamış, potansiyel olarak zararlı ve bu nedenle gereksiz maliyetlere yol açan tıbbi uygulamalar olarak tanımlanmaktadır. Bunlar hastalarda sosyal, psikolojik ve ekonomik yönden olumsuz etkilenme; sağlık sisteminde ise memnuniyetsizlik ve ekonomik yükü arttırmaktadır. İnsanların tüm yaşamları boyunca tıbbi müdahalelerden zarar görebileceği düşünüldüğünde, dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon kavramı bu bağlamda büyük önem taşımaktadır. Aşırı medikalizasyonu azaltmak ve dördüncül korumayı sağlamak için; hastaların karar verme sürecine katılımı ve ortak karar alma, güvenilir hasta-hekim ilişkisi kurulması, birinci basamak sağlık hizmetlerinin teşvik edilmesi ve sevk sisteminin düzenlenmesi önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Basan NM, Bilir N. Koruyucu sağlık hizmetlerinde önleme çelişkisi ve nedenleri. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2016;15(1)
  2. 2. Kisling LA, Das JM. Prevention strategies. StatPearls [internet]. StatPearls Publishing; 2021. p1-3.
  3. 3. Akdeniz M, Kavukçu E. Dördüncül koruma: Önce zarar verme. Turkish Journal of Family Practice/Türkiye Aile Hekimligi Dergisi. 2017;21(2)
  4. 4. World Health Organization. Health promotion and disease prevention through population-based interventions, including action to address social determinants and health inequity. URL: http://www emro who int/aboutwho/public-health-functions/health-promotion-disease-prevention html[Stand: 0209 2017]. Accessed March 28,2023.
  5. 5. Martins C, Godycki-Cwirko M, Heleno B, Brodersen J. Quaternary prevention: reviewing the concept. European Journal of General Practice. 2018/01/01 2018;24(1):106-111. doi:10.1080/13814788.2017.1422177
  6. 6. Jamoulle M. The four duties of family doctors. Quaternary prevention: first, do no harm. Hong Kong Practitioner. 2014;36: 1-6.
  7. 7. Kuehlein T, Sghedoni D, Visentin G, Gérvas J, Jamoulle M. Quaternary prevention: a task of the general practitioner. Primary Care. 2010;10:350–354.
  8. 8. Jamoulle M, Roland M. Quaternary prevention. Paper presented at the Hong-Kong Meeting of the Wonca Classification Commitee; June, 1995. Accessed March-April 2023.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Aile Hekimliği

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

10 Aralık 2023

Yayımlanma Tarihi

19 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

19 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

26 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 17 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Büyükokudan, U., & Avcı, K. (2023). dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 17(4), 572-581. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1329929
AMA
1.Büyükokudan U, Avcı K. dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon. TJFMPC. 2023;17(4):572-581. doi:10.21763/tjfmpc.1329929
Chicago
Büyükokudan, Uğur, ve Kadriye Avcı. 2023. “dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon”. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care 17 (4): 572-81. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1329929.
EndNote
Büyükokudan U, Avcı K (01 Aralık 2023) dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care 17 4 572–581.
IEEE
[1]U. Büyükokudan ve K. Avcı, “dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon”, TJFMPC, c. 17, sy 4, ss. 572–581, Ara. 2023, doi: 10.21763/tjfmpc.1329929.
ISNAD
Büyükokudan, Uğur - Avcı, Kadriye. “dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon”. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care 17/4 (01 Aralık 2023): 572-581. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1329929.
JAMA
1.Büyükokudan U, Avcı K. dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon. TJFMPC. 2023;17:572–581.
MLA
Büyükokudan, Uğur, ve Kadriye Avcı. “dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon”. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, c. 17, sy 4, Aralık 2023, ss. 572-81, doi:10.21763/tjfmpc.1329929.
Vancouver
1.Uğur Büyükokudan, Kadriye Avcı. dördüncül koruma ve aşırı medikalizasyon. TJFMPC. 01 Aralık 2023;17(4):572-81. doi:10.21763/tjfmpc.1329929

Cited By

Sağlığın ve birinci basamak bakımın anlaşılmasına ve geliştirilmesine katkıda bulunacak yeni bilgilere sahip yazarların İngilizce veya Türkçe makaleleri memnuniyetle karşılanmaktadır.

Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care © 2024 by Aile Hekimliği Akademisi Derneği is licensed under CC BY-NC-ND 4.0