Tıp Öğrencileri Arasında Teletıp Kullanımında E-Sağlık Okuryazarlığının Rolü

Öz

Amaç: Araştırmanın amacı; tıp öğrencileri arasında tele tıp kullanımının e-sağlık okuryazarlığı üzerindeki rolünü tespit etmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Karadeniz Bölgesi’ndeki bir üniversitede tıp fakültesinde öğrenim gören 322 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada; Norman ve Skinner (2006) tarafından geliştirilip, Gencer (2017) tarafından Türkçe güvenilirliği ile geçerliliği ele alınan “E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği” ile Korkmaz ve Hoşman (2018) tarafından geliştirilen "Teletıp Ölçeği" veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin elde edilmesinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemler, tek yönlü varyans analizi, t testi, korelasyon ile basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmada yer alan öğrencilerin orta düzeyde e-sağlık okuryazarlığına sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca öğrenciler teletıp uygulamaları konusunda düşük seviyede kullanıma ve bilgi düzeyine sahiptir. Katılımcıların cinsiyeti, sınıf düzeyi, anne ve babanın eğitim durumuna göre e-sağlık okuryazarlığı düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı fark görülmemiştir. Yüksek gelir seviyesine sahip katılımcılarda e-sağlık okuryazarlığı düzeyleri yüksek çıkmıştır. Çalışmaya katılan tıp öğrencilerinin teletıp kullanımları ve bilgi düzeyleri ile cinsiyet, sınıf düzeyi, gelir durumu ve annenin eğitim düzeyi değişkenleri arasında anlamlı bir istatistiksel fark oluşmamıştır. Lisansüstü eğitimi tamamlamış babası olan öğrencilerin teletıp kullanımları ve bilgi düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır. Bunun yanında e-sağlık okuryazarlığı ile teletıp kullanımı ve bilgi düzeyi arasında anlamlı, düşük seviyede ve pozitif yönde ilişki gözlenmiştir. Analiz sonuçlarına bakıldığında, tıp öğrencilerinin e-sağlık okuryazarlıklarının teletıp kullanımları ve bilgi düzeyleri üzerinde anlamlı ve pozitif yönde etkisi bulunmuştur. Sonuç: Geleceğin sağlık hizmet sunucularının değişen bilgi ve teknolojilere uyum sağlayabilmeleri ve sağlık hizmetlerini etkili ve verimli şekilde yürütebilmeleri amacıyla, e-sağlık okuryazarlığı ve teletıp kavramları başta olmak üzere sağlık bilgi teknolojileri uygulamaları konusunda farkındalıklarının, bilgilerinin ve becerilerinin arttırılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık Okuryazarlığı
• Teletıp
• Tıp Öğrencileri

The Role of E-Health Literacy in the Use of Telemedicine Among Medical Students

Öz

Objective: The aim of the study is to determine the role of telemedicine use on e-health literacy among medical students. Materials and Methods: The research was carried out with 322 students studying at the medical faculty of a university in the Black Sea Region. In the study; The "E-Health Literacy Scale" developed by Norman and Skinner (2006) and reliable and validated in Turkish by Gencer (2017) and the "Telemedicine Scale" developed by Korkmaz and Hoşman (2018) were used as data collection tools. Descriptive statistical methods, one-way analysis of variance, t-test, correlation and simple linear regression analysis were used to obtain the data. Results: It was observed that the students in the study had moderate e-health literacy. In addition, students have a low level of use and knowledge about telemedicine applications. There was no statistically significant difference in e-health literacy levels according to the participants' gender, class level, and educational status of their mothers and fathers. The e-health literacy levels were higher in the participants with high income level. There was no statistically significant difference between the telemedicine use and knowledge level of the medical students participating in the study and the variables of gender, class level, income status and education level of the mother. It was determined that the students with a graduate education father had a high level of telemedicine use and knowledge. In addition, a significant, low and positive relationship was observed between e-health literacy, telemedicine use and knowledge level. Considering the results of the analysis, it was found that the e-health literacy of medical students had a significant and positive effect on their telemedicine use and knowledge level. Conclusion: It can be recommended to increase awareness, knowledge and skills of health information technology applications, especially e-health literacy and telemedicine concepts, in order for future health service providers to adapt to changing information and technologies and to carry out health services effectively and efficiently.

Anahtar Kelimeler

• Health Literacy
• Telemedicine
• Medical Students

Kaynakça

1. 1. Sharma S, Oli N, Thapa B. Electronic health–literacy skills among nursingstudents. Advances in Medical Education and Practice. 2019;10:527–532.
2. 2. Norman CD, Skinner HA. eHEALS: the eHealth literacy scale. Journal of medical Internet research. 2006; 8(4):1-7.
3. 3. Monkman H, Kushniruk AW. eHealth literacy issues, constructs, models, and methods for health information technology design and evaluation. Knowledge Management & E-Learning. 2015;7(4):541–549.
4. 4. Gül İ, Demir S, Coşkun İ. E-Sağlık okuryazarlığı ve çevrimiçi sağlık bilgisi arama davranışı üzerine bir araştırma. Turkish Studies. 2022; 17(7):83-101.
5. 5. Mansur F, Ciğerci K. Siberkondri ve e-sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişki. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 11(1):11–21.
6. 6. Özer Ö, Özmen S, Özkan O. Investigation of the effect of cyberchondria behavior on e-health literacy in healthcare workers. Hosp Top. 2021;30:1-9.
7. 7. Yang SC, Luo YF, Chiang CH. The associations among individual factors, eHealth literacy, and health-promoting lifestyles among college students. Journal of medical Internet research. 2017; 19(1):1-10.
8. 8. Aydan S. E-Sağlık okuryazarlığı. Korku C. editör. Sağlık sektöründe yenilikçi teknolojiler. 2021. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık. p.29-54.

9. 9. Abiş T. Yılmaz FK. Yetişkinlerde E-Sağlık Okuryazarlığı Düzeyinin Sağlık Davranışlar Üzerindeki Etkisi: Kesitsel Bir Çalışma (İstanbul). Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2020; 8(111):511-525.
10. 10. WHO (World Health Organization). Telemedicine: Opportunities And Developments In Member States: Report On The Second Global Survey On Ehealth: Geneva, Switzerland World Health Organization. 2010. https://www.afro.who.int/publications/telemedicine-opportunities-and-developments-member-state.
11. 11. Tekin HC. Kronik Hastaların Uzaktan İzlemine Yönelik Teletıp Platformu. DEU FMD. 2020;22(64):37-46.
12. 12. Arslan M. Akar D. Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetlerinde Tele-Tıp Kullanımı. Journal of Pre-Hospital -Hastane Öncesi Dergisi. 2022; 7(1): 123-140.
13. 13. Ataç A, Pehlivan E. The İncrease in the Use of Telemedicine and Telerehabilitation, Which Are Popular Treatment Methods in Oncological Patients in Recent Years. J Health Pro Res. 2022;4(2):108-115.
14. 14. Budakoğlu Iİ, Sayılır MÜ, Kıyak YS, Coşkun Ö, Kula S. Telemedicine curriculum in undergraduate medical education: a systematic search and review. Health and Technology. 2021;11:773–781.
15. 15. Dı̇lbaz B, Kaplanoğlu M, Kaya D. Teletıp ve Telesağlık: Geçmiş, Bugün ve Gelecek. Eurasian Journal of Health Technology Assessment. 2020;4(1):40-56.
16. 16. Gencer ZT. Norman ve Skınner’ın E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeğinin Kültürel Uyarlaması İçin Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması, İstanbul Üniversitesi. İletişim Fakültesi Dergisi. 2017:131-145.
17. 17. Korkmaz S, Hoşman İ. Sağlık Sektöründe Tele-Tıp Uygulamaları: Tele-Tıp Uygulama Boyutlarını İçeren Bir Araştırma. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi. 2018; 4(3):251-263.
18. 18. Çankaya M. Dönüştürücü Liderlik ve Örgütsel Bağlılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Sağlık Sektöründe Bir Uygulama. Ekev Akademi Dergisi. 2023;9:206-217.
19. 19. Özdamar, K. Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi. 1. Kaan Kitabevi, Eskişehir. 1999. p.423-446.
20. 20. Özdamar K. Güvenirlik ve Soru Analizi. Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi, 1. Cilt, 4. baskı. Eskişehir: Etam AŞ; 2002. p.511-525
21. 21. Mengestie ND, Yilmaz TM, Beshir MA, Paulos GK. eHealth literacy of medical and health science students and factors affecting eHealth literacy in an Ethiopian university: a cross-sectional study. Applied Clinical Informatics. 2021;12(02):301-309.
22. 22. Rashid MM. Assessing eHealth Literacy among Bangladeshi Telemedicine Users: A Cross-sectional Study. Journal of Scientific and Technological Research. 2022;4(1):72-80.
23. 23. Gazibara T, Cakic J, Cakic M, Pekmezovic T, Grgurevic, A. eHealth and adolescents in Serbia: psychometric properties of eHeals questionnaire and contributing factors to better online health literacy. Health promotion international. 2019;34(4):770-778.
24. 24. Chang A, Schulz PJ. The measurements and an elaborated understanding of Chinese eHealth literacy (C-eHEALS) in chronic patients in China. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2018;15(7):1-12.
25. 25. Robb M, Shellenbarger T. Influential factors and perceptions of eHealth literacy among undergraduate college students. On-Line Journal of Nursing Informatics. 2014;18(3):1-8.
26. 26. Shiferaw KB, Tilahun BC, Endehabtu BF, Gullslett MK, Mengiste SA. E-health literacy and associated factors among chronic patients in a low-income country: a cross-sectional survey. BMC medical informatics and decision making. 2020;20(1):1-9.
27. 27. Wong SS, Lim HM, Chin AJZ, Chang FWS, Yip KC, Teo CH, Ng CJ. eHealth literacy of patients attending a primary care clinic in Malaysia and its associated factors: A cross-sectional study. Digital Health. 2022;8:1-10.
28. 28. Jung SO, Son YH, Choi E. E-health literacy in older adults: an evolutionary concept analysis. BMC Medical Informatics and Decision Making. 2022;22(1):1-13.
29. 29. Rezakhani MH, Ranjbaran S, Babazadeh T. The role of e-health literacy and some cognitive factors in adopting protective behaviors of COVID-19 in Khalkhal residents. Frontiers in Public Health. 2022;10:1-9.
30. 30. Rush KL, Seaton C, Li E, Oelke ND, Pesut B. Rural use of health service and telemedicine during COVID-19: The role of access and eHealth literacy. Health Inform. J. 2021;27:1–15.
31. 31. Rasekaba TM, Pereira P, Rani GV, Johnson, R., McKechnie, R., Blackberry, I. Exploring telehealth readiness in a resource limited setting: digital and health literacy among older people in Rural India (DAHLIA). Geriatrics. 2022;7(2): 1-14.
32. 32. Dopelt K, Avni N, Haimov-Sadikov Y, Golan, I., Davidovitch, N. Telemedicine and eHealth literacy in the era of COVID-19: a cross-sectional study in a peripheral clinic in Israel. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021;18(18): 1-13.
33. 33. Agha Z, Schapira RM, Laud PW, McNutt G, Roter DL. Patient satisfaction with physician–patient communication during telemedicine. Telemedicine and e-Health. 2009;15(9):830-839.
34. 34. Lu X, Zhang R. Impact of physician-patient communication in online health communities on patient compliance: cross-sectional questionnaire study. Journal of Medical Internet Research. 2019;21(5): 1-18.