Bir tıp fakültesi öğrencilerinde ortoreksiya nervoza eğilimi ve ilişkili faktörler: Kesitsel bir çalışma

Öz

Amaç: Sağlık alanındaki öğrenciler, son zamanlarda artan sağlıklı beslenme ve sosyal medya kullanımı trendiyle bağlantılı olarak bahsedilen ortoreksiya nervoza için risk gruplarından biridir. Bu çalışmada, tıp öğrencilerinde ortoreksiya nervoza eğilimi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Bu kesitsel bir çalışmadır. Eylül- Aralık 2022 tarihleri arasında bir anket ile yürütülmüştür. Anket formunda sosyodemografik verileri ve katılımcı özelliklerini değerlendiren soruların yanında Teruel Ortoreksiya Ölçeği (TOÖ), Instagram Bağımlılık Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi kısa formu (UFAA-KF) kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya toplam 515 tıp öğrencisi katılmıştır. Katılımcıların %53,0’ı kadındır. Öğrencilerin yaş ortalaması 19,84±1,66 yıldır. Öğrencilerin %63,3’ü Instagram kullanmaktadır. TOÖ puan ortalaması 15,1±8,5 iken Instagram Bağımlılığı Ölçeğinden alınan puanların ortalaması 39,7±14,9 bulunmuştur. UFAA-KF’ye göre öğrencilerin %31,3’ü inaktiftir. Öğrenci evinde yaşayanların, aile gelir düzeyi yüksek olanların ve diyet uygulayanların sağlıklı ortoreksiya, ortoreksiya nervoza ve TOÖ’den aldığı puan ortalamaları daha yüksektir. Ortoreksiya nervoza alt ölçeğinden alınan her bir birimlik puan artışı yaş, aile gelir düzeyi, diyet uygulama ve Instagram bağımlılığı ile artış göstermektedir. Fiziksel aktivite, kronik hastalık, sigara kullanımı, vücut kitle indeksi ve cinsiyete göre ortoreksiya eğilimi açısından farklılık yoktur. Ortoreksiya nervoza puanı arttıkça, Instagram bağımlılık ölçeği ve tüm alt boyutlarının puanları artış göstermektedir. Sonuç: Ortoreksiya nervoza eğilimi ile Instagram bağımlılığı arasında ilişki vardır. Ama ortoreksiya nervozayı açıklamada sadece Instagram bağımlığının etkisi sınırlıdır. Ortoreksiya nervoza üzerinde etkisi olabilecek çeşitli sosyal medya platformları ve diğer faktörlerin ele alınmasına ihtiyaç olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• beslenme ve yeme bozuklukları
• sosyal medya
• tıp öğrencileri
• sağlıklı yaşam tarzı

Orthorexia nervosa tendency and associated factors in a medical school students: A cross-sectional study

Öz

Aim: Students in the health care field are one of the risk groups for orthorexia nervosa, which has recently been mentioned in connection with the growing trend of healthy eating and social media use. This study aimed to evaluate the tendency to orthorexia nervosa and related factors in medical students. Method: This was a cross-sectional study. It was carried out with a survey between September and December 2022. In the questionnaire form, the Teruel Orthorexia Scale (TOS), the Instagram Addiction Scale, and the International Physical Activity Questionnaire short form (IPAQ-SF) were used, as well as questions evaluating sociodemographic data and participant characteristics. Results: A total of 515 medical students participated in the study. 53.0% of the participants were women. The mean age of the students was 19.84±1.66 years. 63.3% of the students used Instagram. While the mean score of the TOS was 15.1±8.5, the mean score of the Instagram Addiction Scale was 39.7±14.9. According to the IPAQ-SF, 31.3% of the students were inactive. Those living in student housing, those with a high family income, and those who follow a diet had higher mean scores on healthy orthorexia, orthorexia nervosa, and TOS. Each one-unit score increase on the orthorexia nervosa subscale score increased with age, family income level, dieting habits, and Instagram addiction. There was no difference in orthorexia tendency according to physical activity, chronic disease, smoking, BMI, and gender. As the orthorexia nervosa score increased, the scores of the Instagram addiction scale and all its subdimensions increased. Conclusion: There is a relationship between orthorexia nervosa tendency and Instagram addiction. However, the effect of Instagram addiction alone in explaining orthorexia nervosa is limited. There is a need to address various social media platforms and other factors that may have an impact on orthorexia nervosa.

Anahtar Kelimeler

• feeding and eating disorders
• social media
• medical students
• healty lifestyle

Kaynakça

1. 1. Depa J, Barrada JR, Roncero M. Are the Motives for Food Choices Different in Orthorexia Nervosa and Healthy Orthorexia? Nutrients. Mar 25 2019;11(3):697. doi:10.3390/nu11030697
2. 2. Barrada JR, Roncero M. Bidimensional structure of the orthorexia: development and initial validation of a new instrument. Anales De Psicología/Annals of Psychology. 2018;34(2):283-291.
3. 3. Maïano C, Aimé A, Almenara CA, Gagnon C, Barrada JR. Psychometric properties of the Teruel Orthorexia Scale (TOS) among a French–Canadian adult sample. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity. 2022;27(8):3457-3467.
4. 4. Mete R, Shield A, Murray K, Bacon R, Kellett J. What is healthy eating? A qualitative exploration. Public Health Nutr. Sep 2019;22(13):2408-2418. doi:10.1017/S1368980019001046
5. 5. Asil E, Surucuoglu MS. Orthorexia Nervosa in Turkish Dietitians. Ecol Food Nutr. 2015;54(4):303-13. doi:10.1080/03670244.2014.987920
6. 6. Oberle CD, Samaghabadi RO, Hughes EM. Orthorexia nervosa: Assessment and correlates with gender, BMI, and personality. Appetite. Jan 1 2017;108(108):303-310. doi:10.1016/j.appet.2016.10.021
7. 7. Villa M, Opawsky N, Manriquez S, Ananías N, Vergara-Barra P, Leonario-Rodriguez M. Orthorexia nervosa risk and associated factors among Chilean nutrition students: a pilot study. Journal of Eating Disorders. 2022;10(1):1-9.
8. 8. Turner PG, Lefevre CE. Instagram use is linked to increased symptoms of orthorexia nervosa. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity. 2017;22(2):277-284.

9. 9. Asarkaya B. Sağlıklı ortoreksiya ve ortoreksiya nervoza: ebeveynden algılanan psikolojik kontrol ve uyumlu-uyumsuz mükemmeliyetçilik özellikleri ile ilişkisinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi] 2019;(99):38.
10. 10. DSouza L, Samyukta A, Tevin J. Development and validation of Test for Instagram Addiction (TIA). The International Journal of Indian Psychology. 2018;6(3):4-14.
11. 11. Öztürk M. Üniversitede eğitim-öğretim gören öğrencilerde uluslararası fiziksel aktivite anketinin geçerliliği ve güvenirliği ve fiziksel aktivite düzeylerinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. 2015;(108):57.
12. 12. McComb SE, Mills JS. Orthorexia nervosa: A review of psychosocial risk factors. Appetite. Sep 1 2019;140:50-75.
13. 13. Barrada JR, Roncero M. Estructura Bidimensional de la Ortorexia: Desarrollo y Validación Inicial de un Nuevo Instrumento. Anales de Psicología. 2018;34(2):282-290.
14. 14. Kavaklı M, İnan E. Bir sosyal sorumluluk örneği: Pika sendromunun tanıtılmasına yönelik hazırlanan dergi ilanı tasarımları Journal of Clinical Psychology Research. 2021:1-13.
15. 15. Üstündağ A. Ergenlerin Instagram Bağımlılık Düzeyleri ile Psikolojik İhtiyaçları Arasındaki İlişki. Bağımlılık Dergisi. 2022;23(1):8-21.
16. 16. Craig CL, Marshall AL, Sjostrom M, et al. International physical activity questionnaire: 12-country reliability and validity. Med Sci Sports Exerc. Aug 2003;35(8):1381-95. doi:10.1249/01.MSS.0000078924.61453.FB
17. 17. Öcal EE, Ünsal A, Demirtaş Z, Emiral GÖ, Arslantaş D. Araştırma Görevlilerinde ortoreksiya nervoza ve sosyal görünüş kaygısının değerlendirilmesi. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2020;5(2):49-59.
18. 18. Çiçekoğlu P, Tunçay GY. A comparison of eating attitudes between vegans/vegetarians and nonvegans/nonvegetarians in terms of orthorexia nervosa. Archives of psychiatric nursing. 2018;32(2):200-205.
19. 19. Missbach B, Hinterbuchinger B, Dreiseitl V, Zellhofer S, Kurz C, Konig J. When Eating Right, Is Measured Wrong! A Validation and Critical Examination of the ORTO-15 Questionnaire in German. Plos One. Aug 17 2015;10(8):e0135772. doi:ARTN e0135772 10.1371/journal.pone.0135772
20. 20. Hyrnik J, Janas-Kozik M, Stochel M, Jelonek I, Siwiec A, Rybakowski JK. The assessment of orthorexia nervosa among 1899 Polish adolescents using the ORTO-15 questionnaire. International journal of psychiatry in clinical practice. 2016;20(3):199-203.
21. 21. Domingues RB, Carmo C. Orthorexia nervosa in yoga practitioners: relationship with personality, attitudes about appearance, and yoga engagement. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity. 2021;26(3):789-795.
22. 22. Fidan T, Ertekin V, Işikay S, Kırpınar I. Prevalence of orthorexia among medical students in Erzurum, Turkey. Comprehensive psychiatry. 2010;51(1):49-54.
23. 23. Karakus B, Hidiroglu S, Keskin N, Karavus M. Orthorexia nervosa tendency among students of the department of nutrition and dietetics at a university in Istanbul. Northern clinics of Istanbul. 2017;4(2):117.
24. 24. Strahler J, Hermann A, Walter B, Stark R. Orthorexia nervosa: A behavioral complex or a psychological condition? J Behav Addict. Dec 1 2018;7(4):1143-1156. doi:10.1556/2006.7.2018.129
25. 25. Lloyd EC, Reed ZE, Wootton RE. The absence of association between anorexia nervosa and smoking: converging evidence across two studies. European Child & Adolescent Psychiatry. 2023;32(7):1229-1240.
26. 26. Herranz Valera J, Acuña Ruiz P, Romero Valdespino B, Visioli F. Prevalence of orthorexia nervosa among ashtanga yoga practitioners: a pilot study. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity. 2014;19(4):469-472.
27. 27. Malmborg J, Bremander A, Olsson MC, Bergman S. Health status, physical activity, and orthorexia nervosa: A comparison between exercise science students and business students. Appetite. Feb 1 2017;109:137-143. doi:10.1016/j.appet.2016.11.028
28. 28. Stochel M, Hyrnik JJ, Jelonek II, Zejda JJ, Janas-Kozik MM. P. 4. e. 006 orthorexia among Polish urban youth. European Neuropsychopharmacology. 2013;(23):S527-S528.
29. 29. Hafstad SM, Bauer J, Harris A, Pallesen S. The prevalence of orthorexia in exercising populations: a systematic review and meta-analysis. Journal of Eating Disorders. 2023;11(1):1-14.
30. 30. Kiss-Leizer M, Tóth-Király I, Rigó A. How the obsession to eat healthy food meets with the willingness to do sports: the motivational background of orthorexia nervosa. Eating and Weight Disorders-Studies on Anorexia, Bulimia and Obesity. 2019;24(3):465-472.
31. 31. Gezer C, Kabaran S. The risk of orthorexia nervosa for female students studying nutrition and dietetics. SDU Journal of Health Science Institute. 2013;4(1):14-22.