Sağlıklı Yaşam, Sağlıklı Yaşam Turizmi ve Sağlıklı Yaşam Hekimliği Kavramları Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Beklenen yaşam süresindeki artış ve kronik hastalıklardaki yükseliş, sağlık konusunda farklı yaklaşımları gerektirmektedir. Kronik hastalıkların kök sebebi yaşam biçimi ile ilişkilidir ve tüm evrelerdeki tedavi planlarında yaşam biçimi değişikliği ilk sıradadır. Bu durum sağlıklı yaşam tarzı konusundaki çalışmalara ihtiyacı artırmaktadır. Sağlıklı yaşam tıbbı bireysel yaklaşım yerine hekim, diyetisyen, fizyoterapist, hemşire, psikolog gibi sağlık profesyonellerince oluşacak takımlar ile uygulanmaktadır. Hizmet sağlık tesisi ile sınırlanmamakta, tüm yaşam alanları hedeflenmektedir. Sağlıklı yaşam turizmi ise bireylerin sağlık ve refahlarını geliştirmek için farklı bölgelere seyahat etmeyi içeren yeni bir turizm türü olarak ortaya çıkmıştır. Hastalık, teşhis, ilaç, yerine sağlıklı birey ve bireye özel doğal sağlık yaklaşımları öne çıkmaktadır. Ancak bu alanda henüz standardizasyon ve uzlaşı yoktur. Bütüncül tıp, fonksiyonel tıp, sağlıklı yaşam tarzı tıbbı kavramları yeni yeni şekillenmektedir. Bu yaklaşımlar, eğitim, uygulama ve sağlık meslekleri ile ilgili yeni bakış açıları ve ihtiyaçlara yol açmaktadır. Mevcut tıp ve sağlık bilimleri eğitimleri bu konuda yetersiz kalmaktadır. Tıp eğitimini çeşitlendirmek çözümlerden biri olabilir. Tıp eğitiminin bir çeşidi olarak da sağlıklı yaşam hekimliği dikkat çekmektedir. Sağlıklı yaşam hekimliği, geleneksel tıp yaklaşımlarının ötesine geçerek bireylerin yaşam tarzlarını ve sağlık alışkanlıklarını iyileştirmeyi hedeflemektedir. Bu meslekle ilgili düzenlemelerin hayata geçirilmesi, sağlıklı yaşam akademik çalışmalarını da destekleyecek, sağlıklı yaşamla ilgili faaliyetlerin kalitesinin ve içeriğinin iyileştirilmesine imkân sağlayacaktır. Bu çalışmada sağlıklı yaşam, sağlıklı yaşam turizmi ve sağlıklı yaşam hekimliği kavramları ele alınarak; sağlıklı yaşamın sadece fiziksel bir durumdan çok daha fazlasını ifade ettiği, bireylerin yaşam kalitesini ve iyilik halini artırmada nasıl kullanılabileceği ve toplumların sağlık hedeflerine nasıl katkı sağlayabileceği de incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlıklı yaşam
• Sağlık turizmi
• Sağlıklı yaşam hekimliği

An Evaluation on the Concepts of Healthy Life, Healthy Life Tourism And Healthy Life Medicine

Öz

The increase in life expectancy and the rise in chronic diseases require different approaches to health. The root cause of chronic diseases is related to lifestyle and lifestyle change is the first priority in treatment plans at all stages. This increases the need for studies on healthy lifestyle. Healthy lifestyle medicine is practiced by teams of health professionals such as physicians, dieticians, physiotherapists, nurses, and psychologists instead of an individual approach. The service is not limited to the health facility, but all areas of life are targeted. Healthy life tourism has emerged as a new type of tourism that involves traveling to different regions to improve the health and well-being of individuals. Instead of diseases, diagnoses and medicines, healthy individuals and individualized natural health approaches come to the fore. However, there is no standardization and consensus in this field yet. The concepts of holistic medicine, functional medicine, and healthy lifestyle medicine are just taking shape. These approaches lead to new perspectives and needs regarding education, practice, and health professions. Current medical and health sciences education is insufficient in this regard. Diversifying medical education is one solution. As a type of medical education, healthy life medicine seems to be a solution. Healthy life medicine aims at improving the lifestyles and health habits of individuals by going beyond traditional medical approaches. The realization of the regulations related to this profession will also support the academic studies on healthy life and will enable the improvement of the quality and content of activities related to healthy living. In this study, the concepts of healthy life, healthy life tourism, and healthy life medicine will be discussed, and it will be examined how healthy life is more than just a physical condition, how it can be used to increase the quality of life and well-being of individuals, and how it can contribute to the health goals of societies.

Anahtar Kelimeler

• Healthy life
• Health tourism
• Healthy life medicine

Kaynakça

1. 1. Saylor C. The circle of health: a health definition model. J Holist Nurs. 2004;22(2):97-115.
2. 2. Toprak L, Elsaied HH, Mahmood SA. Turizmin yükselen trendi: sağlık turizmi ve Güneydoğu Anadolu bölgesi örneği. Elektron Sosyal Bilimler Dergisi 2014;13(50). doi:10.17755/esosder.74594.
3. 3. IsHak WW. The handbook of wellness medicine. Cambridge University Press; 2020:45.
4. 4. Illich I. Sağlığın gaspı. 2. baskı. Ayrıntı Yayınları; 2011:180-181.
5. 5. Yorulmaz R, Ramazan E. Sağlıklı yaşam üzerine kavramsal bir çerçeve. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi 2021;7(1):57–74.
6. 6. Scott BK, Miller GT, Fonda SJ, et al. Advanced digital health technologies for COVID-19 and future emergencies. Telemed e-Health. 2020;26(10):1226-1233.
7. 7. Romero T, Ponomariov B. The effect of medicaid expansion on access to healthcare, health behaviors and health outcomes between expansion and non-expansion states. Eval Program Plann. 2023;99:102304.
8. 8. World Health Organization (WHO). Bulaşıcı olmayan hastalıklar. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases/ Erişim Tarihi: 09.12.2023.

9. 9. Delany‐Moretlwe S, Cowan FM, Busza J, et al. Providing comprehensive health services for young key populations: needs, barriers and gaps. J Int AIDS Soc. 2015;18:19833.
10. 10. Pacholko AG, Wotton CA, Bekar LK. Poor diet, stress, and inactivity converge to form a “perfect storm” that drives Alzheimer’s disease pathogenesis. Neurodegener Dis. 2019;19(2):60-77.
11. 11. Park JH, Moon JH, Kim HJ, Kong MH, Oh YH. Sedentary lifestyle: overview of updated evidence of potential health risks. Korean J Fam Med. 2020;41(6):365.
12. 12. Horigian ve, Schmidt RD, Feaster DJ. Loneliness, mental health, and substance use among US young adults during COVID-19. J Psychoactive Drugs. 2021;53(1):1-9.
13. 13. Novak M, Costantini L, Schneider S, Beanlands H. Kronik hastalıklarda öz yönetim yaklaşımları. Diyaliz Seminerlerinde. 2013;26(2):188-194.
14. 14. Clarke JL, Bourn S, Skoufalos A, Beck EH, Castillo DJ. An innovative approach to health care delivery for patients with chronic conditions. Popul Health Manag. 2017;20(1):23-30.
15. 15. Chowdhuri PD, Kundu K. Factors determining choice of complementary and alternative medicine in acute and chronic diseases. J Complement Integr Med. 2020;17(3):20190105.
16. 16. Shahjalal M, Chakma SK, Ahmed T, et al. Prevalence and determinants of using complementary and alternative medicine for the treatment of chronic illnesses: a multicenter study in Bangladesh. PLoS One. 2022;17(1):e0262221.
17. 17. Mongiovi J, Shi Z, Greenlee H. Complementary and alternative medicine use and absenteeism among individuals with chronic disease. BMC Complement Altern Med. 2016;16:1-12.
18. 18. Yeh BI, Kong ID. The advent of lifestyle medicine. J Lifestyle Med. 2013;3(1):1.
19. 19. Atasoy M. Fonksiyonel tıp nedir? Fonksiyonel Tıp Akademisi. https://www.fonksiyoneltip.com/fonksiyonel-tip-nedir/ Erişim Tarihi: 09.12.2023.
20. 20. Hyman M. What is functional medicine? Cleveland Clinic Center for Functional Medicine. https://my.clevelandclinic.org/departments/functional-medicine/about/ Erişim Tarihi: 09.12.2023.
21. 21. Rippe JM (Ed.). Lifestyle medicine. CRC Press; 2019.
22. 22. Guthrie G. Definition of lifestyle medicine. In: Rippe JM, ed. Lifestyle Medicine. 3rd ed. CRC Press; 2019:961-968.
23. 23. Goetz LH, Schork NJ. Personalized medicine: motivation, challenges, and progress. Fertil Steril. 2018;109(6):952–963. doi:10.1016/j.fertnstert.2018.05.006.
24. 24. Carrasco-Ramiro F, Peiró-Pastor R, Aguado B. Human genomics projects and precision medicine. Gene Ther. 2017;24(9):551-561.
25. 25. Baklacı D. Kişiselleştirilmiş tıptan hassas tıbba dönüşüm. Sanofi Türkiye. https://www.campus.sanofi/tr/ilacin-otesinde/makaleler/hassas-tip/ Erişim Tarihi: 06.12.2023
26. 26. Salari P, Larijani B. Ethical issues surrounding personalized medicine: a literature review. Acta Med Iran. 2017;55(3):209–217.
27. 27. Sisodiya SM. Precision medicine and therapies of the future. Epilepsia. 2021;62(2). doi:10.1111/epi.16539.
28. 28. Kushner RF, Sorensen KW. Lifestyle medicine. Curr Opin Endocrinol Diabetes Obes. 2013;20(5):389-395. doi:10.1097/01.med.0000433056.76699.5d.
29. 29. Li Y, Schoufour J, Wang DD, et al. Healthy lifestyle and life expectancy free of cancer, cardiovascular disease, and type 2 diabetes: prospective cohort study. BMJ. 2020;368. doi:10.1136/bmj.l6669.
30. 30. Global Spa Summit. Spas and the global wellness market: synergies and opportunities. Prep. by SRI Int. 2010. https://globalwellnessinstitute.org/industry-research/spas-global-wellness-market/ Erişim Tarihi: 10.12.2023
31. 31. Freudenberg N. The manufacture of lifestyle: the role of corporations in unhealthy living. J Public Health Policy. 2012;33:244-256.
32. 32. Stegeman I, Godfrey A, Romeo-Velilla M, et al. Encouraging and enabling lifestyles and behaviours to simultaneously promote environmental sustainability, health and equity: Key policy messages from inherit. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(19):7166.
33. 33. Global Wellness Institute. What is the Wellness Economy? GWI. https://globalwellnessinstitute.org/what-is-wellness/what-is-the-wellness-economy/ Erişim Tarihi: 10.12.2023
34. 34. Global Wellness Institute. Wellness economy by sector in the U.S.A. GWI. https://globalwellnessinstitute.org/geography-of-wellness/wellness-in-usa/ Erişim Tarihi: 15.11.2023
35. 35. Özkan ME. Sağlık Turizmi Kapsamında Türkiye’nin Medikal Turizm Potansiyeline Yönelik Bir Değerlendirme. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi. 2019;1(1):50-64.
36. 36. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Sağlık Turizmi Daire Başkanlığı. Sağlık Turizm Nedir? Ankara; 2017:21-22.
37. 37. Global Wellness Institute. The Global Wellness Tourism Economy Report 2013 an 2014. 2015.
38. 38. Dinçer MZ, Karataş Ö, Şahin G. Mental turizm açısından Türkiye’nin potansiyelinin değerlendirilmesi. Uygulamalı Sosyal Bilimler Dergisi. 2020;4(1):1-13.
39. 39. Uslu YD, Kedikli E, Yılmaz E, Çiçek A, Karataş M, Aydın S. Developing strategies for increasing market share of Turkey on health tourism by using fuzzy AHP method. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;10(2):159-171.
40. 40. Bozhüyük A, Özcan S, Kurdak H, et al. Sağlıklı yaşam biçimi ve aile hekimliği. Turk J Fam Med Prim Care. 2012;6(1).
41. 41. Glasgow RE, Davis CL, Funnell MM, Beck A. Implementing practical interventions to support chronic illness self-management. Jt Comm J Qual Saf. 2003;29(11):563-574.
42. 42. Fisher L, Polonsky WH, Hessler D, Potter MB. A practical framework for encouraging and supporting positive behaviour change in diabetes. Diabet Med. 2017;34(12):1658-1666.
43. 43. Tun S. Fulfilling a new obligation: teaching and learning of sustainable healthcare in the medical education curriculum. Med Teach. 2019;41(10):1168-1177.
44. 44. González-Rodríguez LG, Perea-Sánchez JM, Veiga-Herreros P, Suárez ÁP. Personalized Nutrition Education to the Adherence to Dietary and Physical Activity Recommendations. Trends in Personalized Nutrition. 2019:277-307.
45. 45. Poulton BC, West MA. The Determinants of Effectiveness in Primary Healt Care Teams. Journal of Interprofessional Care, 1999; 13(1): 7–18.
46. 46. Sağlıklı Hayat Merkezi (SHM). T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. https://shm.saglik.gov.tr/shm-nedir.html/ Erişim Tarihi: 15.12.2023
47. 47. Peltzer K, Pengpid S. A survey of the training of traditional, complementary, and alternative medicine in universities in Thailand. J Multidiscip Healthc. 2019:119-124.
48. 48. Patel SJ, Kemper KJ, Kitzmiller JP. Physician perspectives on education, training, and implementation of complementary and alternative medicine. Adv Med Educ Pract. 2017:499-503.
49. 49. Tay Z, Nur Tuncal A, Atasoylu G, Sertel M, Köroğlu G. Manisa ilinde aile hekimlerinin 2011 yılındaki iş yükü ve insan gücünün değerlendirilmesi. Turk J Fam Pract/Türkiye Aile Hekimligi Dergisi. 2014;18(1).
50. 50. Baykan Z, Çetinkaya F, Naçar M, Kaya A. Aile hekimlerinin tükenmişlik durumları ve ilişkili faktörler. Türk Aile Hekimleri Dergisi 2014;18(2):121-132
51. 51. Akman M, Başer DA. Aile Hekimliği Uygulama Alanında Yönetim, Ekip Çalışması ve Birlikte Çalışma Kültürü. Turkiye Klinikleri Family Medicine-Special Topics. 2023;14(1):8-14.
52. 52. WHO. World Health Report 2000: Health Systems-Improving Performance. 2000: Geneva, Switzerland.
53. 53. Cherkin DC, Deyo RA, Sherman KJ, et al. Characteristics of visits to licensed acupuncturists, chiropractors, massage therapists, and naturopathic physicians. J Am Board Fam Med. 2002;15(6):463-472.
54. 54. Council on Naturopathic Medical Education (CNME). What is naturopathic medicine? https://cnme.org/naturopathic-medicine-an-overview/#what-is/ Erişim Tarihi: 20.12.2023
55. 55. American Association of Naturopathic Physicians (AANP). What is a naturopathic doctor? https://naturopathic.org/page/WhatisaNaturopathicDoctor/ Erişim Tarihi: 21.12.2023
56. 56. Aydan SE D A. Hekim Göçü Açısından Türkiye’nin Çalışma Koşullarının Değerlendirilmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 2023;26(3):887-912.
57. 57. Trilk JL, Worthman S, Shetty P, Studer KR, Wilson A, Wetherill M, et al. Undergraduate medical education: lifestyle medicine curriculum implementation standards. Am J Lifestyle Med. 2021;15(5):526-530.
58. 58. Rea B, Worthman S, Shetty P, Alexander M, Trilk JL. Medical education transformation: lifestyle medicine in undergraduate and graduate medical education, fellowship, and continuing medical education. Am J Lifestyle Med. 2021;15(5):514-525.
59. 59. Karaca B, Atalayın Özkaya Ç, Aykut Yetkıner A, Gürkan A, Dindaroğlu F, Ersin N. Mezuniyet Öncesi Diş Hekimliği Eğitim Programının Ulusal Çekirdek Eğitim Programına Göre Uyumlandırılması: Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Deneyimi. Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi. 2022;43(3):211-218.
60. 60. Pasarica M, Boring M, Lessans S. Current practices in the instruction of lifestyle medicine in medical curricula. Patient Educ Couns. 2022;105(2):339-345.
61. 61. Keyes SA, Gardner A. Educating physician‐assistant students as agents of lifestyle medicine. Clin Teach. 2020;17(6):638-643.
62. 62. Pasarica M, Kay D. Teaching lifestyle medicine competencies in undergraduate medical education: active collaborative intervention for students at multiple locations. Adv Physiol Educ. 2020;44(3):488-495.