Kahramanmaraş Merkezli Depremler Sonrası Samsun İline Göç Eden Depremzedelerin Sağlık İhtiyaçlarının Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Çalışmamızda Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası Samsun iline göç eden depremzedelerin, afetin hemen ardından belirlenen sağlık ihtiyaçlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmamız Samsun İlkadım İlçe Sağlık Müdürlüğü mobil ekipleri tarafından 10.02.2023 ile 27.02.2023 tarihleri arasında Samsun ili İlkadım ilçesine gelen depremzedelerle yapılan yüz yüze görüşmeler sonucunda toplanan kayıtlara dayalı verilerin incelenmesi ile gerçekleştirilmiş tanımlayıcı bir çalışmadır. Bireylere, Samsun İl Sağlık Müdürlüğü tarafından oluşturulan; kişilerin sosyo-demografik bilgileri, kronik hastalıkları, ilaç kullanımları, engellilik ve gebelik gibi sağlık durumları ile depremin hemen ardından gelişen sağlık ihtiyaçlarının sorgulandığı form yüz yüze uygulanmıştır. Bulgular: Toplam 948 kişi ile yüz yüze değerlendirilme gerçekleştirilmiş olup, 412’si (%43,4) kadındı. Ortalama yaş 30,11±20,79’du (min:0-maks:87). Depremzedelerin büyük bir kısmı (%83,4) ev ortamında konaklıyordu. 145 kişi (%15,3) devlete bağlı kurumlarda, 12 kişi (%1,3) otellerde kalmaktaydı. 246 kişinin (%26,0) kronik hastalığı vardı. %3,1 oranında (n=30) engellilik durumu belirlendi. Sağlık ihtiyaçları incelenen kişilerin 26’sının fiziksel yaralanma yaşadığı, 1 kişinin metalle yaralanma nedeniyle tetanoz aşı talebinin olduğu belirtildi. 312 kişi (%32,9) psikolojik desteğe ihtiyaç duyuyordu. Deprem öncesinde 126 kişi (%13,3) gözlük kullanıyordu. 51 kişi (%5,4) gözlüğünü kaybettiğini, gözlük talebi olduğunu bildirdi. 7 kişinin (%0,7) gebelik durumu mevcutken, 3 kişi bu durum ile ilgili muayene talep etti. Sonuç: Depremzedelerin sağlık açısından primer ihtiyaçlarının ortaya konulması, ileride yaşanması muhtemel afetler açısından öngörü niteliğindedir. Bu durumun dikkate alınmasının, hizmet sunumunda ve alınması gereken tedbirlerde büyük önem taşıdığı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• depremzede
• halk sağlığı
• birinci basamak sağlık hizmetleri
• deprem
• sağlık ihtiyaçları
• afetlere müdahale

Assessing Health Needs of Earthquake Victims Migrating to Samsun Following the Kahramanmaraş-Centered Earthquakes

Öz

Objective: Our study aimed to evaluate the health needs of earthquake victims who migrated to Samsun after the Kahramanmaraş-centered earthquakes, determined immediately after the disaster. Methods: Our research is a descriptive study conducted by Samsun İlkadım District Health Directorate mobile teams by examining the data based on records collected because of face-to-face interviews with earthquake victims who came to İlkadım district of Samsun province between 10.02.2023 and 27.02.2023. Created by Samsun Provincial Health Directorate for individuals; the form, in which people's socio-demographic information, chronic diseases, medication use, health conditions such as disability and pregnancy, and health needs that developed immediately after the earthquake were questioned, was administered face to face. Results: A face-to-face evaluation was conducted with a total of 948 people, 412 of whom (43.4%) were women. The average age was 30.11±20.79 (min:0-max:87). 791 people (83.4%) were staying at home, 145 people (15.3%) were staying in state institutions, and 12 people (1.3%) were staying in hotels. 246 people (26.0%) had chronic diseases. Disability status was determined in 3.1% (n=30). It was stated that 26 of the people whose health needs were examined experienced physical injuries, and 1 person requested a tetanus vaccination due to a metal injury. 312 people (32.9%) needed psychological support. Before the earthquake, 126 people (13.3%) were using glasses. 51 people (5.4%) reported that they lost their glasses and had a request for glasses. While 7 people (0,7%) were pregnant, 3 people requested an examination regarding this situation. Conclusion: Determining the primary health needs of earthquake victims is predictive of possible disasters in the future. It is thought that taking this situation into consideration is of great importance in service delivery and the measures that need to be taken.

Anahtar Kelimeler

• public health
• primary healthcare
• Earthquake
• earthquake victims
• health needs
• disaster response

Kaynakça

1. 1. Akpınar NB, Ceran M. Afetlerle ilgili güncel yaklaşımlar ve afet hemşiresinin rol ve sorumlulukları. Paramedik ve Acil Sağlık Hizmetleri Dergisi. 2020;1(1):28-40.
2. 2. Saçaklıoğlu F, Sarıkaya Ö. Olağandışı Durumlarla İlgili Temel Kavramlar. In: Karababa AO, ed. Olağandışı Durumlarda Sağlık Hizmetleri Sağlık Çalışanın El Kitabı. Türk Tabipleri Birliği; 2002:11-20.
3. 3. Benli H, Bacanlı M, Gündoğdu ŞT, Yaman MM. Türkiye’de Afet Yönetimim ve Doğa Kaynaklı Afet İstatistikleri.2018.Accessed10.01.2024. https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/35429/xfiles/turkiye_de_afetler.pdf
4. 4. Gözükızıl CA, Tezcan S. Cumhuriyet’in Yüzüncü Yılında Türkiye’de Afetler: 06 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremi. Kent Akademisi. 2023;16(Türkiye Cumhuriyetinin 100. Yılı Özel Sayısı):97-114.
5. 5. 6 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (Mw: 7.7 – Mw: 7.6) Depremleri Raporu. Accessed 28.10.2023. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf6. Fırat M. Deprem ve Toplumsal Etkileri. Tezkire Dergisi. 2022;80:47-72.
6. 7. Tiryaki Yenilmez D. Deprem ve Göç İlişkisi Üzerine Bir Değerlendirme. Akademik Düşünce Dergisi. 2023;(7):39-52.
7. 8. Sağıroğlu AZ, Ünsal R, Özenci F. Deprem Sonrası Göç ve İnsan Hareketlilikleri: Durum Değerlendirme Raporu. AYBÜ-GPM Rapor Serisi-15. 2023. Accessed 10.09.2023. https://aybu.edu.tr/GetFile?id=89c8b6eb-c9a1-482a-8e22-065eb9b71006.pdf
8. 9. Farooqui M, Quadri SA, Suriya SS, et al. Posttraumatic stress disorder: a serious post-earthquake complication. Trends Psychiatry Psychother. 2017;39(2):135-43.

9. 10. Saka A, Fandaklı S, Ateş FM. Depremlerin Sağlık Organizasyonu Açısından Değerlendirilmesi. Sağlık Bilimlerinde Yenilikçi Çalışmalar. 2023:165-85.
10. 11. Ozucelik DN. Türkiye ‘de 1999 Marmara Depreminden 2011 Van Depremine Aldığımız Dersler. In: Ozucelik DN, ed. Afetlerde Acil Tıp Hizmetleri. 2019:17-28.
11. 12. T.C. Sağlık Bakanlığı Samsun İl Sağlık Müdürlüğü. Psikososyal Destek Hizmetleri Planlama Toplantısı. 2023. Accessed 02.09.2023. https://samsunism.saglik.gov.tr/TR-272302/psikososyal-destek-hizmetleri-planlama-toplantisi.html
12. 13. Yildiz Mİ, Başterzi AD, Yıldırım EA, et al. Deprem Sonrası Erken Dönemde Koruyucu ve Tedavi Edici Ruh Sağlığı Hizmeti-Türkiye Psikiyatri Derneği Uzman Görüşü. Türk Psikiyatri Dergisi. 2023;34(1):39-49.
13. 14. McFarlane AC, Williams R. Mental health services required after disasters: learning from the lasting effects of disasters. Depress Res Treat. 2012;2012:970194.
14. 15. Avcıl S, Aydın K. Kahramanmaraş Depremlerinde Sağlık Hizmetlerinin Sunumu ve Organizasyonu Presentation and Organization of Health Services in Kahramanmaraş Earthquakes. presented at: International Congress on Eurasian Economies 19-20 Eylül 2023 2023; İzmir, Türkiye.
15. 16. Yüksel, Ş. Türkiye Psikiyatri Derneği Ruhsal Travma Ve Afet Çalışma Birimi. Psikolojik İlk Yardım: Afet mağdurlarının iyi olmalarını nasıl destekleyebiliriz? Accessed 03.01.2024. https://psikiyatri.org.tr/uploadFiles/30102020185430-TPD-Afet-Sonrasi-BilgilendirmeBrosuru.pdf
16. 17. Ando S, Kuwabara H, Araki T, et al. Mental Health Problems in a Community After the Great East Japan Earthquake in 2011: A Systematic Review. Harv Rev Psychiatry. 2017;25(1):15-28.
17. 18. Ahmad J, Ahmad MMJIjodrr. Assessing the public health impacts of disasters: A retrospective study of the October 2015 Hindu Kush earthquake in Pakistan. 2018;28:555-64.
18. 19. Tural U, Coskun B, Onder E, et al. Psychological consequences of the 1999 earthquake in Turkey. J Trauma Stress. 2004;17(6):451-9.
19. 20. Eisma MC, Lenferink LIM, Chow AYM, Chan CLW, Li J. Complicated grief and post-traumatic stress symptom profiles in bereaved earthquake survivors: a latent class analysis. Eur J Psychotraumatol. 2019;10(1):1558707.
20. 21. Bulut A. Doğal Afetler ve Ruh Sağlığı İlişkisi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi. 2023;5(3):265-73.
21. 22. Chan EYY, Griffiths S. Comparison of health needs of older people between affected rural and urban areas after the 2005 Kashmir, Pakistan earthquake. Prehospital and disaster medicine. 2009;24(5):365-71.
22. 23. Adhikari RP, Upadhaya N, Paudel S, et al. Psychosocial and Mental Health Problems of Older People in Postearthquake Nepal. J Aging Health. 2018;30(6):945-64.
23. 24. Chan EYY, Man AYT, Lam HCY. Scientific evidence on natural disasters and health emergency and disaster risk management in Asian rural-based area. Br Med Bull. 2019;129(1):91-105.
24. 25. Der-Martirosian C, Riopelle D, Naranjo D, et al. Pre-earthquake burden of illness and postearthquake health and preparedness in veterans. Prehosp Disaster Med. 2014;29(3):223-9.
25. 26. Mori K, Ugai K, Nonami Y, et al. Health needs of patients with chronic diseases who lived through the great Hanshin earthquake. Disaster Management & Response. 2007;5(1):8-13.
26. 27. Sosyal Güvenlik Kurumu. Afetten Etkilenen Genel Sağlık Sigortalılarının Ayakta Tedavilerinde Kullanılan Tıbbi Malzemeleri Hakkında. 10.02.2023. https://www.sgk.gov.tr/Duyuru/Detay/Afetten-Etkilenen-Genel-Saglik-Sigortalilarinin-Ayakta-Tedavilerinde-Kullanilan-Tibbi-Malzemeleri-Hakkinda-2023-02-10-05-07-25
27. 28. Tanaka H, Oda J, Iwai A, et al. Morbidity and mortality of hospitalized patients after the 1995 Hanshin-Awaji earthquake. Am J Emerg Med. 1999;17(2):186-91.
28. 29. Tomita K, Hasegawa Y, Watanabe M, et al. The Tottori-Ken Seibu earthquake and exacerbation of asthma in adults. J Med Invest. 2005;52(1, 2):80-4.
29. 30. Chan EY, Sondorp E. Medical interventions following natural disasters: missing out on chronic medical needs. Asia Pac J Public Health. 2007;19 Spec No(1_suppl):45-51.
30. 31. Ghazanchaei E, Khorasani-Zavareh D, Aghazadeh-Attari J, Mohebbi I. Establishing the Status of Patients With Non-Communicable Diseases in Disaster: A Systematic Review. Disaster Med Public Health Prep. 2022;16(2):783-90.
31. 32. Chan EY, Kim J. Chronic health needs immediately after natural disasters in middle-income countries: the case of the 2008 Sichuan, China earthquake. European Journal of Emergency Medicine. 2011;18(2):111-4.
32. 33. Berariu R, Fikar C, Gronalt M, Hirsch P. Understanding the impact of cascade effects of natural disasters on disaster relief operations. International Journal of Disaster Risk Reduction. 2015;12:350-6.
33. 34. Tuna A. Infection diseases that can be seen post-earthquake. Intercontinental Journal of Emergency Medicine. 2023;1(1):4-10.
34. 35. Cordero JF. The epidemiology of disasters and adverse reproductive outcomes: lessons learned. Environ Health Perspect. 1993;101 Suppl 2(Suppl 2):131-6.
35. 36. Hirose N, Chen S, Shiba K, et al. Universal health coverage of five essential health services in mothers before and after the Haiti 2010 earthquake: a retrospective cohort study using difference-in-difference. . BMC Health Serv Res. 2022;22(1):1505.
36. 37. Harville EW, Do M. Reproductive and birth outcomes in Haiti before and after the 2010 earthquake. . Disaster Med Public Health Prep 2016;10:59-66.
37. 38. Aktoz F, Gunes AC, Yakin K. The effect of earthquake experience on pregnancy outcomes: A systematic review and meta-analysis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2023 Oct 7;291:70-75. doi: 10.1016/j.ejogrb.2023.10.002. Epub ahead of print. PMID: 37837936.
38. 39. Hobel C.J. GA, Barrett E.S. Psychosocial stress and pregnancy outcome. Clin Obstet Gynecol. 2008;51:333-48.