Basınç Yarası Olan Evde Sağlık Hastalarının Bakım Verenlerinin Bakım Yükü ve Basınç Yarası Hakkındaki Farkındalıklarının Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 19 Sayı: 2, 203 - 211, 09.06.2025

Seda Eleman , Özge Tuncer

https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1489253

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, basınç yarası olan evde sağlık hastalarının bakım verenlerinin bakım yükünü ve basınç yarası hakkındaki bilgi düzeyi ile arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma tek merkezli, analitik, anket çalışması olarak planlanmıştır. Evde Sağlık Hizmetleri Birimine kayıtlı güncel 3500 hasta bulunmaktadır. Hastaların tamamının dosyalarının taranması, poliklinik başvuruları ve gerçekleştirilen ev ziyaretleri sonrasında basınç yarası olan 130 hasta saptanmıştır. Anket formunda bakım verenlerin tanıtıcı özellikleri, basınç yarası hakkındaki bilgi düzeyleri ile hastanın klinik özelliklerine yönelik toplam 37 soru ile 22 sorudan oluşan Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği yer almaktadır. İstatistiksel analizler, IBM SPSS Statistics 24,0 istatistik paket programı kullanılarak yapılmıştır. İstatiksel analizler p<0,05 düzeyinde anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan bakım verenlerin yaş ortalaması 51,6±11,1 yıl olarak saptanmıştır. Katılımcıların %73,1’i kadın olup bakım verenlerin %40,8’i hastaya bakma sorumluluğunu tek başına üstlenmektedir. Çalışmamızda Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği ortalama puanı 38,42 ± 11,45 olarak saptanmış olup bakım verenlerin %43,8’inin hafif, %46,2’sinin orta düzeyde bakım yükü mevcuttur. Bakım verenlere yöneltilen 9 basınç yarası bilgi sorusundan ortalama olarak 6,12 tanesine doğru yanıt verilmiştir. Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği ile Basınç Yarası Bilgi Düzeyi arasındaki Pearson Korelasyon Katsayısı, r= -0,191 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, iki değişken arasındaki ilişkinin oldukça zayıf ve negatif olduğunu göstermektedir.
Sonuç: Bu çalışma basınç yarası hakkındaki bilgi düzeyi yüksek bakım verenlerin bakım yükünün anlamlı olarak düşük olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Bası yarası , Bakıcı yükü , Evde bakım hizmetleri

Assessment of Caregiver Burden and Pressure Injury Awareness Among Caregivers of Home Health Patients

Öz

Objective: This study aimed to investigate the caregiver burden among home health caregivers of patients with pressure injuries, and to explore the correlation between their level of awareness regarding pressure injuries.
Materials and Methods: This single-centre survey study enrolled home health patients with pressure injuries from our Home Health Services (HHS) unit. After scanning the files of all patients, outpatient clinic applications and home visits, 130 patients with pressure injuries were identified. A survey comprising 37 questions covering caregiver demographics, pressure injury knowledge, patient clinical characteristics, and the Zarit Caregiver Burden Scale (ZBI) with 22 items was administered. Data analysis was conducted using IBM SPSS Statistics 24.0, with significance set at p<0.05.
Results: The mean age of participating caregivers was 51.6±11.1 years, with 73.1% being female, and 40.8% solely responsible for patient care. The mean Zarit Caregiver Burden Scale score was 38.42 ± 11.45, with 43.8% experiencing light care burden and 46.2% moderate care burden. On average, caregivers answered 6.12 out of 9 knowledge questions correctly. Pearson Correlation Coefficient between Zarit Caregiving Burden Scale and Pressure Injury Knowledge Level (PIKL) was calculated as r= -0.191. This value shows that the relationship between the two variables is quite weak and negative.
Conclusion: Among caregivers of home health patients with pressure injuries, those with higher pressure injury awareness exhibited significantly lower care burden.

Anahtar Kelimeler

Pressure Ulcer , Caregiver Burden , Home Health Services

Kaynakça

• 1. Dağdeviren T, Demir N, Adahan D, Dağdeviren M, Tekin O. Evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakım yükü. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care 2020;14(2):186-195.
• 2. Değer VB. Kronik hastalıklar ve toplumsal önemi. Artuklu International Journal of Health Sciences 2023; 3(1):103-108.
• 3. Solmaz T, Altay B. Yaşlılara yönelik evde bakım hizmetleri. Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2019;6(2):150-157.
• 4. Gencer ZE, Özkan Ö. Basınç ülserleri sürveyans raporu/pressure ulcers surveillance report. Türk Yogun Bakim Dergisi 2015;13(1):26-30.
• 5. Bilik Ö, Çömez S. Basınç yaraları ve hemşirelik bakımı. Turkiye Klinikleri j Surg Nurs-Special Topics 2017;3(3):164-175.
• 6. Etters L, Goodall D, Harrison BE. Caregiver burden among dementia patient caregivers: a review of the literature. Journal of the American Academy of Nurse Practitioners 2008;20(8):423-428.
• 7. Atagün Mİ, Balaban ÖD, Atagün Z, Elagöz M, Özpolat AY. Kronik hastalıklarda bakım veren yükü. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 2011;3(3):513-552.
• 8. Choi S, Seo J, editors. Analysis of caregiver burden in palliative care: An integrated review. Nursing forum; 2019: Wiley Online Library. Erişim 29.10.2023 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/nuf.12328
• 9. Yılmaz A, Turan E, Gundogar D. Predictors of burnout in the family caregivers of Alzheimer's disease: evidence from Turkey. Australasian Journal on Ageing 2009;28(1):16-21.
• 10. Swartz K, Collins LG. Caregiver care. American family physician 2019;99(11):699-706.
• 11. Seyhan N, Dursun AD. Bası yaralarında bakım verenlerin hastalıkla ilgili farkındalık düzeyi. Batı Karadeniz Tıp Dergisi 2023;7(2):156-160.
• 12. Karakaya Y. Palyatif bakım servisinde yatmakta olan hastalara bakım verenlerin bası yarası bilgi düzeyinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Hizmet Anabilim Dalı; 2019:16-22
• 13. Fadime İ, Erdem M. Bakim verme yükü ölçeği’nin türkçe'ye uyarlanması geçerlilik ve güvenilirliği. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2008;11(4):85-95.
• 14. Gürol A, Çapık C. Yaşlıya evde bakım verenlerin bakım verme yükünün değerlendirildiği bir araştırma. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 2014;23(2):65-72.
• 15. Şirzai H, Delialioğlu SÜ, Sarı İF, Özel S. İnme ve bakım verme yükü. Journal of Physical Medicine & Rehabilitation Sciences 2015;18(3):162-169.
• 16. Sezek I, Cubukcu M, Muderrısoglu S. Care burden and life satisfaction of caregivers who are providing home health care to patients. Risk Management and Healthcare Policy 2023;16:2139-2150.
• 17. Eriphyli Kalandari R. Exploration of the relationship between the burden and family support among family caregivers of older adults with chronic diseases: A cross-sectional Study. International Journal of Caring Sciences 2023;16(1):51-61.
• 18. Çayır Y. Evde sağlık hizmetleri alan hastaların özellikleri ve bakım verenlerin beklentileri. Konuralp Medical Journal 2013;5(3):9-12.
• 19. Hacer G, Çatıker A. Evde bakim hastalarinin bakim vericilerindeki stres düzeyi ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2019;35(3):115-122.
• 20. Sögüt Ç, Dündar PE. Manisa'da bir toplum sağlığı merkezi bölgesinde evde sağlık hizmeti alan kişilere bakım verenlerin yükünün değerlendirilmesi. Turkish Journal of Public Health 2017;15(1):37-46.
• 21. Arslan HN, Rençber E. Evde sağlık hizmeti alanlara bakım verenlerin yükü ve stresle başa çıkma durumlarının değerlendirilmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Dergisi 2022;9(1):33-39.
• 22. Dağdeviren TS, Dağdeviren M, Demir N, Atatorun M, Özşahin OA, Adahan D. Evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinin sosyo-demografik özellikleri. Ankara Medical Journal 2019;19(2):232-243.
• 23. Gelmez ÖSÖ. Ailevileştirilen bakımın kürek mahkûmları: Evde bakım uygulaması kapsamında bakım veren kadınların deneyimleri. Fe Dergi 2015;7(2):58-71.
• 24. Gökbayrak Ş. Refah devletinin dönüşümü ve bakım hizmetlerinin görünmez emekçileri göçmen kadınlar. Çalışma ve Toplum 2009;2(21):55-82.
• 25. Tuğba A, Özekes M. Demanslı hastalarla ilgilenen aile üyelerinin bakım veren yükünün incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi 2019;20(1):145-161.
• 26. Taşdelen P, Ateş M. Evde bakım gerektiren hastaların bakım gereksinimleri ile bakım verenlerin yükünün değerlendirilmesi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi 2012;9(3):22-29.
• 27. Yiğit MF, Behice E. Ayaktan radyoterapi alan hastalara evde bakım veren aile bireylerinin bakım verme yükleri ile yaşam kaliteleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Van Sağlık Bilimleri Dergisi 2023;16(1):113-119.
• 28. Yaşar F. (2008) Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin primer bakım vericilerinin gereksinimleri, bakım verme yükü ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Uzmanlık Tezi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2008:27-29
• 29. Laver K, Milte R, Dyer S, Crotty M. A systematic review and meta-analysis comparing carer focused and dyadic multicomponent interventions for carers of people with dementia. Journal of Aging and Health 2017;29(8):1308-1349.
• 30. Nichols LO, Martindale-Adams J, Burns R, Graney MJ, Zuber J. Translation of a dementia caregiver support program in a health care system—REACH VA. Archives of Internal Medicine 2011;171(4):353-359.
• 31. Ferrell B, Wittenberg E. A review of family caregiving intervention trials in oncology. CA: A Cancer Journal for Clinicians 2017;67(4):318-325.
• 32. Sun V, Grant M, Koczywas M, Freeman B, Zachariah F, Fujinami R, et al. Effectiveness of an interdisciplinary palliative care intervention for family caregivers in lung cancer. Cancer 2015;121(20):3737-3745.
• 33. Foldes SS, Moriarty JP, Farseth PH, Mittelman MS, Long KH. Medicaid savings from the New York University caregiver intervention for families with dementia. The Gerontologist 2018;58(2):97-106.