Vareniklin ve Nikotin Bandı Kullanan Sigara İçicilerinde Nikotin Bağımlılık Skoru, Karbon monoksit Düzeyi ve Sigara Bırakma Durumu Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

Öz

Giriş: Sigara içmenin önemli sağlık sorunlarına yol açtığı bilinmesine rağmen birçok kişi tütünün zararlı etkilerini tam olarak anlamamaktadır. Sigara Bırakma Poliklinikleri, bağımlılıktan kurtulmak isteyenlere çeşitli destekler sunarak kişiye özel tedavi planları oluşturmaktadır. Bu çalışmada, sigara bırakma polikliniğine başvuran vareniklin ve nikotin bandı kullanması uygun görülen bireylerde nikotin bağımlılık skoru, karbon monoksit düzeyi ve sigara bırakma durumu arasındaki ilişkilerin araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Seyhan İlçe Sağlık Müdürlüğü Pınar Sağlıklı Hayat Merkezi Sigara Bırakma Polikliniğine 2021 yılında başvuran danışanlara ait verilerin retrospektif olarak tarandığı çalışmada danışanların sosyo demografik özellikleri, içilen sigara miktarı, kaç yıldır içtiği, kronik hastalık durumu bilgileri, Fagerström nikotin bağımlılık testi skorları ve Karbon monoksit ölçümleri ile sigara bırakma durumlarına ait veriler dosya taraması yapılarak toplandı. Tedavi olarak vareniklin ve nikotin bandı kullanan 310 birey çalışmaya dahil edildi. Çalışma verileri SPSS 22.0 paket programı ile analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan 310 danışanın 169 (%54,5)’u erkek, 141(%45,5)’i kadın olup, yaş ortalaması 40,8±11,4 idi. Sigara Bırakma Polikliniğinde vareniklin tedavisi verilen danışanların %47,4’ü (n=65) sigarayı bırakmış iken, nikotin bandı verilen danışanların %40,5’i (n=70) sigarayı bırakmıştı. Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) sonuçlarına göre %5,5’i çok düşük, %11,6’sı düşük, %10,6’sı orta, %27,1’i yüksek ve %45,2’si çok yüksek düzeyde bağımlı idi. Sigarayı bırakanların karbonmonoksit düzeyi (11,9 ppm) daha düşükken, bırakamayanların karbonmonoksit düzeyi (13,6 ppm) daha yüksek olarak ölçülmüştür. CO ölçüm değeri ile FNBT skoru arasında pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon olduğu (p<0,001); yani CO düzeyi arttıkça bağımlılık düzeyinin de arttığı anlaşılmıştır. Sonuç: Sigara içiciliğini bırakma başarısı üzerinde bağımlılık skoru ve karbon monoksit düzeyi gibi faktörlerin etkisi gözlemlenmiştir. Ancak tedavi rejimi, yaş, vücut kitle indeksi, paket/yıl gibi değişkenler ile sigara bırakma durumu arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Sigara Bırakma Polikliniklerinde, CO düzeyinin izlenmesi ve bireysel motivasyonun artırılması için stratejiler geliştirilmesi, çevresel risk faktörlerinin bağımlılık üzerindeki etkilerini dikkate alarak, daha etkili koruma ve müdahale yöntemlerinin geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• sigara bırakma
• karbon monoksit
• nikotin bağımlılığı

Evaluation of the Relationship Between Nicotine Dependence Score, Carbon Monoxide Level, and Smoking Cessation Status in Smokers Using Varenicline and Nicotine Patch

Öz

Introduction: Although it is known that smoking causes significant health problems, many people do not fully understand the harmful effects of tobacco. Smoking Cessation Polyclinics offer various supports to those who want to get rid of addiction and create personalised treatment plans. In this study, it was aimed to investigate the relationships between nicotine dependence score, carbon monoxide level and smoking cessation status in individuals who applied to the smoking cessation outpatient clinic and were deemed appropriate to use varenicline and nicotine patch. Material and Methods: In the study in which the data of the clients who applied to the Seyhan District Health Directorate Pınar Healthy Life Centre Smoking Cessation Outpatient Clinic in 2021 were retrospectively reviewed, data on the socio-demographic characteristics of the clients, the amount of cigarettes smoked, the number of years of smoking, chronic disease status information, Fagerström nicotine dependence test scores and carbon monoxide measurements and smoking cessation status were collected by file scanning. 310 individuals who used varenicline and nicotine patch as treatment were included in the study. The study data were analysed with SPSS 22.0 package programme. Results: Of the 310 clients who participated in the study, 169 (%54.5) were male and 141(%45.5) were female, with a mean age of was 40.8±11.4 years. While 47.4% (n=65) of the clients who were given varenicline treatment in the smoking cessation outpatient clinic quit smoking, 40.5% (n=70) of the clients who were given nicotine patches quit smoking. According to the results of the Fagerström Nicotine Dependence Test (FNBT), 5.5% were very low, 11.6% low, 10.6% moderate, 27.1% high and 45.2% very high dependent. The carbon monoxide level of those who quit smoking was lower (11.9 ppm), while the carbon monoxide level of those who did not quit smoking was higher (13.6 ppm). It was found that there was a positive and statistically significant correlation between the CO measurement value and the FNBT score (p<0.001); in other words, as the CO level increased, so did the level of dependence. Conclusion: Factors such as addiction score and carbon monoxide level had an effect on the success of smoking cessation. However, no significant relationship was found between variables such as treatment regime, age, body mass index, pack/year and smoking cessation status. It is recommended to develop strategies for monitoring CO level and increasing individual motivation in smoking cessation outpatient clinics, and to develop more effective prevention and intervention methods by considering the effects of environmental risk factors on addiction.

Anahtar Kelimeler

• smoking cessation
• carbon monoxide
• nicotine addiction

Kaynakça

1. 1. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Tütün ve Madde Bağımlılığı ile Mücadele Dairesi Başkanlığı, Tütünle Mücadele Faaliyet Raporu 2018. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/tutun-ve-madde-bagimliligi-ile-mucadele-db/dokumanlar/Raporlar/Tutun_Faaliyet_Raporu_2018_20.08.2019.pdf. p.4 Access Date: 20.10.2024
2. 2. WHO. World Health Organization. Quitting tobacco. https://www.who.int/activities/quitting-tobacco. Access Date: 15.09.2024
3. 3. Babaoğlu E. Tütün bağımlılığının nörobiyolojisi. Göğüs Hastalıkları (eds. Mirici A, Babaoglu E, Mutlu P) 2019. s.13-20. https://www.solunum.org.tr/TusadData/Book/853/1412021102949-107202017932bolum14.pdf
4. 4. Gajdos P, Conso F, Korach JM, Chevret S, Raphael JC, Pasteyer J, et all. Incidence and causes of carbon monoxide intoxication: results of an epidemiologic survey in a French department. Arch Environ Health. 1991 Nov-Dec;46(6):373-6.
5. 5. Shie HG, Pan SW, Yu WK, Chen WC, Ho LI, Ko HK. Levels of exhaled carbon monoxide measured during an intervention program predict 1-year smoking cessation: a retrospective observational cohort study. NPJ Prim Care Respir Med. 2017 Oct;16;27(1):59.
6. 6. Unal B, Marakoğlu K. Assessment of the relationship between smoking and non-smoking adults’ carbonmonoxide levels in expiratory air with dependency scores. Journal of Contemporary Medicine. 2020 Aralık;10(4):625-630.
7. 7. Barua RS, Rigotti NA, Benowitz NL, Cummings KM, Jazayeri MA, Morris PB, et all. ACC expert consensus decision pathway on tobacco cessation treatment: a report of the american college of cardiology task force on clinical expert consensus documents. J Am Coll Cardiol. 2018 Dec;72(25):3332-3365.
8. 8. Şengezer, T., & Aslan, C. Sigara bağımlılığının farmakolojik tedavisi. Current Addiction Research. 2021;5(2):35-42.

9. 9. Fagerström KO. Measuring degree of physical dependence to tobacco smoking with reference to individualization of treatment. Addictive Behaviors. 1978;3(3-4):235-241.
10. 10. Uysal MA, Kadakal F, Karşidağ C, Bayram NG, Uysal O, Yilmaz V. Fagerström test for nicotine dependence: reliability in a Turkish sample and factor analysis. Tüberküloz ve Toraks Dergisi. 2004;52(2):115‐121.
11. 11. Kapusta ND, Pietschnig J, Plener PL, Blüml V, Lesch OM, Walter H. Does breath carbon monoxide measure nicotine dependence? Journal of Addictive Diseases. 2010 October;29(4):493‐9.
12. 12. Stead LF, Perera R, Bullen C, Mant D, Hartmann-Boyce J, Cahill K, Lancaster T. Nicotine replacement therapy for smoking cessation. Cochrane Database Syst Rev. 2012 Nov 14;11:CD000146.
13. 13. Watkins SL, Thrul J, Max W, Ling PM. Real-world effectiveness of smoking cessation strategies for young and older adults: findings from a nationally representative cohort. Nicotine Tob Res. 2020 Aug 24;22(9):1560-1568.
14. 14. Babaoğlu E, Karalezli A, Er M, Hasanoğlu HC, Öztuna D. Exhaled carbon monoxide is a marker of heavy nicotine dependence. Turkish Journal of Medical Sciences. 2016 December;46(6):1677-1681.
15. 15. Sönmez Cİ, Aktaş T, Velioğlu U, Başer DA. Assessment of the relationship between dependency scores and carbon monoxide levels in expiratory air of smokers. Family Practice and Palliative Care. 2017 Aralık;2(3):12-15.
16. 16. Vançelik S, Beyhun NE, Acemoğlu H. Interactions between exhaled CO, smoking status and nicotine dependency in a sample of Turkish adolescents. The Turkish Journal of Pediatrics. 2009 Jan-Feb;51(1):56-64.
17. 17. Esen AD, Arıca S. Sigarayı bırakmak için başvuranlarda nikotin bağımlılık düzeyi ve sosyodemografik özelliklerin değerlendirilmesi. Ankara Medical Journal. 2018 Eylül;18(3):328-336.
18. 18. Baker TB, Piper ME, Stein JH, Smith SS, Bolt DM, Fraser DL, et all. Effects of nicotine patch vs varenicline vs combination nicotine replacement therapy on smoking cessation at 26 weeks: a randomized clinical trial. JAMA. 2016 Jan 26;315(4):371-9.
19. 19. Aubin HJ, Bobak A, Britton JR, Oncken C, Billing CB Jr, Gong J, et all. Varenicline versus transdermal nicotine patch for smoking cessation: results from a randomised open-label trial. Thorax. 2008 Aug;63(8):717-24.
20. 20. Tulloch HE, Pipe AL, Els C, Clyde MJ, Reid RD. Flexible, dual-form nicotine replacement therapy or varenicline in comparison with nicotine patch for smoking cessation: a randomized controlled trial. BMC Med. 2016;14:80.
21. 21. Çelik M, Erdoğan A. Tütün kullanımının epidemiyolojisi. Turkiye Klinikleri Journal Family Medicine-Special Topics. 2016; 7(5): 6-12
22. 22. Öztürk O, Yavuz E, Özdemir M, Ayraler A. Bir aile sağlığı merkezi bünyesinde kurulan sigara bıraktırma kliniğine müracaat eden hastaların analizi. Bağımlılık Dergisi. 2023 Aralık;24(4):507-513.
23. 23. Salepçi B, Fidan A, Oruç Ö, Torun E, Çağlayan B, Kader ŞN. Sigara bırakma polikliniğimizde başarı oranları ve başarıda etkili faktörler. Toraks Dergisi. 2005; 6(2):151-158
24. 24. Moolchan ET, Fagan P, Fernander AF, Velicer WF, Hayward MD, King G et all. Addressing tobacco-related health disparities. Addiction. 2007 Oct; 102: 30-42.
25. 25. Kim Y, Lee JS, Cho WK. Factors associated with successful smoking cessation according to age group: findings of an 11-year Korea National survey. Int J Environ Res Public Health. 2021 Feb 7;18(4):1576.