Objective: Family caregivers of individuals with neurodegenerative diseases such as Alzheimer’s, dementia, and Parkinson’s often face stigma stress, which adversely affects their mental health. This study aimed to adapt the Family Stigma Stress Scale (FSSS) into Turkish and evaluate its validity and reliability.
Materials and Methods: This methodological study recruited 87 family caregivers online between March and August 2025. Sociodemographic data were collected, and the Turkish version of the FSSS was applied following translation, back-translation, expert review, and pilot testing. Construct validity was evaluated using Confirmatory Factor Analysis (CFA). Reliability was tested through Cronbach’s alpha, item–total correlations, test–retest, and split-half methods.
Results: The Turkish FSSS preserved the original two-factor and eight-item structure. Confirmatory factor analysis indicated good model fit. Reliability analyses, including Cronbach’s alpha, item–total correlations, and test–retest (r=0.92, p≤0.001), demonstrated high internal consistency and stability.
Conclusion: The Turkish version of the FSSS is a valid and reliable tool for assessing stigma stress in family caregivers of individuals with Alzheimer’s, dementia, and Parkinson’s disease. It can also help identify psychosocial risks, evaluate resilience, and guide community-based interventions to reduce stigma.
Permission for the Turkish adaptation of the FSSS used in the study was obtained via email from the original developers, Prof. Dr. Chung-Ying Lin. Ethical approval for this study was obtained from the Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee of Yalova University Faculty of Health Sciences (Protocol No: 2025/69, Date: 05.03.2025). The study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki. Participants were informed about the purpose and scope of the study, and individuals who approved the online informed consent form were included.
There was no funding for this study.
We would like to thank all the participants.
Amaç: Alzheimer, demans ve Parkinson gibi nörodejeneratif hastalıklara sahip bireylerin aile bakım verenleri, genellikle ruhsal sağlıklarını olumsuz etkileyen damgalanma stresine maruz kalabilmektedir. Bu çalışma, Aile Damgalanma Stresi Ölçeği’nin (FSSS) Türkçe’ye uyarlanmasını ve geçerlik-güvenirliğinin değerlendirilmesini amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu metodolojik çalışma, Mart–Ağustos 2025 tarihleri arasında çevrim içi olarak ulaşılan 87 aile bakım vereni ile yürütülmüştür. Sosyodemografik veriler toplanmış, FSSS’nin Türkçe formu çeviri, geri çeviri, uzman görüşü ve pilot uygulama aşamalarından sonra uygulanmıştır. Yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Güvenirlik ise Cronbach alfa, madde–toplam korelasyonları, test–tekrar test ve iki yarım yöntemleri ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Türkçe FSSS, orijinaldeki iki faktörlü ve sekiz maddelik yapıyı korumuştur. DFA iyi uyum göstermiştir. Cronbach alfa, madde–toplam korelasyonları ve test–tekrar test (r=0,92, p≤0,001) sonuçları ölçeğin yüksek iç tutarlılık ve kararlılığa sahip olduğunu göstermiştir.
Sonuç: FSSS’nin Türkçe formu, Alzheimer, demans ve Parkinson hastalarının aile bakım verenlerinde damgalanma stresini değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Ölçek, psikososyal risklerin belirlenmesine, bakım verenlerin dayanıklılık ve baş etme stratejilerinin değerlendirilmesine ve damgalanmayla mücadeleye yönelik toplum temelli girişimlerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Bakım Verenler Psikolojik stres Damgalanma Nörodejeneratif Hastalıklar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Aile Hekimliği, Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 6 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 9 Kasım 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 25 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 25 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Derginin amacı, birinci basamağın geliştirilmesi için tıbbi karar alma, sağlık hizmeti sunumu, tıp eğitimi ve araştırma metodolojisi konularında yeni bilgiler sağlamaktır.
Derginin odağı, birinci basamak ortamında üretilmiş aile hekimlerinin ve birinci basamak ekibinin günlük çalışmalarını destekleyen, yeni kanıtlar sağlayan veya tartışan makaleler olsa da diğer disiplinlerden gelen ve birinci basamak sağlık hizmet sunumuna katkı sağlayan makaleler de memnuniyetle karşılanmaktadır.
TJFMPC orijinal araştırma makalelerini, davetli derleme makalelerini, olgu sunumlarını ve editöre mektupları Türkçe ve İngilizce dillerinde kabul etmektedir.
TJFMPC, çift kör hakem değerlendirme politikası uygular.
Yazarların; randomize çalışmalar için CONSORT, gözlemsel çalışmalar için STROBE, tanısal/prognostik çalışmalar için STARD, sistematik derleme ve meta-analizler için PRISMA, deney hayvanları ile yapılan preklinik çalışmalar için ARRIVE, non-randomize davranışsal ve toplum sağlığı girişimsel çalışmaları için TREND ve olgu sunumları için CARE kılavuzlarına uymaları önerilir. Bu raporlama kılavuzlarına EQUATOR ağından (www.equator-network.org/home/) ve National Library of Medicine-NLM “Research Reporting Guidelines and Initiatives” başlıklı web sitesinden (www.nlm.nih.gov/services/research_report_guide.html) ulaşılabilir.
Etik İlkeler
Dr. Özden Gökdemir, 2002 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 2016 yılında Aile Hekimliği Uzmanlığı eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı'nda tamamladı.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı'nda Fizyoloji doktorasını 2016 yılında tamamladı.
2016-2018 yılları arasında zorunlu hizmet yükümlülüğünü Isparta'da bitiren Dr. Özden Gökdemir, 2018 yılından beri, İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak görevini sürdürmektedir.
https://www.globalfamilydoctor.com/groups/WorkingParties/PlanetaryHealth.aspx
https://www.eulm.org/prof-ozden-gokdemir
1998 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. 1999 – 2001 yılları arasında Malatya Akçadağ 75. Yıl Devlet Hastanesi’nde görev yaptı. Uzmanlık eğitimini 2001 – 2005 yılları arasında İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yaptı. 2006 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı’nda Öğretim Görevlisi olarak çalışmaya başladı. 2013 yılında doçent oldu. İlgi alanları arasında hasta merkezli yaklaşım, sağlıkta davranış değişikliği sayılabilir.
Dr. Özden Gökdemir, 2002 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 2016 yılında Aile Hekimliği Uzmanlığı eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı'nda tamamladı.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı'nda Fizyoloji doktorasını 2016 yılında tamamladı.
2016-2018 yılları arasında zorunlu hizmet yükümlülüğünü Isparta'da bitiren Dr. Özden Gökdemir, 2018 yılından beri, İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak görevini sürdürmektedir.
https://www.globalfamilydoctor.com/groups/WorkingParties/PlanetaryHealth.aspx
https://www.eulm.org/prof-ozden-gokdemir
1998 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. 1999 – 2001 yılları arasında Malatya Akçadağ 75. Yıl Devlet Hastanesi’nde görev yaptı. Uzmanlık eğitimini 2001 – 2005 yılları arasında İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yaptı. 2006 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı’nda Öğretim Görevlisi olarak çalışmaya başladı. 2013 yılında doçent oldu. İlgi alanları arasında hasta merkezli yaklaşım, sağlıkta davranış değişikliği sayılabilir.
1969 Adana doğumluyum. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun oldum. Uzmanlık eğitimini Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tamamladım. Başkent Üniversitesi Tıp fakültesi Aile Hekimliği AD'da öğretim üyesi olarak çalışmalarıma devam etmekteyim.
Dr. Özden Gökdemir, 2002 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 2016 yılında Aile Hekimliği Uzmanlığı eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı'nda tamamladı.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı'nda Fizyoloji doktorasını 2016 yılında tamamladı.
2016-2018 yılları arasında zorunlu hizmet yükümlülüğünü Isparta'da bitiren Dr. Özden Gökdemir, 2018 yılından beri, İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak görevini sürdürmektedir.
https://www.globalfamilydoctor.com/groups/WorkingParties/PlanetaryHealth.aspx
https://www.eulm.org/prof-ozden-gokdemir
1969 Adana doğumluyum. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun oldum. Uzmanlık eğitimini Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tamamladım. Başkent Üniversitesi Tıp fakültesi Aile Hekimliği AD'da öğretim üyesi olarak çalışmalarıma devam etmekteyim.
1994 yılında Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo Televizyon Sinema Bölümünden mezun oldu. 1998 yılında aynı üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Ana Bilim Dalından yüksek lisans derecesi aldı. 2000 yılında Erciyes Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema TV Bölümünde öğretim görevlisi olarak göreve başladı. 2017 yılında Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim dalında doktorasını tamamladı. Aynı yıl Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümüne yardımcı doçent olarak atandı. 2021 yılında Doçent Unvanı aldı. Halen Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünde doçent olarak görev yapmaktadır
Professor Sir Lewis D Ritchie OBE FRSE MD James Mackenzie Professor of General Practice University of Aberdeen
see in addition: https://www.abdn.ac.uk/people/l.d.ritchie
Please note my additional interests; Family Medicine/Primary Care, Public Health, Vaccination.
Please not that I am not familiar with either the written or spoken Turkish language
Preferred affiliation: Department of Family Medicine, Faculty of Medical and Health Sciences, Tel Aviv University, Tel Aviv, Israel
Short Bio – Prof. Shlomo Vinker MD MHA,
• An active family physician in an urban clinic.
• Full Professor in Family Medicine, associate Dean, and former Chair of the Department of Family Medicine at the Faculty of Medical and Health Sciences, Tel Aviv University, Tel Aviv.
• Published about 300 papers in peer-reviewed medical journals most of them are cited in PubMed.
• WONCA EUROPE Executive Board - Member at large(2016-2019), President Elect(2019-2021), President(2021-)
• EGPRN - Executive board member (2015-2022), and educational committee chair (2018-2022).
• IAFP (Israeli Association of Family Physicians) – Chairman (2009-2018), treasurer (2018-2024). As chairman I led a change in the residency program, shifting most of the residency time outside the hospital wards to family medicine and ambulatory setting. Under my leadership, IAFP founded a plan for research grants for family doctors, which gave along the years hundreds of thousands of dollars. I launched an open Wiki website with high-quality medical information, now having around 6,900 articles, and millions of annual entries.
• Leumit Health Services - Chief Medical Officer (2015-) of a nationwide healthcare organization serving about 730,000 members.
• Established a research institute in Leumit in 2018 to enhance research capacity in family medicine and primary care. We published more than 30 COVID-19-related publications. One of them “Low plasma 25(OH) vitamin D level is associated with increased risk of COVID-19 infection: an Israeli population-based study” has been cited 558 times since its publication.
Eğitim Bilgileri
• 1999 - 2006Doktora
Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik, Türkiye
• 1994 - 1997Yüksek Lisans
Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik, Türkiye
• 1988 - 1992Lisans
Çukurova Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji, Türkiye
Yaptığı Tezler
• 2006Doktora
KLİNİK DENEMELERDE, ÇEŞİTLİ VEKİL DEĞİŞKENLERİN GERÇEK SONLANIM DEĞİŞKENLERİ YERİNE KULLANILABİLME ÖZELLİKLERİNİN YENİ GELİŞTİRİLMİŞ KRİTERLERE GÖRE ARAŞTIRILMASI
Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı
• 1997Yüksek Lisans
SAHA ARAŞTIRMALARINDA ?DİSCRETE MULTİVARİATE? YÖNTEMLERİN UYGULANABİLİRLİĞİ ARAŞTIRMASI
Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik
Yabancı Diller
• C1 İleriİngilizce
• C1 İleriAlmanca
Sağlığın ve birinci basamak bakımın anlaşılmasına ve geliştirilmesine katkıda bulunacak yeni bilgilere sahip yazarların İngilizce veya Türkçe makaleleri memnuniyetle karşılanmaktadır.
Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care © 2024 by Aile Hekimliği Akademisi Derneği is licensed under CC BY-NC-ND 4.0