Objective: To evaluate cancer screening behaviors among patients diagnosed with breast, cervical, or colorectal cancer and identify factors influencing screening participation.
Materials and Methods: This cross-sectional descriptive study included 470 patients diagnosed with breast, cervical, or colorectal cancer at a hospital in Istanbul between June and December 2021. Data were collected via face-to-face interviews using a researcher-developed questionnaire based on the literature.
Results: Most participants were women, with variations in age, marital status, and education levels. Screening rates were 55% for breast cancer, 57% for cervical cancer, and 33% for colorectal cancer, with statistically significant differences across cancer types. Fears of cancer and family history were positively associated with screening uptake.
Conclusion: Screening participation was higher for breast and cervical cancer than for colorectal cancer. Regular visits to family physicians, fear of cancer, family history, and healthcare professional recommendations were key determinants of screening behavior. Enhancing the role of primary care and increasing public awareness may improve early cancer detection.
Amaç: Bu çalışma, meme, serviks ve kolorektal kanser tanısı konmuş hastaların tarama davranışlarını belirlemek ve tarama testlerine katılımlarıyla ilişkili faktörleri tanımlamak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı bu çalışma, Haziran ve Aralık 2021 tarihleri arasında İstanbul'daki bir hastanede, meme, rahim ağzı veya kolorektal kanser tanısı konmuş 470 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri ve kanser tarama testleri hakkındaki bilgileri, yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından ilgili literatüre dayalı olarak geliştirilen bir sosyodemografik bilgi formu ve bir tıbbi geçmiş formu kullanılmıştır .
Bulgular: Katılımcıların çoğunluğu kadındı ve yaş, medeni durum, eğitim düzeyi gibi faktörlerde farklılıklar gözlendi. Kanser taramasına katılma oranları meme kanseri hastalarında %55, kolorektal kanser hastalarında %33 ve rahim ağzı kanseri hastalarında %57 olarak bulundu. Kanser türleri arasında tarama oranlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. Ayrıca, kanser korkusu ve ailede kanser öyküsü gibi duygusal faktörlerin kanser tarama testlerine katılımı olumlu yönde etkilediği bulunmuştur.
Sonuç: Meme ve rahim ağzı kanseri tarama oranlarının kolorektal kansere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca, aile hekimlerini düzenli olarak ziyaret eden bireylerin tarama testlerine katılımının daha yüksek olduğu görülmüştür. Kanser korkusu, aile öyküsü ve sağlık profesyonellerinin önerileri, tarama davranışını etkileyen önemli faktörler olarak ortaya çıkmıştır. Bu çalışma, tarama davranışlarının kanser türüne göre farklılık gösterdiğini ve sağlık hizmetlerine ve bilgi kaynaklarına erişimin önemli bir etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Aile hekimlerinin aktif rolünün güçlendirilmesi, farkındalık ve eğitim girişimlerinin genişletilmesi, kanserin erken teşhis oranlarının artmasına katkıda bulunabilir.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Koruyucu Sağlık Hizmetleri, Aile Hekimliği, Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 2 Ekim 2025 |
| Kabul Tarihi | 21 Aralık 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 29 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Ocak 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1795928 |
| IZ | https://izlik.org/JA63EC84FK |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Derginin amacı, birinci basamağın geliştirilmesi için tıbbi karar alma, sağlık hizmeti sunumu, tıp eğitimi ve araştırma metodolojisi konularında yeni bilgiler sağlamaktır.
Derginin odağı, birinci basamak ortamında üretilmiş aile hekimlerinin ve birinci basamak ekibinin günlük çalışmalarını destekleyen, yeni kanıtlar sağlayan veya tartışan makaleler olsa da diğer disiplinlerden gelen ve birinci basamak sağlık hizmet sunumuna katkı sağlayan makaleler de memnuniyetle karşılanmaktadır.
TJFMPC orijinal araştırma makalelerini, davetli derleme makalelerini, olgu sunumlarını ve editöre mektupları Türkçe ve İngilizce dillerinde kabul etmektedir.
TJFMPC, çift kör hakem değerlendirme politikası uygular.
Yazarların; randomize çalışmalar için CONSORT, gözlemsel çalışmalar için STROBE, tanısal/prognostik çalışmalar için STARD, sistematik derleme ve meta-analizler için PRISMA, deney hayvanları ile yapılan preklinik çalışmalar için ARRIVE, non-randomize davranışsal ve toplum sağlığı girişimsel çalışmaları için TREND ve olgu sunumları için CARE kılavuzlarına uymaları önerilir. Bu raporlama kılavuzlarına EQUATOR ağından (www.equator-network.org/home/) ve National Library of Medicine-NLM “Research Reporting Guidelines and Initiatives” başlıklı web sitesinden (www.nlm.nih.gov/services/research_report_guide.html) ulaşılabilir.
Etik İlkeler
Dr. Özden Gökdemir, 2002 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 2016 yılında Aile Hekimliği Uzmanlığı eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı'nda tamamladı.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı'nda Fizyoloji doktorasını 2016 yılında tamamladı.
2016-2018 yılları arasında zorunlu hizmet yükümlülüğünü Isparta'da bitiren Dr. Özden Gökdemir, 2018 yılından beri, İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak görevini sürdürmektedir.
https://www.globalfamilydoctor.com/groups/WorkingParties/PlanetaryHealth.aspx
https://www.eulm.org/prof-ozden-gokdemir
1998 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. 1999 – 2001 yılları arasında Malatya Akçadağ 75. Yıl Devlet Hastanesi’nde görev yaptı. Uzmanlık eğitimini 2001 – 2005 yılları arasında İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yaptı. 2006 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı’nda Öğretim Görevlisi olarak çalışmaya başladı. 2013 yılında doçent oldu. İlgi alanları arasında hasta merkezli yaklaşım, sağlıkta davranış değişikliği sayılabilir.
Dr. Özden Gökdemir, 2002 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 2016 yılında Aile Hekimliği Uzmanlığı eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı'nda tamamladı.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı'nda Fizyoloji doktorasını 2016 yılında tamamladı.
2016-2018 yılları arasında zorunlu hizmet yükümlülüğünü Isparta'da bitiren Dr. Özden Gökdemir, 2018 yılından beri, İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak görevini sürdürmektedir.
https://www.globalfamilydoctor.com/groups/WorkingParties/PlanetaryHealth.aspx
https://www.eulm.org/prof-ozden-gokdemir
1998 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. 1999 – 2001 yılları arasında Malatya Akçadağ 75. Yıl Devlet Hastanesi’nde görev yaptı. Uzmanlık eğitimini 2001 – 2005 yılları arasında İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde yaptı. 2006 yılında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı’nda Öğretim Görevlisi olarak çalışmaya başladı. 2013 yılında doçent oldu. İlgi alanları arasında hasta merkezli yaklaşım, sağlıkta davranış değişikliği sayılabilir.
1969 Adana doğumluyum. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun oldum. Uzmanlık eğitimini Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tamamladım. Başkent Üniversitesi Tıp fakültesi Aile Hekimliği AD'da öğretim üyesi olarak çalışmalarıma devam etmekteyim.
Dr. Özden Gökdemir, 2002 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 2016 yılında Aile Hekimliği Uzmanlığı eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı'nda tamamladı.
Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı'nda Fizyoloji doktorasını 2016 yılında tamamladı.
2016-2018 yılları arasında zorunlu hizmet yükümlülüğünü Isparta'da bitiren Dr. Özden Gökdemir, 2018 yılından beri, İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak görevini sürdürmektedir.
https://www.globalfamilydoctor.com/groups/WorkingParties/PlanetaryHealth.aspx
https://www.eulm.org/prof-ozden-gokdemir
1969 Adana doğumluyum. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun oldum. Uzmanlık eğitimini Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tamamladım. Başkent Üniversitesi Tıp fakültesi Aile Hekimliği AD'da öğretim üyesi olarak çalışmalarıma devam etmekteyim.
1994 yılında Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo Televizyon Sinema Bölümünden mezun oldu. 1998 yılında aynı üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Ana Bilim Dalından yüksek lisans derecesi aldı. 2000 yılında Erciyes Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sinema TV Bölümünde öğretim görevlisi olarak göreve başladı. 2017 yılında Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim dalında doktorasını tamamladı. Aynı yıl Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümüne yardımcı doçent olarak atandı. 2021 yılında Doçent Unvanı aldı. Halen Çukurova Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünde doçent olarak görev yapmaktadır
Professor Sir Lewis D Ritchie OBE FRSE MD James Mackenzie Professor of General Practice University of Aberdeen
see in addition: https://www.abdn.ac.uk/people/l.d.ritchie
Please note my additional interests; Family Medicine/Primary Care, Public Health, Vaccination.
Please not that I am not familiar with either the written or spoken Turkish language
Preferred affiliation: Department of Family Medicine, Faculty of Medical and Health Sciences, Tel Aviv University, Tel Aviv, Israel
Short Bio – Prof. Shlomo Vinker MD MHA,
• An active family physician in an urban clinic.
• Full Professor in Family Medicine, associate Dean, and former Chair of the Department of Family Medicine at the Faculty of Medical and Health Sciences, Tel Aviv University, Tel Aviv.
• Published about 300 papers in peer-reviewed medical journals most of them are cited in PubMed.
• WONCA EUROPE Executive Board - Member at large(2016-2019), President Elect(2019-2021), President(2021-)
• EGPRN - Executive board member (2015-2022), and educational committee chair (2018-2022).
• IAFP (Israeli Association of Family Physicians) – Chairman (2009-2018), treasurer (2018-2024). As chairman I led a change in the residency program, shifting most of the residency time outside the hospital wards to family medicine and ambulatory setting. Under my leadership, IAFP founded a plan for research grants for family doctors, which gave along the years hundreds of thousands of dollars. I launched an open Wiki website with high-quality medical information, now having around 6,900 articles, and millions of annual entries.
• Leumit Health Services - Chief Medical Officer (2015-) of a nationwide healthcare organization serving about 730,000 members.
• Established a research institute in Leumit in 2018 to enhance research capacity in family medicine and primary care. We published more than 30 COVID-19-related publications. One of them “Low plasma 25(OH) vitamin D level is associated with increased risk of COVID-19 infection: an Israeli population-based study” has been cited 558 times since its publication.
Eğitim Bilgileri
• 1999 - 2006Doktora
Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik, Türkiye
• 1994 - 1997Yüksek Lisans
Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik, Türkiye
• 1988 - 1992Lisans
Çukurova Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Biyoloji, Türkiye
Yaptığı Tezler
• 2006Doktora
KLİNİK DENEMELERDE, ÇEŞİTLİ VEKİL DEĞİŞKENLERİN GERÇEK SONLANIM DEĞİŞKENLERİ YERİNE KULLANILABİLME ÖZELLİKLERİNİN YENİ GELİŞTİRİLMİŞ KRİTERLERE GÖRE ARAŞTIRILMASI
Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik Anabilim Dalı
• 1997Yüksek Lisans
SAHA ARAŞTIRMALARINDA ?DİSCRETE MULTİVARİATE? YÖNTEMLERİN UYGULANABİLİRLİĞİ ARAŞTIRMASI
Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Biyoistatistik
Yabancı Diller
• C1 İleriİngilizce
• C1 İleriAlmanca
Sağlığın ve birinci basamak bakımın anlaşılmasına ve geliştirilmesine katkıda bulunacak yeni bilgilere sahip yazarların İngilizce veya Türkçe makaleleri memnuniyetle karşılanmaktadır.
Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care © 2024 by Aile Hekimliği Akademisi Derneği is licensed under CC BY-NC-ND 4.0