Organ Donation Tendencies: Health Status, Information Sources, and Perceived Religious Acceptability – Van Province

Öz

Objective: This study aimed to evaluate knowledge and attitudes regarding organ donation and the associated factors among individuals attending the Family Medicine Outpatient Clinic of Van Yüzüncü Yıl University.

Methods: A cross-sectional study was conducted with 533 participants. Data were collected through face-to-face questionnaires. The questionnaire included nine sociodemographic items and nineteen multiple-choice questions plus one open-ended question on organ donation attitudes. Associations between organ donation attitudes and related variables were analyzed using Pearson’s chi-square test, Linear-by-Linear Association, and Fisher’s Exact Test where appropriate.

Results: A total of 76.2% of participants considered organ donation religiously appropriate, and this group showed significantly higher donation intention (p < 0.001). Donation willingness was higher among urban residents than among rural participants (p = 0.005). Significant associations were found between donation-related attitudes and trust in donors, perceived religious appropriateness, and information-related factors. Participants reporting chronic health problems differed significantly across age groups. Moreover, 77.1% emphasized the importance of receiving information in their native language, indicating that language barriers may influence organ donation awareness.

Conclusion: Attitudes toward organ donation are shaped mainly by religious perceptions, information sources, place of residence, and language-related needs.Inadequate public information, language barriers, and limited access to reliable sources remain key obstacles to improving donation rates.

Anahtar Kelimeler

• Organ donation
• Perceived religious appropriateness
• trust in health care
• primary health care

Organ Bağışı Eğilimleri: Sağlık Durumu, Bilgi Kaynağı ve Dini Uygunluk Algısı – Van İli

Öz

Amaç: Bu çalışma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniği’ne başvuran bireylerin organ bağışına ilişkin bilgi ve tutumlarını ve bunlarla ilişkili faktörleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Yöntem: Kesitsel tasarımla yürütülen araştırmaya 533 birey dahil edilmiştir. Veriler yüz yüze anket yöntemiyle toplanmış; anketin ikinci bölümü 19 çoktan seçmeli ve 1 açık uçlu sorudan oluşmuştur; analizlerde Pearson Ki-kare testi, Linear-by-Linear Association ve gerektiğinde Fisher’s Exact Test kullanılmıştır.

Bulgular: Katılımcıların %76,2’si organ bağışını dini açıdan uygun bulmuş ve bu grupta bağış yapma eğilimi anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p < 0,001). Kentte yaşayan bireylerde bağış eğilimi kırsal alanlara göre daha yüksektir (p = 0,005). Bağışla ilişkili tutumlar; bağışçıya duyulan güven, dini uygunluk algısı ve bilgiyle ilişkili değişkenlerle anlamlı ilişki göstermiştir. Kronik sağlık sorunu bildiren katılımcılar yaş gruplarına göre anlamlı farklılık göstermiştir.Katılımcıların %77,1’i anadilde bilgilendirmenin önemli olduğunu belirtmiş, dil bariyerinin farkındalık üzerinde etkili olabileceğini ifade etmiştir.

Sonuç: Organ bağışı tutumları; özellikle dini algılar, bilgi kaynaklarının niteliği, ikamet yeri ve dil ile ilişkili gereksinimler gibi çok boyutlu faktörlerden etkilenmektedir. Toplumsal bilgilendirme eksikliği, dil bariyerleri ve güvenilir kaynaklara erişimin sınırlı olması bağış davranışını olumsuz etkileyen temel etmenlerdir.

Anahtar Kelimeler

• Organ bağışı
• dini uygunluk algısı
• temel sağlık hizmetleri
• sağlık hizmetlerine güven

Kaynakça

1. 1. Sixty-Third World Health Assembly, World Health Organization. WHO guiding principles on human cell, tissue and organ transplantation. Cell Tissue Bank. 2010;11(4):413-419. doi:10.1007/s10561-010-9226-0.
2. 2. The Lancet. Organ donation: lessons from the Spanish model. Lancet. 2024;404(10459):1171. doi:10.1016/S0140-6736(24)02128-7.
3. 3. Global Observatory on Donation and Transplantation (GODT). International data on organ donation and transplantation [Internet]. 2023 [cited 2025 Dec 4]. Available from: https://www.transplant-observatory.org
4. 4. International Registry in Organ Donation and Transplantation (IRODaT). Organ donation statistics [Internet]. 2024 [cited 2025 Dec 4]. Available from: https://www.irodat.org
5. 5. Andacoglu O, Aki FT. Global perspective on kidney transplantation: Turkey. Kidney360. 2021;2(7):1160-1162. doi:10.34067/KID.0002542021.
6. 6. Akbulut S, Ozer A, Gokce A, Demyati K, Saritas H, Yilmaz S. Attitudes, awareness, and knowledge levels of the Turkish adult population toward organ donation: study of a nationwide survey. World J Clin Cases. 2020;8(11):2235-2245. doi:10.12998/wjcc.v8.i11.2235.
7. 7. Yeşilbaş O. Attitudes and awareness towards organ donation among parents of pediatric brain death patients in a pediatric intensive care unit in Eastern Turkey. Ann Transplant. 2020;25:e920527. doi:10.12659/AOT.920527.
8. 8. Dagcioglu BF, Simsek E, Tepeli RI, Oztas D. Organ donation in Turkey: the knowledge, approaches and opinions of family physicians. Iran J Public Health. 2021;50(6):1188-1196. doi:10.18502/ijph.v50i6.6417.

9. 9. Mercan Baspinar M, Gorukmez S, Gultekin Ulusan A, Ulusan C, Batmaz CD, Dabak MR, Basat O. Attitudes and willingness of patients toward organ donation and distrust in the health care system: insights from Turkish family physicians. Transplant Proc. 2024;56(9):1922-1930. doi:10.1016/j.transproceed.2024.10.011.
10. 10. Izguden D, Yasit A, Er MZ. Examining the experiences of donor relatives in the organ donation decision process: a qualitative study in Türkiye. BMC Med Ethics. 2025;27(1):36. doi:10.1186/s12910-025-01359-2.
11. 11. Altuntaş G, Çelik F, Aksu A, Özçelik G, Doğan F, Demirel İ. Organ donation attitudes of relatives of patients in the wards and intensive care units: will you be a life? Turkish Journal of Intensive Care. 2025;23(2):140-151. doi:10.63729/TJIC.2025.651.
12. 12. Al-Abdulghani A, Vincent BP, Randhawa G, Cook E, Fadhil R. Barriers and facilitators of deceased organ donation among Muslims living globally: an integrative systematic review. Transplant Rev (Orlando). 2024;38(4):100874. doi:10.1016/j.trre.2024.100874.
13. 13. Şantaş F, Şantaş G, Özer T. Bireylerin organ bağışına yönelik bilgi ve düşüncelerinin belirlenmesine ilişkin bir araştırma. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi. 2025;28(2):241-262. doi:10.61859/hacettepesid.1628584.
14. 14. Gürler H, Topal Hançer A. Bir Aile Sağlığı Merkezine Başvuran Bireylerin Organ Bağışı Konusundaki Tutumları. Turkiye Klinikleri J Med Ethics. 2020;28(1):90-98. doi:10.5336/mdethic.2019-71012.
15. 15. Tutar M, Zengin O, Aslan Y. Toplumun organ bağışı tutumunun değerlendirilmesi: Çanakkale ili örneği. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;16(31):797-816. doi:10.38155/ksbd.1484199.
16. 16. Seçgin Y, Sağlam FF, Kaya S, Tekin FZ, Karaoğlan ZZ, Yılmaz N. Knowledge and attitudes of the Turkish population about cadaver and organ donation. Unika Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;5(1):70-78.
17. 17. Öztaş D, Keskin ST, Uğurlu Y, Akgün Ş. Evaluation of organ donation attitudes in the context of health literacy and fatalism: a cross-sectional correlational study. Nurs Health Sci. 2025;27(2):e70145. doi:10.1111/nhs.70145.
18. 18. Gökkaya D, Cansever İH, Karaman M, Şenol O. Research on the relationship between health literacy and organ donation. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(66):83-96. doi:10.30794/pausbed.1413214.
19. 19. Weeks S, Fanstone JW, Marcu V, Barash B, Thompson C, Vincent BP. Barriers to conversations about deceased organ donation among adults living in the UK: a systematic review with narrative synthesis. BMJ Open. 2025;15(3):e091873. doi:10.1136/bmjopen-2024-091873.
20. 20. Ahmed W, Hardey M, Vidal-Alaball J. Organ donation conversations on X and development of the OrgReach social media marketing strategy: social network analysis. J Med Internet Res. 2025;27:e59872. doi:10.2196/59872.
21. 21. Aydoğdu S, Türk M. The role of social marketing activities in increasing organ donation: a field research. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;13(3):1716-1742. doi:10.18506/anemon.1614854.
22. 22. Martínez-López MV, McLaughlin L, Molina-Pérez A, Pabisiak K, Primc N, Randhawa G, Rodríguez-Arias D, Suárez J, Wöhlke S, Delgado J. Mapping trust relationships in organ donation and transplantation: a conceptual model. BMC Med Ethics. 2023;24(1):93. doi:10.1186/s12910-023-00965-2.
23. 23. Urquhart R, Kureshi N, Dirk J, Weiss M, Beed S. Family and emergency physicians' knowledge and attitudes toward organ donation and deemed consent: Human Organ and Tissue Donation Act in Nova Scotia. Can Fam Physician. 2024;70(1):e20-e27. doi:10.46747/cfp.7001e20.
24. 24. Vélez-Bermúdez M, Myaskovsky L. Language and cultural concordance to promote equity in organ transplantation for Hispanics with limited English proficiency. Curr Opin Organ Transplant. 2025;30(1):52-59. doi:10.1097/MOT.0000000000001189.