Erişkinlerde Kişilik Özelliklerinin Sağlık Anksiyetesi Üzerindeki Etkisi

Öz

Amaç: Bu çalışmada, aile hekimliği polikliniğine başvuran erişkin bireylerde, sağlık anksiyetesi düzeyinin belirlenmesi ve bireylerin kişilik özellikleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Kesitsel desende yürütülen çalışmaya, aile hekimliği polikliniğine Ocak 2022-Haziran 2022 tarihleri arasında başvuran 18 yaş üstü 400 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara araştırmaya özel olarak hazırlanan sosyodemografik özelliklerin sorgulandığı bir anket formu ile 18 maddeden oluşan Sağlık Anksiyetesi Ölçeği ve 24 maddeden oluşan Eysenck Kişilik Anketi uygulanmıştır.

Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 38,5±13,2 yıl olup %64,0’ı kadındı. Katılımcıların ortalama sağlık anksiyetesi puanı 15,5±9,0 olarak bulunmuştur. Sağlık anksiyetesi puanı ortalaması bekarlarda en yüksek iken evlilerde en düşük bulunmuştur. Yaş ile sağlık anksiyetesi puanı arasında anlamlı negatif yönde bir korelasyon tespit edilmiştir (r=-0,139; p=0,005). Katılımcıların genel sağlık algısı ile sağlık anksiyetesi puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (τ=-0,221; p<0,001). Sağlık anksiyetesi düzeyi ile nörotisizm arasında pozitif yönde, dışa dönüklük özelliği ile negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,410, p<0,001; r=-0,229, p<0,001).

Sonuç: Bu çalışmada, aile hekimliği polikliniklerine başvuran erişkinlerde sağlık anksiyetesinin kişilik özellikleri ve seçilmiş psikososyal faktörlerle ilişkili olduğu görülmüştür. Yüksek nörotisizm ve düşük dışadönüklük puanları daha yüksek sağlık anksiyetesi ile ilişkili bulunmuştur. Genç yaş, düşük sağlık algısı ve psikiyatrik hastalık öyküsü de daha yüksek sağlık anksiyetesi puanları ile ilişkili bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık anksiyetesi
• Nörotisizm
• Dışadönüklük
• Kişilik özellikleri
• Birinci basamak

The Effect of Personality Traits on Health Anxiety in Adults

Öz

Aim: This study aimed to determine the level of health anxiety in adults visiting family medicine clinics and to examine its relationship with individuals' personality traits.

Method: The cross-sectional study included 400 participants aged 18 years and older who visited the family medicine clinic between January 2022 and June 2022. Participants completed a questionnaire specifically designed for the study to assess sociodemographic characteristics, along with the 18-item Health Anxiety Scale and the 24-item Eysenck Personality Questionnaire.

Results: The average age of participants was 38.5±13.2 years, with 64.0% being female. The average health anxiety score of participants was found to be 15.5±9.0. The average health anxiety score was highest among singles and lowest among married individuals. A significant negative correlation was found between age and health anxiety score (r=-0.139; p=0.005). A statistically significant inverse relationship was observed between participants’ perceived general health and their health anxiety scores (Kendall’s τ = -0.221, p < 0.001)A positive relationship was found between health anxiety level and neuroticism, and a negative relationship was found with extraversion (r=0.410, p<0.001; r=-0.229, p<0.001).

Conclusion: Health anxiety in adults presenting to family medicine clinics was associated with personality traits and selected psychosocial factors. Higher neuroticism and lower extraversion scores were associated with higher health anxiety. Younger age, poorer perceived health, and a history of psychiatric illness were also related to higher health anxiety scores.

Anahtar Kelimeler

• Health anxiety
• Neuroticism
• Extraversion
• Personality traits
• Primary care

Kaynakça

1. 1. Karaçadır V, Çelik R. Üniversite öğrencilerinin sağlık kaygı düzeylerini belirlemeye yönelik bir çalışma. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi. 2019;7(16):225-238.
2. 2. Barbek RM, Makowski AC, von dem Knesebeck O. Social inequalities in health anxiety: a systematic review and meta-analysis. J Psychosom Res. 2022;153:110706.
3. 3. Tyrer P. Recent advances in the understanding and treatment of health anxiety. Curr Psychiatry Rep. 2018;20(7):49.
4. 4. Williams PC, O’Brien CD, Colder CR. The effects of neuroticism and extraversion on self-assessed health and health-relevant cognition. Personality and Individual Differences 2004; 37(1):83-94.
5. 5. Rosmalen JGM, Neeleman J, Gans ROB, de Jonge P. The association between neuroticism and self-reported common somatic symptoms in a population cohort.Journal of Psychosomatic Research 2007; 62(3):305-311.
6. 6. Skjernov M, Bach B, Fink P, Fallon B, Soegaard U, Simonsen E. DSM-5 personality disorders and traits in patients with severe health anxiety. J Nerv Ment Dis. 2020;208(2):108-117.
7. 7. Tyrer H, Tyrer P, Barrett B. Influence of dependent personality status on the outcome and health service costs of health anxiety. Int J Soc Psychiatry. 2013;59(3):274-280.
8. 8. Aydemir Ö, Kirpinar I, Sati T, Uykur B, Cengisiz C. Sağlık anksiyetesi ölçeği'nin Türkçe için güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Arch Neuropsychiatry. 2013;50(4).

9. 9. Karanci N, Dirik G, Yorulmaz O. Reliability and validity studies of Turkish translation of Eysenck personality questionnaire revised-abbreviated. Turk Psikiyatri Derg. 2007;18(3):254.
10. 10. Nikčević AV, Marino C, Kolubinski DC, Leach D, Spada MM. Modelling the contribution of the Big Five personality traits, health anxiety, and COVID-19 psychological distress to generalised anxiety and depressive symptoms during the COVID-19 pandemic. J Affect Disord. 2021;279:578-584.
11. 11. Nouri F, Feizi A, Hassanzadeh Keshteli A, Roohafza H, Afshar H, Adibi P. Personality traits are differently associated with depression and anxiety: evidence from applying bivariate multiple binary logistic regression on a large sample of general adults. Psychiatr Danub. 2019;31(4):448-456.
12. 12. Rachman S. Health anxiety disorders: a cognitive construal. Behav Res Ther. 2012;50(7-8):502-12. doi: 10.1016/j.brat.2012.05.001.
13. 13. MacSwain KLH, Sherry SB, Stewart SH, Watt MC, Hadjistavropoulos HD, Graham AR. Gender differences in health anxiety: an investigation of the interpersonal model of health anxiety. Pers Individ Dif. 2009;47(8):938-943.
14. 14. Özdin S, Bayrak Özdin Ş. Levels and predictors of anxiety, depression and health anxiety during COVID-19 pandemic in Turkish society: the importance of gender. Int J Soc Psychiatry. 2020;66(5):504-511.
15. 15. Kılıç C. Türkiye’de ruhsal hastalıkların yaygınlığı ve ruhsal tedavi ihtiyacı konusunda neredeyiz. Toplum ve Hekim. 2020;35(3):179-187.
16. 16. Karaman İGY, Yastıbaş C. Covid-19 pandemisinde görev yapan sağlık çalışanlarında depresyon, anksiyete ve travma sonrası stres belirtilerinin sosyodemografik ve mesleki değişkenler ile ilişkisi nasıldır? Van Tıp Dergisi. 2021;28(2).
17. 17. Öyekçin DG, Demet MM. Panik bozukluğunda tanı, eş tanı ve ayırıcı tanı. Turkiye Klinikleri Psychiatry-Special Topics. 2012;5(4):1-12.
18. 18. Uğrak U, Cihangiroğlu N, Uzuntarla Y, Teke A. Sürekli kaygı düzeyli poliklinik hastalarının sağlık hizmetlerini kullanma eğilimlerinin analizi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2016;(22).