TEKRARLAYAN ÜRİNER SİSTEM ENFEKSİYONU TANISI ALAN ÇOCUKLARDA RİSK FAKTÖRLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Amaç: Tekrarlayan üriner sistem enfeksiyonu (ÜSE), son bir yıl içerisinde en az iki kez piyelonefrit geçirilmesi, bir piyelonefrit atağına ek olarak iki sistit atağı bulunması ya da üç veya daha fazla sistit atağı yaşanması şeklinde tanımlanmaktadır.  Bu çalışmada, tekrarlayan ÜSE olan çocuk hastalardaki risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Olgu-kontrol çalışması desenindeki bu çalışmada, uygun örnekleme yöntemi kullanılarak 01.02.2022-31.07.2022 tarihleri arasında bir eğitim ve araştırma hastanesi çocuk polikliniklerine başvuran 50 tekrarlayan ÜSE’li çocuk ve 50 kontrol grubunun ebeveynleri dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul eden ve yazılı onamları alınan ebeveynlere, sosyodemografik özellikler ile çocuğun tıbbi öyküsünü sorgulayan anket formu yüz yüze ya da telefon görüşmesi yoluyla uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem t-testi, Ki-kare testi ve lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya katılan tekrarlayan ÜSE hastalarının; yaş ortalaması 9,06±4,55, ağırlık ortalama persentil karşılığı 61.08±30.26, boy ortalama persentil karşılığı 50.68±37.42 iken, tekrarlayan ÜSE olmayan kontrol hastalarının yaş ortalaması 9.12±4.32, ağırlık ortalama persentil karşılığı 68,16±33,29, boy ortalama persentil karşılığı 52.86±29.98 olarak bulunmuştur ve iki grup arasında antropometrik ölçümler açısından anlamlı fark bulunamamıştır (p>0,05). Kızlarda tekrarlayan ÜSE oranı %58.8 iken erkeklerde %31.3’tür (p=0,018). İlkokul mezunu ebeveynlerin çocuğunda tekrarlayan ÜSE olanların oranı %72.7; üniversite mezunu ebeveynlerin çocuğunda %33.3'tür (p=0,003). Yapılan lojistik regresyon analizi sonucuna göre; sık sık kabızlığı olan çocuklarda (p=0.023), defekasyon sonrası temizliği arkadan öne doğru yapanlarda (p=0.007), kardeşlerinde tekrarlayan ÜSE olanlarda (p=0.004), kız cinsiyette (p=0.005) tekrarlayan ÜSE olma olasılığı daha yüksek saptanmıştır.

Sonuç: Tekrarlayan ÜSE riskini azaltmak için poliklinik süreçlerinde konstipasyon tedavisi, hatalı perineal hijyen alışkanlıkları ve idrar tutma alışkanlığının önlenmesine yönelik spesifik davranışsal müdahaleler rutin hale getirilmelidir. Özellikle kız çocuklarının ve eğitim düzeyi düşük ebeveynlerin bilgilendirme süreçlerinde öncelikli hedef kitle olarak ele alınması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Çocuk
• nüks
• risk faktörleri
• üriner kanal enfeksiyonları

ASSESSMENT OF RISK FACTORS IN CHILDREN DIAGNOSED WITH RECURRENT URINARY TRACT INFECTIONS

Öz

Objective: Recurrent urinary tract infection (UTI) is defined as having had at least two episodes of pyelonephritis within the past year, having two episodes of cystitis in addition to one episode of pyelonephritis, or having three or more episodes of cystitis. This study aimed to evaluate risk factors in pediatric patients with recurrent UTIs. 

Materials and Methods: In this case-control study, a convenience sampling method was used to include parents of 50 children with recurrent UTIs and 50 controls who presented to a training and research hospital between February 1, 2022, and July 31, 2022. A questionnaire assessing sociodemographic characteristics and the child’s medical history was administered to parents who agreed to participate and provided written informed consent, either through face-to-face interviews or via telephone. In addition to descriptive statistics, independent samples t-test, Chi-square test, and logistic regression analysis were used for data analysis.

Results: The mean age of patients with recurrent UTIs participating in the study was 9.06±4.55, the mean weight percentile was 61.08±30.26, and the mean height percentile was 50.68±37.42, while the mean age of control patients without recurrent UTIs was 9.12±4.32, the mean weight percentile was 68.16±33.29, and the mean height percentile was 52.86±29.98. No significant differences were found between the two groups in terms of anthropometric measurements(p>0.05). The rate of recurrent UTIs was 58.8% in girls and 31.3% in boys (p=0.018). The rate of recurrent UTIs in children of parents who completed primary school was 72.7%; the incidence of recurrent UTIs was 33.3% among children of university graduate parents (p=0.003). Based on the logistic regression analysis, children who often suffered from constipation had a greater likelihood of recurrent UTIs (p=0.023). The risk was also elevated in those who wiped from back to front after defecation (p=0.007), in children with siblings who had a history of recurrent UTIs (p=0.004), and in females (p=0.005).

Conclusion: Specific behavioral interventions addressing chronic constipation treatment, improper perineal hygiene, and the prevention of urine-holding habits should be routinized in outpatient settings to reduce the risk of recurrent UTI. It is recommended that female patients and parents with lower education levels be prioritized during these counseling processes.

Anahtar Kelimeler

• Pediatrics
• urinary tract infection
• recurrence
• risk factors

Kaynakça

1. 1. Chang SL, Shortliffe LD. Pediatric urinary tract infections. Pediatr Clin North Am. 2006;53(3):379–400.
2. 2. Shaw KN, Gorelick M, McGowan KL, Yakscoe NM, Schwartz JS. Prevalence of urinary tract infection in febrile young children in the emergency department. Pediatrics. 1998;102(2):e16.
3. 3. Karabulut B. Tekrarlayan İdrar Yolu Enfeksiyonu Olan Çocuklarda Renal Skar Tespiti İçin Görüntüleme Yöntemlerinin Karşılaştırılması. Klin Tıp Aile Hekim. 2019;11(2):50–4.
4. 4. Marsh MC, Junquera GY, Stonebrook E, Spencer JD, Watson JR. Urinary Tract Infections in Children. Pediatr Rev. 2024;45(5):260-270. doi:10.1542/pir.2023-006017
5. 5. Cooper CS, Austin JC. Vesicoureteral reflux: who benefits from surgery? Urol Clin North Am. 2004;31(3):535–41.
6. 6. Maringhini S, Alaygut D, Corrado C. Urinary Tract Infection in Children: An Up-To-Date Study. Biomedicines. 2024;12(11):2582. doi:10.3390/biomedicines12112582
7. 7. Urinary tract infection in under 16s: diagnosis and management. London: National Institute for Health and Care Excellence (NICE); 2022. (NICE Guideline, No. 224.) Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK588844/.
8. 8. Combs AJ, Van Batavia JP, Chan J, Glassberg KI. Dysfunctional elimination syndromes—how closely linked are constipation and encopresis with specific lower urinary tract conditions? J Urol. 2013;190(3):1015–20.

9. 9. Romańczuk W, Korczawski R. Chronic constipation: a cause of recurrent urinary tract infections. Turk J Pediatr. 1993;35(3):181–8.
10. 10. Mattoo TK, Shaikh N, Nelson CP. Contemporary Management of Urinary Tract Infection in Children. Pediatrics. 2021 Feb;147(2):e2020012138. doi: 10.1542/peds.2020-012138. Erratum in: Pediatrics. 2022 Oct 1;150(4):e2022059259.
11. 11. Barroso U Jr, Barroso DV, Jacobino M, Vinhaes AJ, Macedo A Jr, Srougi M. Etiology of urinary tract infection in scholar children. Int Braz J Urol. 2003;29:450–4.
12. 12. Mattoo TK. Vesicoureteral reflux and reflux nephropathy. Adv Chronic Kidney Dis. 2011;18(5):348–54.
13. 13. Spencer JD, Schwaderer A, McHugh K, Hains DS. Pediatric urinary tract infections: an analysis of hospitalizations, charges, and costs in the USA. Pediatr Nephrol. 2010;25(12):2469–75.
14. 14. Conway PH, Cnaan A, Zaoutis T, Henry BV, Grundmeier RW, Keren R. Recurrent urinary tract infections in children: risk factors and association with prophylactic antimicrobials. JAMA. 2007;298(2):179–86.
15. 15. Bayhan Gİ, Erdoğan Ö. İdrar Yolu Enfeksiyonu Geçiren 472 Hastanın Retrospektif Değerlendirilmesi. Türkiye Çocuk Hast Derg. 2010;4(4):202–10.
16. 16. Burgers RE, Mugie SM, Chase J, Cooper CS, von Gontard A, Rittig CS, et al. Management of functional constipation in children with lower urinary tract symptoms. J Urol. 2013;190(1):29–36.
17. 17. Blethyn AJ, Jenkins HR, Roberts R, Jones KV. Radiological evidence of constipation in urinary tract infection. Arch Dis Child. 1995;73(6):534–5.
18. 18. Giramonti KM, Kogan BA, Agboola OO, Ribons L, Dangman B. The association of constipation with childhood urinary tract infections. J Pediatr Urol. 2005;1(4):273–8.
19. 19. Bodur S, Filiz E. 7–12 yaş çocuklarda piyüri sıklığının demografik özellikler, geçirilmiş üriner enfeksiyon ve okul tuvaletini kullanma ile ilişkisi. Genel Tıp Derg. 2011;21(2):51-56.
20. 20. Babadağ K, Aştı TA. Hemşirelik esasları uygulama rehberi. İstanbul Medikal Yayıncılık, 2012, s:220-225.
21. 21. Bozkurt M, Akman S, Gemici A, Çomak E, Koyun M. İdrar yolu enfeksiyonu takipli hasta ve ebeveynlerinin hastalıkları ile ilgili verilen sağlık eğitimi öncesi ve sonrası bilgi, tutum ve davranışlarının karşılaştırılması. Nefroloji Hemşireliği Derg. 2017;12(2):49–58.
22. 22. Birgili F, Khorshid L. Bir İlköğretim okulundaki öğrencilerde idrar yolu enfeksiyonu ve ilişkili faktörler. Ege Univ Hemşirelik Fak Derg. 2012; 28(3):25–34.
23. 23. Hyvönen S, Tapiainen T, Pokka T, et al. Perinatal and Other Risk Factors for Common Infections in Infancy: A Prospective Cohort Study. Pediatr Infect Dis J. 2023;42(12):e447-e453. doi:10.1097/INF.0000000000004112
24. 24. Bozkurt A, Evgin D, Beşer NG. İdrar yolu enfeksiyonu olan çocuğa sahip annelerin bilgi ve uygulamaları. Sağlık Bilim Derg. 2021; 30(3):256–65.
25. 25. Von Gontard A, Niemczyk J, Thomé-Granz S, Nowack J, Moritz AM, Equit M. Incontinence and parent-reported oppositional defiant disorder symptoms in young children. Pediatr Nephrol. 2015;30(7):1147–55.
26. 26. Lettgen B, von Gontard A, Olbing H, Heiken-Löwenau C, Gaebel E, Schmitz I. Urge incontinence and voiding postponement in children. Acta Paediatr. 2002;91(9):978–84.
27. 27. Mattoo TK, Shaikh N, Nelson CP. Contemporary Management of Urinary Tract Infection in Children. Pediatrics. 2021;147(2):e2020012138. doi:10.1542/peds.2020-012138
28. 28. Gnech M, van Uitert A, Kennedy U, Skott M, Zachou A, Burgu B, et al. European Association of Urology/European Society for Paediatric Urology Guidelines on Paediatric Urology: Summary of the 2024 Updates. Eur Urol. 2024;86(5):447-456. doi: 10.1016/j.eururo.2024.03.025.