Toplum Tabanlı Kanser Taraması: Hedef Topluma Ulaşmak

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, 2005-2011 yılları arasında Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezine toplum tabanlı tarama programı kapsamında başvuran kadınların risk etmenlerii ve sonuçlarını incelemektir. Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı desende planlanmıştır. Kanser tarama merkezine 2005-2011 yılları arasında başvuran kadınların meme kanseri ve serviks kanseri tarama programı verileri geriye dönük olarak toplanıp incelendi. Eksik formlar çalışma dışı bırakıldı. Bulgular: Araştırma 3162 kadının kayıtlarıyla tamamlanmıştır. Çalışma grubunun yaşı, 25-69 yaş arasındaydı. Büyük çoğunluğu 5 yıl ve/ya altında eğitim görmüşler ya da eğitim görmemişlerdi (%89), üçte birinden fazlası dörtten fazla doğum yapmıştı (%38) ve hormon replasman tedavisi (%7,2) ile sigara kullanım oranları (%14,9) düşük bulundu. Serviks kanseri taraması için konsulte edilen kadın sayısı 2008’de 215, meme kanseri taraması için 142 iken; 2011 Haziran sonunda, bu sayılar sırasıyla 1271 ve 1012’ye yükseldi. Sonuç: Toplum tabanlı kanser tarama programları, hedef topluma ulaşabilmek için çok daha başarılı olmasına karşın; bekar kadınlar, LGBT bireyler ve çalışan kadınlar hala bu bulmacanın eksik parçalarıdır.

Anahtar Kelimeler

• Toplum Tabanlı Tarama
• Fırsatçı Tarama
• meme kanseri
• serviks kanser
• risk etmenleri

Community-Based Screening: Reaching The Target Population

Öz

Objective: The aim of this study is to determine the risk factors and the results of the community-based screening program of the women who attended the Cancer Early Diagnosis, Screening, and Education Center between 2005-2011. Methods: This study was planned on a descriptive design. Data of the women who attend to cancer screening center between 2005-2011 years for breast cancer and cervical cancer screening program were collected retrospectively and evaluated. Incomplete forms were excluded. Results: Research has been completed by the records of 3162 women. The age of the study group was between 25-69 years old. The majority of them has been educated for 5 years and/or less, or not educated (89%), more than one-third of patients had more than four birth (38%), the breastfeeding rate was high (93.6%), the oral contraceptive drugs and HRT medication usage ratios were low (7.2%, 7.2%), respectively), the smoking rate was low (14.9%). The number of women who consulted for cervix cancer screening was 215 in 2008 and 142 for breast cancer screening; by the end of June 2011. Those numbers increased to 1271 and 1012, respectively. Conclusion: Community-based cancer screening programs are much more successful to reach the target population although single women, LGBT individuals, “working class” are still the missing parts of the puzzle.

Anahtar Kelimeler

• Community-based screening
• opportunistic screening
• breast cancer
• cervix cancer
• risk factors

Kaynakça

1. 1. Torre LA, Bray F, Siegel RL, Ferlay J, Lortet‐Tieulent J, Jemal A. Global cancer statistics, 2012. CA: a cancer journal for clinicians. 2015;65(2):87-108.
2. 2. Siegel RL, Miller KD, Jemal A. Cancer statistics, 2019. CA: a cancer journal for clinicians. 2019.
3. 3. Keskin OÖ, Çağlayan Ç. The Relationship Between Participation in Mammography Screening Program and Health Literacy. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care.13(4):448-456.
4. 4. Gültekin M, Boztaş G. Türkiye kanser istatistikleri. Sağlık Bakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. 2014;43.
5. 5. Houssami N, Irwig L, Ciatto S. Radiological surveillance of interval breast cancers in screening programmes. The Lancet. Oncology. Mar 2006;7(3):259-265.
6. 6. Bakanlığı TCS. Türkiye Kadın Sağlığı Araştırması. Ocak2014.
7. 7. Harman Ö. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Medikal Onkoloji Bölümü'ne başvuran meme kanserli hastalarda risk faktörlerinin dağılımı [Uzmanlık Tezi]. Ankara : , Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi,; 2007.
8. 8. Haydaroğlu A, Bölükbaşı Y, Özsaran Z. Ege Üniversitesi’nde kanser kayıt analizleri: 34134 olgunun değerlendirmesi. Türk Onkoloji Dergisi. 2007;22(1):22-28.

9. 9. www.tuik.gov.tr/. İstatistiklerle Türkiye. www.tuik.gov.tr/. Accessed 19.11.2015, 2015.
10. 10. Sabik LM, Tarazi WW, Hochhalter S, Dahman B, Bradley CJ. Medicaid Expansions and Cervical Cancer Screening for Low‐Income Women. Health services research. 2017.
11. 11. Mokdad AH, Marks JS, Stroup DF, Gerberding JL. Actual causes of death in the United States, 2000. Jama. Mar 10 2004;291(10):1238-1245.
12. 12. Başaran S. Cumhuriyet Dönemi Rize Nüfusu. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020;30(1):485-503.
13. 13. Çelik GO, Malak AT, Öztürk Z, Yilmaz D. Menapoz Sonrası Dönemdeki Kadınların Kendi Kendine Meme Muayenesini Uygulama, Mamografi Çektirme ve Pap Smear Yaptırma Durumalrının İncelenmesi. AJCI. 2009;3(3):159-163.
14. 14. Ozmen V, Nilufer Ozaydin A, Cabioglu N, et al. Survey on a mammographic screening program in Istanbul, Turkey. The breast journal. May-Jun 2011;17(3):260-267.
15. 15. Özmen V. Breast cancer screening: current controversies. J Breast Health. 2011;7:1-4.
16. 16. Dilek D. Türkiye'de Tarım Sektöründe, Kadın. Istanbul: Social Sciences, Marmara University; 2013.
17. 17. Rakel RE, Rakel D. Textbook of family medicine. 8th ed. ed: Elsevier Health Sciences; 2011.
18. 18. van Leeuwen AW, de Nooijer P, Hop WC. Screening for cervical carcinoma. Cancer. Oct 25 2005;105(5):270-276.
19. 19. Son BH, Kwak BS, Kim JK, et al. Changing patterns in the clinical characteristics of Korean patients with breast cancer during the last 15 years. Archives of Surgery. 2006;141(2):155-160.
20. 20. Commission E. Early leavers from education and training. 2018; http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Early_leavers_from_education_and_training#Analysis_by_sex, 2018.
21. 21. Saraç H, Bölükbaşı ÖF, Sivri U. Rize İlinin Sosyo-ekonomik Gelişmişlik Düzeyinin İncelenmesi. Bildiriler Kitabı.372.
22. 22. Aker S, Öz H, Tunçel EK. Samsun İlinde Yaşayan Yirmi Yaş Üstü Kadınların Meme Kanseri Risk Faktörleri Açısından Değerlendirilmesi. Meme Sagligi Dergisi/Journal of Breast Health. 2014;10(4).
23. 23. Açıkgöz A, Çehreli R, Ellidokuz H. Kadınların Kanser Konusunda Bilgi ve Tutumları ile Erken Tanı Yöntemlerine Yönelik Davranışları. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi. 2011.
24. 24. Dündar P, Özmen D, Öztürk B, et al. The knowledge and attitudes of breast self-examination and mammography in a group of women in a rural area in western Turkey. BMC cancer. 2006;6(1):1.
25. 25. Aslan FE, Gürkan A. Kadinlarda meme kanseri risk düzeyi. Meme Sağliği Dergisi. 2007;3:63-68.
26. 26. Sarkeala T, Heinavaara S, Fredman J, et al. Design and respondent selection of a population-based study on associations between breast cancer screening, lifestyle and quality of life. BMC public health. 2015;15:1256.
27. 27. Colditz GA, Frazier AL. Models of breast cancer show that risk is set by events of early life: prevention efforts must shift focus. Cancer Epidemiology Biomarkers & Prevention. 1995;4(5):567-571.
28. 28. McCormack VA, Burton A, Dos-Santos-Silva I, et al. International Consortium on Mammographic Density: Methodology and population diversity captured across 22 countries. Cancer epidemiology. Feb 2016;40:141-151.
29. 29. Lipworth L, Bailey LR, Trichopoulos D. History of breast-feeding in relation to breast cancer risk: a review of the epidemiologic literature. Journal of the National Cancer Institute. 2000;92(4):302-312.
30. 30. Lee SY, Kim MT, Kim SW, Song MS, Yoon SJ. Effect of lifetime lactation on breast cancer risk: a Korean women's cohort study. International journal of cancer. 2003;105(3):390-393.
31. 31. Romieu I, Hernández-Avila M, Lazcano E, Lopez L, Romero-Jaime R. Breast cancer and lactation history in Mexican women. American journal of epidemiology. 1996;143(6):543-552.
32. 32. Chlebowski RT, Kuller LH, Prentice RL, et al. Breast cancer after use of estrogen plus progestin in postmenopausal women. The New England journal of medicine. Feb 5 2009;360(6):573-587.
33. 33. Li CI, Malone KE, Porter PL, et al. Relationship between long durations and different regimens of hormone therapy and risk of breast cancer. Jama. Jun 25 2003;289(24):3254-3263.
34. 34. Baskan S, Atahan K, Arıbal E, et al. Meme Kanserinde Tarama ve Tanı (İSTANBUL MEME KANSERİ KONSENSUS KONFERANSI 2010). Meme Sagligi Dergisi/Journal of Breast Health. 2012;8(3).
35. 35. Gokdemir-Yazar O, Yaprak S, Colak M, Yildirim E, Guldal D. Family history attributes and risk factors for breast cancer in Turkey. Asian Pacific journal of cancer prevention : APJCP. 2014;15(6):2841-2846.
36. 36. Kahn LS, Fox CH, Krause-Kelly J, Berdine DE, Cadzow RB. Identifying barriers and facilitating factors to improve screening mammography rates in women diagnosed with mental illness and substance use disorders. Women & health. 2005;42(3):111-126.
37. 37. Kim A, Lee JA, Park HS. Health behaviors and illness according to marital status in middle-aged Koreans. Journal of public health (Oxford, England). Jun 1 2018;40(2):e99-e106.
38. 38. Aker EB, Vural EZT, Aker S. Knowledge, Attitudes and Practices of Female Healthcare Providers Regarding Breast Cancer. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care.13(4):532-541.