Afet Gerontolojisi ve İklim Krizi

Öz

Atmosferde artan sera gazlarının etkisiyle küresel düzeyde sıcaklık artışı gözlenmekte ve bu durum birçok meteorolojik değişime neden olmaktadır. Bu değişiklikler özellikle kırılgan bir grup olan yaşlı nüfus üzerinde çok yönlü olumsuz etkilere sahiptir. Sıcak hava dalgaları, seller ve diğer aşırı hava olaylarının artan sıklığı ve yoğunluğu yaşlıların sağlığı ve refahı için doğrudan bir tehdittir. İklim değişikliği, bağışıklık sistemi zayıflamış yaşlı bireyleri ciddi bir şekilde etkileyebilen bulaşıcı hastalıkların yayılmasına katkıda bulunur. Yükselen deniz seviyeleri ve doğal afetler nüfusun göç etmesine yol açabilir ve yaşlı bireyler yeni ortamlara uyum sağlamada zorluklarla karşılaşabilirler. Daha da önemlisi iklim değişikliği, gıda ve su güvenliğini etkileyerek yaşlıların beslenme ihtiyaçlarının karşılanmasında zorluklara neden olabilir. Yaşlı nüfusu bu zorluklara karşı hazırlamak ve dirençli kılmak, çevresel krizler sırasında yaşlı bireylerin uyum kapasitesini artırmak için potansiyel stratejiler ve müdahaleler geliştirmek için konunun Afet Gerontolojisi perspektifinden ele alınması önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, yaşlıların ihtiyaçlarına göre tasarlanmış sistemlerinin uygulamaya sokulması ve zamanında tahliye, aşırı hava olaylarına hazırlıklı olunmasına yardımcı olabilir. Hastalık yönetimi gibi yaşlıların özel sağlık ihtiyaçlarını karşılamak için sağlık altyapısının afet durumlarına hazır hale getirilmesi elzemdir ve bunların yapılması iklimle ilgili zorluklara karşı yaşlıların dayanıklılıklarını artırabilir. Sağlam topluluk destek ağları kurmak, yaşlı bireyler için tahliye, acil durum müdahalesi ve günlük ihtiyaçlar konusunda yardım sağlayabilir. İklim değişikliğinin yaşlılar üzerindeki etkileri konusunda farkındalık ve eğitimin teşvik edilmesi hem yaşlı nüfusu hem de bakıcılarını proaktif önlemler alma konusunda güçlendirebilir. Afet gerontolojisinde devam eden araştırmalar, iklim değişikliği karşısında yaşlı bireylerin uyum kapasitesini artıran yenilikçi çözümlerin ve müdahalelerin geliştirilmesine katkıda bulunacaktır. Anahtar Kelimeler: İklim krizi, yaşlılık ve yaşlanma, afet gerontolojisi.

Anahtar Kelimeler

• İklim krizi
• yaşlılık ve yaşlanma
• afet Gerontolojisi

Disaster Gerontology and Climate Crisis

Öz

The global rise in temperatures, fueled by increasing greenhouse gases, is triggering significant meteorological shifts, with dire consequences, particularly for the older adults. Heightened heatwaves, floods, and other extreme weather events directly jeopardize the health and well-being of this vulnerable demographic population. Moreover, climate change facilitates the spread of infectious diseases, posing grave risks to older individuals with compromised immune systems. Rising sea levels and natural calamities further exacerbate the situation, often forcing older populations into unfamiliar and challenging environments. Additionally, climate-induced disruptions to food and water supplies make it increasingly difficult to meet the nutritional needs of the older adults. Addressing these pressing challenges demands a comprehensive approach grounded in Disaster Gerontology principles. Tailored systems and proactive preparedness measures are essential to safeguard the older person against climate-related hazards. Strengthening healthcare infrastructure to manage disease outbreaks during disasters is paramount, bolstering the resilience of older communities. Furthermore, establishing robust support networks within communities can facilitate evacuation, emergency response, and daily care for older individuals. Raising awareness and educating both the older population and caregivers about the specific impacts of climate change is crucial for fostering proactive measures. Continued research in Disaster Gerontology will drive the development of innovative solutions and interventions, enhancing the adaptive capacity of older populations in the face of climate adversity. Keywords: Climate crisis, old age and aging, disaster gerontology.

Anahtar Kelimeler

• Climate crisis
• old age and aging
• disaster gerontology

Kaynakça

1. Referans1 UNFCCC. United Nations Framework Convention on Climate Change. 1992.
2. Referans2 Türkeş M. Küresel iklimin korunması, İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Türkiye. Tesisat Mühendisliği, TMMOB Makina Mühendisleri Odası, Süreli Teknik Yayın. 2001; 61: 14-29.
3. Referans3 WMO. State of the Global Climate 2023.
4. Referans4 UNFCCC. Paris Agreement. Paris: UN. 2015.
5. Referans5 van der Geest K, van den Berg R. Slow-onset events: a review of the evidence from the IPCC special reports on land, oceans and cryosphere. Current Opinion in Environmental Sustainability. 2021; 50: 109–120.
6. Referans6 Demirbaş M, Aydın R. 21. Yüzyılın en büyük tehdidi: küresel iklim değişikliği. Ecological Life Sciences. 2020; 15(4): 163-179.
7. Referans7 Tuohy R, Stephens C. Older adults' narratives about a flood disaster: Resilience, coherence, and personal identity. Journal of Aging Studies. 2012; 26: 26-34.
8. Referans8 Ahmadi S, Khankeh H, Sahaf R, ve ark. Health needs of older adults after natural disasters: a systematic literature review. Trauma Montly. 2018; 23(4).

9. Referans9 World Health Organisation. Older persons in emergencies: an active ageing perspective. 2008.
10. Referans10 Beltran SJ, Luigi P, Kusmaul N, ve ark. Rising above the flood: a systematic review of gerontological social work in disaster preparedness and response. Journal of Gerontological Social Work. 2022; 65(5): 545-561.
11. Referans11 Akay A. İklim değişikliğinin neden olduğu afetlerin etkileri. İklim Değişikliği Eğitim Modülleri Serisi 15. Ankara. 2019.
12. Referans12 Erlat E, Avsar E. Türkiye’de Mayıs 2020 gözlenen sıcak hava dalgasının klimatolojik ve sinoptik değerlendirmesi. Ege Coğrafya Dergisi. 2020; 29(2): 201-215.
13. Referans13 Ünal YS, Tan E, Menteş SS. Summer heat waves over western Turkey between 1965 and 2006. Theoretical and Applied Climatology. 2013; 112(1-2): 339–350.
14. Referans14 Çakır Ö, Atalay G. Afetlerde özel gereksinimli grup olarak yaşlılar. Resilience. 2020; 4(1): 169-186.
15. Referans15 Robine JM, Cheung SL, Le Roy S, ve ark. Death toll exceeded 70,000 in Europe during the summer of 2003. C R Biol. 2008; 331(2): 171-178.
16. Referans16 Fouillet A, Rey G, Laurent F, ve ark. Excess mortality related to the August 2003 heat wave in France. Int Arch Occup Environ Health. 2006; 80(1): 16-24.
17. Referans17 Poumadère M, Mays C, Le Mer S, Blong R. The 2003 heat wave in France: dangerous climate change here and now. Risk Anal. 2005; 25(6): 1483-1494.
18. Referans18 Balaban O, Özgür B, Sakar B. İklim değişikliği, göç ve yerel yönetimler. Yerel Yönetişim ve Göç Dizisi II. 2021.
19. Referans19 Nicholls RJ, Cazenave A. Sea-level rise and its impact on coastal zones. Science. 2010; 328(5985): 1517-1520.
20. Referans20 Graham S, Barnett J, Fincher R, ve ark. The social values at risk from sea-level rise. Environmental Impact Assessment Review, 2013; 41: 45-52.
21. Referans21 Kahraman ED, Sılaydın Aydın MB. Deniz seviyesinin yükselmesi tehdidine karşı kıyı kentlerinin morfolojik açıdan kırılganlık düzeylerinin belirlenmesi. TÜCAUM Uluslararası Coğrafya Sempozyumu. 2016; 675-681.
22. Referans22 IPCC. Managing the risks of extreme events and disasters to advance climate change adaptation. A special report of working Groups I and II. of the intergovernmental panel on climate change. Cambridge University Press. 2012.
23. Referans23 IPCC. Summary for Policymakers. In: Global warming of 1.5. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5 above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty. World Meteorological Organization. 2018.
24. Referans24 Vardoulakis S, Heaviside C. Health effects of climate change in the UK. Health Protection Agency. 2012.
25. Referans25 Hag G. Flooding and Older People. Encyclopedia of Gerontology and Population Aging. Springer. 2019.
26. Referans26 Bei B, Bryand C, Gilson KM, ve ark. A prospective study of the impact of floods on the mental and physical health of older adults. Aging Ment Health. 2013; 17(8): 992–1002.
27. Referans27 Partigöç NS, Soğancı S. Küresel iklim değişikliğinin kaçınılmaz sonucu: Kuraklık. Resilience. 2019; 3(2): 287-299.
28. Referans28 Doğru S, Ede G. Afet durumlarında gıda ve beslenme desteğinin planlanması. CPHS. 2020; 1(1): 25-34.
29. Referans29 Haynes M. Report: Seniors vulnerable in times of disaster. American Public Health Association. 2014.
30. Referans30 Rutkow L, Vernick JS, Spira AP, ve ark. Using the law to promote the mental health of older adults during disasters. Journal of Law Medicine Ethics. 2013; 41(1): 80–83.
31. Referans31 Claver M, Dobalian A, Fickel JJ, ve ark. Comprehensive care for vulnerable elderly veterans during disasters. Arch Gerontological Geriatrics. 2013; 56(1): 205–213.
32. Referans32 Davey JA, Neale J. Earthquake preparedness in an ageing society: Learning from the experience of the Canterbury Earthquakes. Earthquake Commission. 2013.
33. Referans33 Yodsuban P, Nuntaboot K. Community-based flood disaster management for older adults in southern of Thailand: A qualitative study. Int J Nurs Sci. 2021; 8(4): 409-417.
34. Referans34 Banks L. Caring for elderly adults during disasters: improving health outcomes and recovery. Journal of South Medicine. 2013; 106(1): 94-98.
35. Referans35 Gibson A, Walsh J, Brown LM. Disaster mental health services review of care for older persons after disasters. Disaster Medicine and Public Health Preparedness. 2018; 12(3): 366–372.