EBELİK ÖĞRENCİLERİNDE PREMENSTRUAL SENDROM İLE YEME DAVRANIŞI VE UYKU KALİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ

Öz

Amaç: Bu çalışma, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesindeki ebelik bölümü öğrencilerinde premenstrual sendrom ile yeme davranışı ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacı ile planlanan, tanımlayıcı desende bir araştırmadır. Yöntem: Çalışmanın evrenini, Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ebelik Bölümünde öğrenim gören 1-4. sınıf öğrencileri, örneklemini ise çalışmaya dâhil olma kriterlerini sağlayan ve gönüllü olan 354 öğrenci oluşturmuştur. Çalışma verileri literatür doğrultusunda hazırlanan veri toplama formu, Premenstrual Sendrom Ölçeği (PMSÖ), Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile toplanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 25.0 lisanslı paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, t testi, Mann-Whitney U, ANOVA, Kruskal-Wallis, Ki-kare/Fisher kesin Ki-kare ve Pearson/Spearman korelasyon analizleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Öğrencilerin %50’sinde (n=177) PMS (Premenstrual Sendrom) olduğu, %62,1’inin ise kötü uyku kalitesine sahip olduğu saptanmıştır. DEBQ alt boyutlarına ilişkin madde puan ortalamaları sırasıyla duygusal yeme 32,26±12,80; dışsal yeme 31,56±7,14 ve kısıtlayıcı yeme 23,31±8,38 olarak bulunmuştur. Öğrencilerin PMS ölçeğinden aldıkları toplam puan ile diğer ölçekler arasında p<0,01 önem düzeyinde anlamlı ilişki saptanmıştır. PMS ölçeği toplam puanı ile duygusal yeme, kısıtlayıcı yeme ve dışsal yeme arasında pozitif yönde, zayıf düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla r=0,266; r=0,201; r=0,273; p<0,01). Ayrıca PMSÖ toplam puanı ile PUKİ toplam puanı arasında pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0,349; p<0,01). Sonuç: Bu çalışmada, öğrencilerin yarısında premenstrual sendrom olduğu belirlenmiş; premenstrual semptom şiddeti ile olumsuz yeme davranışları ve kötü uyku kalitesi arasında anlamlı ilişki saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• premenstrual sendrom
• beslenme örüntüsü
• uyku kalitesi
• Ebelik
• Öğrenci

INVESTIGATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN PREMENSTRUAL SYNDROME AND EATING BEHAVIOR AND SLEEP QUALITY IN MIDWIFERY STUDENTS

Öz

Aim: This study is a descriptive research planned to evaluate the relationship between premenstrual syndrome, eating behavior, and sleep quality among midwifery students at Samsun Ondokuz Mayıs University. Methods: The population of the study consisted of first- to fourth-year students enrolled in the Midwifery Department at Samsun Ondokuz Mayıs University, while the sample included 354 students who met the inclusion criteria and volunteered to participate. The study data were collected using a data collection form prepared in line with the literature, the Premenstrual Syndrome Scale (PMSS), the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ), and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). The data were analyzed using the licensed IBM SPSS Statistics 25.0 package program. Descriptive statistics, t-test, Mann-Whitney U test, ANOVA, Kruskal-Wallis test, Chi-square/Fisher exact Chi-square test, and Pearson/Spearman correlation analyses were used in the analysis of the data. The statistical significance level was accepted as p<0.05. Results: It was found that 50% of the students (n=177) had PMS (Premenstrual Syndrome), and 62.1% had poor sleep quality. The mean item scores of the DEBQ subscales were 32.26±12.80 for emotional eating, 31.56±7.14 for external eating, and 23.31±8.38 for restrictive eating. A statistically significant correlation was found between the total PMS scale score and the other scale scores at a significance level of p<0.01. A positive, weak, and statistically significant correlation was found between the total PMS scale score and emotional eating, restrictive eating, and external eating (r=0.266; r=0.201; r=0.273; p<0.01, respectively). Furthermore, a positive and moderately significant correlation was found between the total PMS scale score and the total PUKI score (r=0.349; p<0.01). Conclusion: In this study, it was determined that half of the students had premenstrual syndrome; a significant relationship was found between the severity of premenstrual symptoms and negative eating behaviors and poor sleep quality.

Anahtar Kelimeler

• • Nutrition pattern
• • Midwifery
• • Student
• • Premenstrual syndrome
• • Sleep quality

Kaynakça

1. 1. Bull JR, Rowland SP, Scherwitzl EB, Scherwitzl R, Danielsson KG, Harper J. Real-world menstrual cycle characteristics of more than 600,000 menstrual cycles. NPJ Digit Med. 2019;2(1):83. doi:10.1038/s41746-019-0152-7. PMID: 31482137
2. 2. Çetin Ö, Aslan E. Adölesanlarda sık görülen jinekolojik sorunlar. Sağlık Bilimlerinde İleri Araştırmalar Dergisi. 2019;2(1):33-43.
3. 3. Hashim MS, Obaideen AA, Jahrami HA, Radwan H, Hamad HJ, Owais AA, et al. Premenstrual syndrome is associated with dietary and lifestyle behaviors among university students: A cross-sectional study from Sharjah, UAE. Nutrients. 2019;11(8):1939. doi:10.3390/nu11081939.
4. 4. Abay H, Kaplan S. Premenstrual sendromun yönetiminde güncel yaklaşımlar. Bezmiâlem Science. 2019;7(2):150-6. doi:10.14235/bas.galenos.2018.2358.
5. 5. Bieuville M, Faugere D, Galibert V, Henard M, Dujon AM, Ujvari B, et al. Number of lifetime menses increases breast cancer occurrence in postmenopausal women at high familial risk. Front Ecol Evol. 2023;11:912083.
6. 6. Pullayikudi SPT, Sood A. The clinical impact and management of premenstrual syndrome. Obstet Gynaecol Reprod Med. 2025;35(2):27-31.
7. 7. Loukzadeh Z, Eslamy N, Dehghan M, Mehrparvar AH. The impact of premenstrual disorders on work disruptions among working women: A cross-sectional study. Int J Reprod Biomed. 2024;22(2):149-56. doi:10.18502/ijrm.v22i2.15712.
8. 8. Alemu BW, Waller M, Tooth LR. Association between menstrual disorders and women's workforce participation: A systematic review. Heliyon. 2025;11(12).

9. 9. Kalsoom U, Sultana A, Bairam S. Prevalence of premenstrual syndrome and knowledge assessment regarding its prevention among medical students of a private medical college of Islamabad. Pak Armed Forces Med J. 2018;68(1):159-64.
10. 10. Shehadeh JH, Hamdan-Mansour AM. Prevalence and association of premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder with academic performance among female university students. Perspect Psychiatr Care. 2018;54(2):176-84. doi:10.1111/ppc.12219.
11. 11. Gudipally PR, Sharma GK. Premenstrual syndrome. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2022.
12. 12. Bhuvaneswari K, Rabindran P, Bharadwaj B. Prevalence of premenstrual syndrome and its impact on quality of life among selected college students in Puducherry. Natl Med J India. 2019;32(1):17-9. doi:10.4103/0970-258X.272109.
13. 13. Gençdoğan B. Premenstruel sendrom için yeni bir ölçek. Türkiye’de Psikiyatri Dergisi. 2006;8(2):81-7.
14. 14. Van, Strien, T., Frijters, J.E.R., Bergers, G., et al. (1986). The Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) For Assessment of Restrained, Emotional, and External Eating Behaviour. International Journal of Eating Disorders, 5(2), 295-315.
15. 15. Bozan N, Bas M, Asci FH. Psychometric properties of Turkish version of Dutch Eating Behaviour Questionnaire (DEBQ): Preliminary results. Appetite. 2011;56(3):564-6. doi:10.1016/j.appet.2011.01.025.
16. 16. Buysse DJ, Reynolds CF 3rd, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: A new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res. 1989;28(2):193-213. doi:10.1016/0165-1781(89)90047-4.
17. 17. Ağargün MY, Kara H, Anlar Ö. The validity and reliability of the Pittsburgh Sleep Quality Index. Turk J Psychiatry. 1996;7:107-11.
18. 18. Can A. SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. 3. baskı. Ankara: Pegem Akademi; 2014.
19. 19. Büyüköztürk Ş. Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi;2018.
20. 20. Yüksekol ÖD. Bir üniversitenin ebelik bölümü öğrencilerinde premenstrual sendrom. Düzce Univ Sağlık Bilimleri Enst Derg. 2017;7:161-4.
21. 21. Erbil N, Yücesoy H. Premenstrual syndrome prevalence in Turkey: A systematic review and meta-analysis. Psychol Health Med. 2023;28(5):1347-57. doi:10.1080/13548506.2021.2013509.
22. 22. Matsuura Y, Inoue A, Kidani M, Yasui T. Change in appetite and food craving during menstrual cycle in young students. Int J Nutr Metab. 2020;12(2):25-30.
23. 23. Isgin-Atici K, Buyuktuncer Z, Akgül S, Kanbur N. Adolescents with premenstrual syndrome: Not only what you eat but also how you eat matters! J Pediatr Endocrinol Metab. 2018;31(11):1231-9.
24. 24. Fowler, N., Keel, P. K., Burt, S. A., Neale, M., Boker, S., Sisk, C. L., & Klump, K. L. (2019). Associations between ovarian hormones and emotional eating across the menstrual cycle: Do ovulatory shifts in hormones matter?. The International journal of eating disorders, 52(2), 195–199. https://doi.org/10.1002/eat.22985
25. 25. Yen JY, Liu TL, Chen IJ, Chen SY, Ko CH. Premenstrual appetite and emotional responses to foods among women with premenstrual dysphoric disorder. Appetite. 2018;125:18-23.
26. 26. Çoban ÖG, Karakaya D, Önder A, İşleyen Z, Adanır AS. Association of premenstrual dysphoric disorder and eating behaviors among nursing students: A cross-sectional study. J Pediatr Adolesc Gynecol. 2021;34(2):203-8.
27. 27. Altun E, Çakır Biçer N, Kuş Y. Evaluation of premenstrual syndrome symptoms, dietary habits and emotional eating behaviors among 18–49 years of aged women. Bandırma Onyedi Eylül Univ Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Derg. 2025;7(1):195-208.
28. 28. Aydın Kartal Y, Kaykisiz EY. Covid-19 salgınında ebelik öğrencilerinin yeme davranışları ile premenstruel sendrom semptomları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Med Sci. 2020;15(4):133-43. Available from: https://dergipark.org.tr/en/pub/nwsamed/issue/57524/796223
29. 29. Nobles CJ, Thomas JJ, Valentine SE, Gerber MW, Vaewsorn AS, Marques L. Association of premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder with bulimia nervosa and binge-eating disorder in a nationally representative epidemiological sample. Int J Eat Disord. 2016;49(7):641-50. doi:10.1002/eat.22539.
30. 30. Shen J, Chen J, Tang X, Bao S. The effects of media and peers on negative body image among Chinese college students: a chained indirect influence model of appearance comparison and internalization of the thin ideal. J Eat Disord. 2022;10(1):49. doi: 10.1186/s40337-022-00575-0.
31. 31. Yalnızoğlu Çaka S, Çınar N, Altınkaynak S. Adolesanda yeme bozuklukları. Gümüşhane Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;7(1):203-9.
32. 32. Kocyigit E, Gumusay M, Demirel Ozbek Y. Hedonic hunger and food cravings: understanding their role in premenstrual syndrome among nursing students. Front Public Health. 2025;13:1659974. doi:10.3389/fpubh.2025.1659974.
33. 33. Nicolau Z, Bezerra AG, Polesel DN, Andersen ML, Bittencourt L, Tufik S, et al. Premenstrual syndrome and sleep disturbances: Results from the Sao Paulo Epidemiologic Sleep Study. Psychiatry Res. 2018;264:427-31. doi:10.1016/j.psychres.2018.04.008.
34. 34. Gürkan ÖC, Öğün ST, Potur DC, Kömürcü N. The effect of a sleep hygiene intervention in women with premenstrual syndrome. Zeynep Kamil Tıp Bülteni. 2017;48(4):162-7.
35. 35. Erbil N, Yücesoy H. Relationship between premenstrual syndrome and sleep quality among nursing and medical students. Perspect Psychiatr Care. 2022;58:448-55. doi:10.1111/ppc.12628.
36. 36. Topatan S, Kahraman Ş. Premenstrual sendrom yaşayan üniversite öğrencilerinin yaşam kaliteleri ve baş etme yöntemlerinin incelenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;:35-44.
37. 37. Akgün T, Aksu S, Özyazıcıoğlu N. Acil sağlık hizmetleri istasyonlarında görev yapan sağlık çalışanlarında premenstrual sendrom ve uyku kalitesinin değerlendirilmesi. Artuklu Int J Health Sci. 2023;3(3):284-90.