Burdur ilindeki birinci basamak sağlık çalışanlarının viral zoonoz hastalıklar hakkındaki bilgi düzeyleri

Öz

Amaç: enfeksiyon hastalıklarının büyük çoğunluğu zoonozdur ve Evcil ya da vahşi hayvanlardan direkt temas veya vektörler aracılığıyla bulaşmaktadır. Zoonotik hastalıkların yönetiminde toplum ve sağlık personelinin bilgi düzeyi önemlidir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel planlanan çalışmada araştırmacılar tarafından hazırlanan veri toplama formu birinci basamak sağlık kuruluşunlarında çalışan sağlık personeline uygulandı. Sağlık personelinin Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), Hantavirus, West Nile Virus (WNV) enfeksiyonu ve Kuduz ile ilgili bilgi düzeyleri araştırıldı. Zoonotik hastalıklar konusunda hizmet içi eğitimin yıllık olarak yapılması nedeniyle yeterli bilgi düzeyi 70 puan ve üstü olarak belirlendi. Kategorik değişkenler Ki-kare testi, sürekli değişkenler MannWhithney U testi ile analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya katılım düzeyi %61.7’ydi (100/162). Sağlık çalışanlarının %56.3‘ü kadındı, %59.2‘si Aile hekimi (AH) ve %40.8’i Aile sağlığı çalışanı (ASÇ) olarak görev yapmaktaydı. Katılımcıların %46.9‘u yaklaşık iki yıl önce hizmet içi eğitim almıştı. Hizmet içi eğitime katılma bilgi düzeyini etkilemediği belirlendi. Sağlık çalışanlarının %35’inin bilgi düzeyi yeterliydi. Bilgi eksikliği KKKA enfeksiyonu kliniği (%86), Kuduz enfeksiyonu tanısı (%76) ve Hantavirus enfeksiyonunun bulaşması (%62) konularıydı. Katılımcıların zoonoz hastalıklar bilgi puan ortanca değeri 67.6 (min. 23.3- maks. 93.2) bulundu. Genel zoonoz hastalıklar bilgi puanı AH‘lerde ASÇ’lerden daha yüksek (p<0.001) olduğu belirlendi. AH’lerde KKKA (p=0,005), WNV (p=0,003) ve Hantavirus (p<0,001) enfeksiyonları bilgi düzeyi yüksekti. Ayrıca, Hantavirus enfeksiyonunda erkek (p=0,003) ve 40 yaş üstü sağlık çalışanlarının (p=0,009) bilgi düzeyi yüksek olduğu tespit edildi. Kuduz ve kuduz riskli temas bilgi düzeyi ile ilişkili bir faktör saptanmadı (p>0,05). Hizmet içi eğitim alanların bilgi düzeyi 69,90 (min 27,69-maks 93,20) ve hizmet içi eğitim almayanların bilgi düzeyi ile arasında anlamlı bir fark yoktu. Sonuç: Bu çalışma sonucunda Burdur ilinde birinci basamak sağlık çalışanlarının yaklaşık üçte birinin yeterli bilgi düzeyine sahip olduğu saptandı. Zoonoz hastalıklarla ilgili bilgi düzeyini artırmak için daha nitelikli eğitimlere ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler

• Birinci basamak sağlık çalışanları
• bilgi
• virüs
• zoonozis

Knowledge levels of primary healthcare workers in Burdur province about viral zoonosis diseases

Öz

Aim: Most infectious diseases are zoonotic, transmitted through direct contact or vectors from domestic or wild animals. The knowledge level of the community and health workers is crucial for effectively managing zoonotic diseases. Materials and Methods: In this planned cross-sectional study, reseaechers utilized a data collection from assess the knowledge of healthcare worker in primary healthcare institutions regarding Crimean-Congo Hemorrhagic Fever (CCHF), Hantavirus infection, West Nile Virus (WNV) infection, and Rabies. Considering that in-service training on zoonotic diseases is conducted annually, a knowledge level of 70 points or above was deemed sufficient. Results: The study achieved a 61.7% participation rate, with 56.3% of healthcare workers being women 59.2% identified as family doctors (FD), and 40.8%as family health workers (FHW). About 46.9% of participants had undergone in-service training around two years ago, but this did not correlate with a significant impact on knowledge levels. Adequate knowledge was found in 35% of healthcare professionals. Notably, deficiencies in knowledge were observed in the clinic of CCHF infection (86%), diagnosis of rabies infection (76%), and transmission of Hantavirus infection (62%). zoonotic diseases knowledge score in FDs compared to FHWs (p<0.001). FDs exhibited elevated knowledge levels about CCHF (p=0.005), WNV (p=0.003), and Hantavirus (p<0.001) infections. Furthermore, males (p=0.003) and participants over 40 years old (p=0.009) demonstrated a heightened knowledge level about Hantavirus infection. No factor was found to be associated with the knowledge level of rabies and rabies-risk contact (p>0.05). The knowledge level score for those who received in-service training was 69.90 (min 27.69-max 93.20), with no significant difference compared to those who did not receive in-service training. In conclusion, this study revealed that approximately one-third of primary healthcare workers in Burdur province possess sufficient knowledge. To enhance their expertise in zoonotic diseases, more advanced and targeted training programs are needed.

Anahtar Kelimeler

• primary healthcare worker
• knowledge
• viruses
• zoonosis

Kaynakça

1. Cleaveland S., Sharp J., Abela-Ridder B., Allan K.J., Buza J., Crump J.A., Davis A., Del Rio Vilas V.J., de Glanville W.A., Kazwala R.R., Kibona T., Lankester F.J., Lugelo A., Mmbaga B.T., Rubach M.P., Swai E.S., Waldman L., Haydon D.T., Hampson K., Halliday J.E.B. One Health contributions towards more effective and equitable approaches to health in low- and middle-income countries. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 372(1725), (2017), 20160168. doi: 10.1098/rstb.2016.0168.
2. İnci A., Doğanay M., Özdarendeli A., Düzlü Ö., Yıldırım A. Overview of zoonotic diseases in Turkey: The one health concept and future threats. Türkiye Parazitolojii Dergisi. 42(1), (2018), 39.
3. Stärk K.D., Morgan D. Emerging zoonoses: tackling the challenges. Epidemiol Infect. 143(10), (2015), 7. doi: 10.1017/S0950268815000680.
4. İzgür M, Doğanay M. (2009) Zoonozların önemi ve genel bakış. 21-51. In:Altıntaş N, Doğanay M (Eds), Zoonozlar; Hayvanlardan İnsanlara Bulaşan Enfeksiyonlar Bilimsel Tıp Yayınevi, Ankara,
5. Waltner-Toews D. Zoonoses, One Health and complexity: wicked problems and constructive conflict. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 372(1725), (2017), 20160171. doi: 10.1098/rstb.2016.0171.
6. Belay ED, Kile JC, Hall AJ, Barton-Behravesh C, Parsons MB, Salyer S, et al. Zoonotic Disease Programs for Enhancing Global Health Security. Emerg Infect Dis. 23(13), (2017), S65-70
7. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü "Türkiye Zoonotik Hastalıklar Eylem Planı (2019-2023)" 1130, (2019), Ankara
8. Zoonotik Hastalıklar, Hizmetiçi Eğitim Modülü TC. Sağlık Bakanlığı, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü. 799, (2011),. Ankara,

9. Bulut C, Yetkin MA, Ataman-Hatipoglu Ç, Yilmaz S, Yazkan S, Demiröz AP. Evaluation of Knowledge of the Healthcare Workers Regarding Crimean-Congo Haemorrhagic Fever. Klimik Dergisi. 22(1), (2009), 14.
10. Hıdıroğlu S, Önsüz MF, Topuzoğlu A, Karavuş M. Knowledge and attitudes of healthcare workers in Umraniye, Turkey regarding Crimean-Congo haemorrhagic fever. Erciyes Med. J. 34(2), (2012), 73-8. doi: 10.5152/etd.2012.18
11. Koculu S, Oncul A, Onal O, Yesilbag Z, Uzun N. Evaluation of knowledge of the healthcare personnel working in Giresun province regarding Crimean-Congo hemorrhagic fever before and after educational training. Journal of vector borne diseases. 52(2), (2015), 166–70.
12. Korkmaz M, Korkmaz P, Ünlüoğlu İ, Arberk OK. Assessment the Knowledge Level for Family Physicians Regarding Crimean-Congo Hemorrhagic Fever Working in Eskisehir Province. Smyrna Tıp Dergisi. 1(2), (2015), 1–4.
13. Kader Ç, Erbay A, Aker S, Alper Ş. Evaluation of the Knowledge of Family Physicians Regarding Crimean-Congo Haemorrhagic Fever in Kastamonu. Flora. 16(2), (2011), 61-6.
14. İnci A, Erus S. Knowledge level and attitude of health care workers about Crimean-Congo hemorrhagic fever. Kocaeli Tıp Dergisi. 3(1), (2014), 15–8.
15. Tümtürk A. Assessment of the Change in the Knowledge Level of Health Personnel Regarding Crimean-Congo Hemorrhagic Fever with Training. FLORA. 24(4), (2019), 295-300.
16. Gönen İ, Soysal A, Topuzoğlu A, Bakir M. Clinical knowledge and attitudes of Turkish physicians toward rabies caused by animal bites. Japanese journal of infectious diseases. 64(5), (2011), 382-90.
17. Şimşek. A. Ç., Akdoğan D., Metin B.C., Arabulan E., Özçelik S., Akdağ K., Gürakan A., Uğraşan S., Yumrutaş M., Öztürk M. (2013) Ankara İlinde Bazi Sağlik Çalişanlarinin Zoonotik Hastaliklar Hakkindaki Bilgi Düzeyleri. 503. In: 16th Ulusal Halk Sağlığı Kongresi. Antalya, Türkiye.
18. Omemo P., Ogola E., Omondi G., Wasonga J., Knobel D. Knowledge, attitude and practice towards zoonoses among public health workers in Nyanza province, Kenya. Journal of Public Health in Africa, 3(2), (2012), e22.
19. Sudi L., Mangu C., Ntinginya E., Shirima G., Tarimo M. Assessment of Knowledge, Attitude and Practices (KAP) on Hantavirus Infections at Community Level in Mbeya Region, Tanzania. J. Trop. Dis. 7(1), (2018), 290. doi:10.4172/2329-891X.1000290.
20. Suzuki K., Mutinelli L.E. Knowledge and practices about hantavirus pulmonary syndrome in a cluster of Japanese communities in Argentina. Revista Panamericana de Salud Pública. 25, (2009), 128-33.
21. John K., Kazwala R., Mfinanga G.S. Knowledge of causes, clinical features and diagnosis of common zoonoses among medical practitioners in Tanzania. BMC Infect Dis. 8(1), (2008), 162.
22. Rahnavardi M., Rajaeinejad M., Pourmalek F., Mardani M., Holakouie-Naieni K., Dowlatshahi S. Knowledge and attitude toward Crimean–Congo haemorrhagic fever in occupationally at-risk Iranian healthcare workers. Journal of Hospital Infection. 69(1), (2008), 77–85.
23. Taştan R., ALTINTAŞ L., Cevizci S. The determination of knowledge level of nurses working in the hospitals in the center of Kocaeli province about the zoonotic diseases. Turk Hij Den Biyol Derg. 73(4), (2016), 365-78.
24. Snedeker K.G., Anderson M.E.C., Sargeant J.M., Weese J.S. A Survey of Canadian Public Health Personnel Regarding Knowledge, Practice and Education of Zoonotic Diseases. Zoonoses and Public Health. 60(7), (2013), 519–25.
25. Yilmaz G.R., Buzgan T., Çevi̇k M.A., Safran A., Torunoğlu M.A., Kulaç E. The Evaluation of Knowledge of the Health-Care Personnel Regarding Crimean-Congo Haemorrhagic Feve Flora, 14(1), (2009), 27-35.