EN
TR
Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi
Öz
Araştırma, farklı alkaloid tipine sahip haşhaş çeşitlerinde ana sapa bağlı kapsüller ile yan dallara bağlı kapsüllerin alkaloid oranlarının karşılaştırılması amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada morfin tipi Ofis1, noskapin tipi Ofis NM ve tebain tipi TMO-T haşhaş çeşitleri kullanılmıştır. Haşhaşta ana sapa bağlı kapsül ve yukarıdan aşağıya 1., 2., 3. ve 4. dal uçlarında oluşan kapsüllerde, kapsül ağırlığı (g/kapsül), morfin, kodein, tebain ve noskapin alkaloid oranları tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda; Ofis1 çeşidi morfin ve noskapin, Ofis NM çeşidi kodein ve TMO-T çeşidi tebain bakımından en yüksek değerlere sahip olmuştur. Dal durumlarına göre alkaloid oranları farklılık göstermiş, en yüksek morfin ve kodein oranı 1. dalda, noskapin oranı 4. dalda çıkarken, tebain bakımından ise istatistiksel olarak fark çıkmamıştır. Çeşit x dal interaksiyonu incelendiğinde en yüksek morfin ve noskapin oranı Ofis 1 çeşidinin 4. dalında, kodein oranı aynı çeşidin 3. dalında, tebain oranı ise TMO-T çeşidinin 3. dalında tespit edilmiştir. Kapsül ağırlığı tüm çeşitlerde ana saptan başlayarak aşağı dallara doğru azalmıştır. Sonuç olarak; ıslah metaryali olarak değer taşıyan ana kapsüllerin tek bitki verimine katkısı yan dallara göre daha yüksek olmuş, alkaloid oranları ise bitki dal pozisyonlarına göre değişmiştir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
etik kurul iznine gerek yoktur
Teşekkür
Araştırmada haşhaş ekiminin yapılabilmesi için 21.11.2024 tarihli ve 53288197-622-E.150266 sayılı yazı ile Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü, Haşhaş ve Alkaloid İşleri Dairesi Başkanlığı’ndan izin alınmıştır.
Araştırmada, haşhaş tohum temini ve alkaloid analizlerini yapan Afyonkarahisar Bolvadin Alkaloidleri Fabrikası Müdürlüğüne teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Alaca, F (2015). Farklı Haşhaş Tiplerinde Alkaloidler Yönünden Morfolojik ve Ontogenetik Varyabilite. (Doktora tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü)
- Aghaali, Z., & Naghavi, M. R. (2024). Developing benzylisoquinoline alkaloid-enriched opium poppy via CRISPR-directed genome editing: A review. BMC Plant Biology, 24, 700.
- Bernath, J., & Nemeth, E. (1998). Physiological Ecological Aspects. Poppy The Genus Papaver. In Harwood academic publishers. (pp. 65-91)
- Ceylan, A., & Kaya, N. (1983). Ege bölgesinde alkaloit ihtiva eden bazı tıbbi bitkilerde verim ve ontogenetik varyabilite. Doğa Bilim dergisi. Tarım ve Ormancılık, 7, 1-7.
- Danos, B. (1968). Retegkromatografias modszer a Papaver somniferum L. Alkaloid tartalmana knyomon kovetesere II. Herba Hungarica, 7(1), 27–37.
- Dingermann, T., Hiller, K., Schneider, G., & Zündorf, I. (2004). Schneider. Arzneidrogen. 5. Aufl., Elsevier, München.
- Dittbrenner, A., Mock, H. P., Börner, A., & Lohwasser, U. (2009). Variability of alkaloid content in Papaver somniferum L. Journal of Applied Botany and Food Quality, 82, 103-107.
- Gürkan, E., Öndersev, D. V., Ulusoylu, M., Göztaş, Z., & Dinçşahin, N. (2003). Bitkisel Tedavi. Marmara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi, Yayın No: 19, İstanbul.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Agronomi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
3 Ekim 2025
Kabul Tarihi
24 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 2
APA
Kara, N., & Tuğlu, Ü. (2025). Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi. Turkish Journal of Science and Engineering, 7(2), 125-129. https://doi.org/10.55979/tjse.1796620
AMA
1.Kara N, Tuğlu Ü. Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi. TJSE. 2025;7(2):125-129. doi:10.55979/tjse.1796620
Chicago
Kara, Nimet, ve Ümmü Tuğlu. 2025. “Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi”. Turkish Journal of Science and Engineering 7 (2): 125-29. https://doi.org/10.55979/tjse.1796620.
EndNote
Kara N, Tuğlu Ü (01 Aralık 2025) Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi. Turkish Journal of Science and Engineering 7 2 125–129.
IEEE
[1]N. Kara ve Ü. Tuğlu, “Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi”, TJSE, c. 7, sy 2, ss. 125–129, Ara. 2025, doi: 10.55979/tjse.1796620.
ISNAD
Kara, Nimet - Tuğlu, Ümmü. “Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi”. Turkish Journal of Science and Engineering 7/2 (01 Aralık 2025): 125-129. https://doi.org/10.55979/tjse.1796620.
JAMA
1.Kara N, Tuğlu Ü. Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi. TJSE. 2025;7:125–129.
MLA
Kara, Nimet, ve Ümmü Tuğlu. “Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi”. Turkish Journal of Science and Engineering, c. 7, sy 2, Aralık 2025, ss. 125-9, doi:10.55979/tjse.1796620.
Vancouver
1.Nimet Kara, Ümmü Tuğlu. Farklı Alkaloid Tiplerine Sahip Haşhaş Çeşitlerinde Ana Sap ve Yan Dal Kapsüllerinde Alkaloid Değişimi. TJSE. 01 Aralık 2025;7(2):125-9. doi:10.55979/tjse.1796620