Derleme

Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları

Cilt: 8 Sayı: 1 29 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları

Öz

Tek moleküllerin algılanması, kimya, biyoloji, biyokimya, tıp, genetik, mühendislik, malzeme bilimi gibi birçok bilim alanında önemli bir araştırma odağıdır. Nanopore teknolojisi, moleküler boyutlu gözenek vasıtasıyla tek moleküllerin ultra hassasiyetle, hızlı ve uygun bir şekilde algılanmasında kullanılan yeni ve güçlü bir araçtır. Biyolojik nanoporlar iyonların, nükleik asitlerin, DNA'nın, RNA'nın, peptitlerin, proteinlerin, biyomoleküler komplekslerin, ilaçların, polimerlerin, makro moleküllerin ve organik moleküllerin tanımlanması ve ayırt edilmesinde potansiyel sunar. Cep telefonu boyutunda taşınabilir cihazlarla DNA dizilemesi artık laboratuvar dışında da hızlı ve ultra hassasiyetle yapılabilmektedir. Son yıllarda, nanopore teknolojisi; sağlığa ve çevreye zararlı moleküllerin su, toprak ve gıdalarda doğrudan tespit edilmesinde etkili bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Bu yöntem yüksek hassasiyetli, ucuz, etiketsiz tespit imkânı, gerçek örneklerle çalışılabilme, hızlı ve kolay uygulanabilir yapısıyla alternatif yöntemler arasında öne çıkmaktadır. Bu derlemede, nanopore teknolojinin temelleri, tarihsel gelişimi, uygulama alanları ve organik moleküllerin tek moleküler analizine yönelik güncel çalışmalar ele alınmıştır. Biyolojik nanoporlar kullanılarak, günümüzde halk sağlığını ve çevreyi tehdit eden nanoplastikler, PFAS bileşikleri, pestisitler, antibiyotikler ile kolluk kuvvetleri açısından kritik öneme sahip TNT, kokain gibi organik bileşiklerin algılanmasına yönelik araştırma örneklerine yer verilmiştir. Seçilmiş örnekler aracılığıyla biyolojik nanoporların çevre, gıda, tarım, güvenlik, farmakoloji, tıp ve halk sağlığı gibi geniş bir yelpazede uygulama potansiyeli vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK BİDEP

Proje Numarası

TÜBİTAK BİDEP-1059B192100617

Etik Beyan

Bu derlemede kullanılan tüm referanslar akademik etik ilkelere uygun olarak alıntılanmış ve alıntı kurallarına titizlikle uyulmuştur. Yazar, çalışmanın özgünlüğünü sağlamak için intihal kontrolü yapmıştır. Herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır. Makalenin dilbilimsel düzenlemesi sırasında yapay zekâ destekli araçlar (DeepL AI, Google Translate, Copilot) kullanılmıştır; tüm içerik daha sonra yazar tarafından tam bilimsel ve etik sorumlulukla gözden geçirilmiş ve revize edilmiştir.

Teşekkür

Öznur Ölmez Nalcıoğlu, TÜBİTAK Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığınca yürütülmekte olan BİDEP-2219-Yurt Dışı Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı kapsamında, “Nanopore teknolojisi ile küçük moleküllerin tek moleküler analizi için etkili konjuge stratejilerinin geliştirilmesi” başlıklı 1059B192100617 numaralı proje ile Güney Carolina Üniversitesi’nde (Güney Carolina, ABD) bir yıl süreyle doktora sonrası araştırma bursu desteği sağlandığı için TÜBİTAK-BİDEP’e teşekkür eder. Biyolojik nanopore alanında yürütülen projede destekleri için Prof. Qian Wang’a (Kimya ve Biyokimya Bölümü, Wang Grup) ve Dr. Chang Liu’ya (Kimya Mühendisliği ve Biyomedikal Mühendislik Programı, Liu Grup) teşekkürlerini sunar.

Kaynakça

  1. Akyol, İ., Yıldız, M. A., & Tutar, E. (2017). Yeni nesil nükleotid dizileme metotlarının biyokimyasal temelleri. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20(1), 1-15. https://doi.org/0.18016/ksujns.76089
  2. Allhoff, F., Lin, P., & Moore, D. (2010). Nanoteknoloji nedir Ve Neden Önemlidir (Ö. Özgür, Çev.). TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları.
  3. Asandei, A., Apetrei, A., & Luchian, T. (2011). Uni‐molecular detection and quantification of selected β‐lactam antibiotics with a hybrid α‐hemolysin protein pore. Journal of Molecular Recognition, 24(2), 199-207. https://doi.org/10.1002/jmr.1038
  4. Bayley, H. (2015). Nanopore sequencing: From imagination to reality. Clinical Chemistry, 61(1), 25-31. https://doi.org/10.1373/clinchem.2014.223016
  5. Bayley, H., Cronin, B., Heron, A., Holden, M. A., Hwang, W. L., Syeda, R., Thompson, J., & Wallace, M. (2008). Droplet interface bilayers. Molecular BioSystems, 4(12), 1191-1208. https://doi.org/10.1039/B808893D
  6. Bayley, H., & Jayasinghe, L. (2004). Functional engineered channels and pores (Review). Molecular Membrane Biology, 21(4), 209-220. https://doi.org/10.1080/09687680410001716853
  7. Bhadbhade, M. M., Gao, J., Rich, A. M., & Marjo, C. E. (2023). Structure of racemic duloxetine hydrochloride. Acta Crystallographica Section E Crystallographic Communications, 79(5), 488-493. https://doi.org/10.1107/S2056989023003353
  8. Bilçağ, A. (2019). Nanopore Sekanslama Teknolojisi Kullanılarak, Kişi Tanımlama Kiti Geliştirilmesi. (Doktora Tezi, Ege Üniversitesi)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Biyofabrikasyon, Biyomedikal Bilimler ve Teknolojiler, Katı ve Tehlikeli Atıklar, Sağlık ve Ekolojik Risk Değerlendirmesi, Toprak Kirliliği ve Kontrolü, Çevresel ve Sürdürülebilir Süreçler, Gıda Mühendisliği, Nanoelektronik, Nanofabrikasyon, Büyüme ve Kendi Kendine Kurulum, Nanoteknoloji (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

31 Ekim 2025

Kabul Tarihi

23 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Ölmez Nalcıoğlu, Ö. (2026). Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları. Turkish Journal of Science and Engineering, 8(1), 60-76. https://doi.org/10.55979/tjse.1814212
AMA
1.Ölmez Nalcıoğlu Ö. Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları. TJSE. 2026;8(1):60-76. doi:10.55979/tjse.1814212
Chicago
Ölmez Nalcıoğlu, Öznur. 2026. “Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları”. Turkish Journal of Science and Engineering 8 (1): 60-76. https://doi.org/10.55979/tjse.1814212.
EndNote
Ölmez Nalcıoğlu Ö (01 Haziran 2026) Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları. Turkish Journal of Science and Engineering 8 1 60–76.
IEEE
[1]Ö. Ölmez Nalcıoğlu, “Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları”, TJSE, c. 8, sy 1, ss. 60–76, Haz. 2026, doi: 10.55979/tjse.1814212.
ISNAD
Ölmez Nalcıoğlu, Öznur. “Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları”. Turkish Journal of Science and Engineering 8/1 (01 Haziran 2026): 60-76. https://doi.org/10.55979/tjse.1814212.
JAMA
1.Ölmez Nalcıoğlu Ö. Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları. TJSE. 2026;8:60–76.
MLA
Ölmez Nalcıoğlu, Öznur. “Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları”. Turkish Journal of Science and Engineering, c. 8, sy 1, Haziran 2026, ss. 60-76, doi:10.55979/tjse.1814212.
Vancouver
1.Öznur Ölmez Nalcıoğlu. Nanopore Teknolojisi: Organik Moleküllerin Tek Moleküler Analizi ve Uygulamaları. TJSE. 01 Haziran 2026;8(1):60-76. doi:10.55979/tjse.1814212