TR
EN
Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları
Öz
Dünya nüfusundaki hızlı artış ve iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki baskısı, bitki ıslahında fenotipleme süreçlerinin etkinliğini stratejik bir öncelik haline getirmiştir. Bu anlatımsal derleme; bitki ıslah programlarında kullanılan yüksek kapasiteli fenotipleme (HTP) araçlarını sensörler, görüntüleme sistemleri, analitik yazılım platformları ve veri yönetimi bileşenleri çerçevesinde kapsamlı biçimde ele almayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda RGB, yakın kızılötesi (NIR), termal ve hiperspektral kameralar başta olmak üzere güncel görüntüleme ve algılama teknolojileri ile PlantCV, HTPheno, IAP ve LemnaGrid gibi analitik araçlar incelenmiş; büyük ölçekli otomatik fenotipleme sistemlerinin ürettiği yüksek hacimli verinin yönetimi ve işlenmesi için gereken altyapı tartışılmıştır. Derleme bulgularına göre, HTP sistemleri insan duyularıyla tespit edilemeyen morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal özellikleri yüksek doğrulukla ölçebilmekte ve klasik ıslah döngülerini önemli ölçüde kısaltmaktadır. Bununla birlikte, maliyet-fayda dengesi, veri standartlaşması ve saha koşullarına uyarlanabilirlik alanlarında kritik araştırma boşlukları varlığını sürdürmektedir. Fenotipleme ve moleküler teknolojilerin bütünleştirilmesi, iklim değişikliğine uyumlu üstün çeşitlerin geliştirilmesini ivmelendirme potansiyeli taşımakta ve geleceğin sürdürülebilir tarım sistemlerine güçlü bir altyapı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
Yazarlar bu makalenin bazı bölümlerinde dil düzenlemesi için Google Gemini kullanmış olup metni kontrol edip düzenlemiştir. Sonucundaki içeriğin tüm sorumluluğunu yazarlar üstlenmiştir.
Kaynakça
- Altieri, M. A., & Nicholls, C. I. (2017). The adaptation and mitigation potential of traditional agriculture in a changing climate. Climatic change, 140(1), 33-45. https://doi.org/10.1007/s10584-013-0909-y
- Andrade-Sanchez, P., Gore, M. A., Heun, J. T., Thorp, K. R., Carmo-Silva, A. E., French, A. N., ... & White, J. W. (2013). Development and evaluation of a field-based high-throughput phenotyping platform. Functional Plant Biology, 41(1), 68-79. https://doi.org/10.1071/FP13126
- Araus, J. L., Kefauver, S. C., Zaman-Allah, M., Olsen, M. S., & Cairns, J. E. (2018). Translating high-throughput phenotyping into genetic gain. Trends in plant science, 23(5), 451-466. https://doi.org/10.1016/j.tplants.2018.02.001 External Link
- Baerenfaller, K., Massonnet, C., Walsh, S., Baginsky, S., Bühlmann, P., Hennig, L., ... & Gruissem, W. (2012). Systems‐based analysis of Arabidopsis leaf growth reveals adaptation to water deficit. Molecular systems biology, 8(1), https://doi.org/10.1038/msb.2012.39
- Bai, G., Ge, Y., Scoby, D., Leavitt, B., Stoerger, V., Kirchgessner, N., ... & Awada, T. (2019). NU-Spidercam: A large-scale, cable-driven, integrated sensing and robotic system for advanced phenotyping, remote sensing, and agronomic research. Computers and electronics in agriculture, 160, 71-81. 10.1016/j.compag.2019.03.009
- Bao, Y., Aggarwal, P., Robbins, N. E., Sturrock, C. J., Thompson, M. C., Tan, H. Q., ... & Dinneny, J. R. (2014). Plant roots use a patterning mechanism to position lateral root branches toward available water. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(25), 9319-9324. https://doi.org/10.1073/pnas.1400966111
- Barker III, J., Zhang, N., Sharon, J., Steeves, R., Wang, X., Wei, Y., & Poland, J. (2016). Development of a field-based high-throughput mobile phenotyping platform. Computers and Electronics in Agriculture, 122, 74-85. https://doi.org/10.1016/j.compag.2016.01.017
- Caldeira, C. F., Bosio, M., Parent, B., Jeanguenin, L., Chaumont, F., & Tardieu, F. (2014). A hydraulic model is compatible with rapid changes in leaf elongation under fluctuating evaporative demand and soil water status. Plant Physiology, 164(4), 1718-1730. https://doi.org/10.1104/pp.113.228379
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hassas Tarım Teknolojileri, Ziraat Mühendisliği (Diğer), Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
29 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
22 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
26 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1
APA
Yaman, O., & Aktaş, H. (2026). Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları. Turkish Journal of Science and Engineering, 8(1), 83-94. https://doi.org/10.55979/tjse.1957026
AMA
1.Yaman O, Aktaş H. Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları. TJSE. 2026;8(1):83-94. doi:10.55979/tjse.1957026
Chicago
Yaman, Okan, ve Hakan Aktaş. 2026. “Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları”. Turkish Journal of Science and Engineering 8 (1): 83-94. https://doi.org/10.55979/tjse.1957026.
EndNote
Yaman O, Aktaş H (01 Haziran 2026) Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları. Turkish Journal of Science and Engineering 8 1 83–94.
IEEE
[1]O. Yaman ve H. Aktaş, “Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları”, TJSE, c. 8, sy 1, ss. 83–94, Haz. 2026, doi: 10.55979/tjse.1957026.
ISNAD
Yaman, Okan - Aktaş, Hakan. “Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları”. Turkish Journal of Science and Engineering 8/1 (01 Haziran 2026): 83-94. https://doi.org/10.55979/tjse.1957026.
JAMA
1.Yaman O, Aktaş H. Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları. TJSE. 2026;8:83–94.
MLA
Yaman, Okan, ve Hakan Aktaş. “Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları”. Turkish Journal of Science and Engineering, c. 8, sy 1, Haziran 2026, ss. 83-94, doi:10.55979/tjse.1957026.
Vancouver
1.Okan Yaman, Hakan Aktaş. Bitki Islahında Kullanılan Yüksek Kapasiteli Fenotipleme Araçları. TJSE. 01 Haziran 2026;8(1):83-94. doi:10.55979/tjse.1957026