GİYSİLERİN TARİHSEL SÜRECİNE GENEL BİR BAKIŞ AN OVERVIEW OF THE HISTORICAL PROCESS OF CLOTHING

İnsanlık tarihinde giysi kullanımı ne zaman başladığı bilinmemekte en erken dönemlerde avladıkları hayvan postlarını giysi olarak kullandığı varsayılmaktadır. İnsanoğlunun örtünme içgüdüsü ve doğal olaylardan korunma gereksiniminden doğan, giyim kuşam kültürü, tarih öncesi çağlardan başlayarak günümüze kadar gelmiştir. Giysiler dönemlerin, ülkelerin, toplulukların veya kişilerin özelliklerini yansıtan önemli objeler, kültürlerin en canlı belgelerinden de biri olmuşlardır. Mezopotamya coğrafyasında kurulan devletlerde, Eski Çağ Anadolu Uygarlıklarında tarih öncesi çağlara ait ilk buluntular sanat ve giyim kültürü hakkında bilgiler vermektedir. Prehistorya’ya ait giyim kuşam kültürü hakkında bilgileri duvar kabartmaları, çivi yazıları, kitabe, tabletler ve taş oymacılığı ile yapılan el sanatı eserler, giysiler hakkında bilgi vermektedir. Duvar kabartmalarında tasvir edilen insanların üzerlerindeki giysiler, farklı devirlerin giyim-kuşamını öğrenmemize yardımcı olmaktadır. Kurganlardan çıkarılan kanıtlar arkeologlara insanların giydiği giysilerde çıkarımlar yapma olanağı sağlamıştır. Toplumun sınıflara ayrılmasıyla giysiler arasındaki farklar da artmış, yaşan bu gelişmeler tarihin her döneminde olduğu gibi giyim kuşama da yansımıştır. Çok zengin bir giyim kuşam geleneği olmasına rağmen araştırmalar yetersizdir. Kültürel gelişmelerle değişime uğrayan giysilerin araştırılması önem arz etmektedir. Toplumlara göre farklı özellikler kazanan giysinin tarihsel süreçte gelişimini, bilinirliliğini arttırılmasına katkı sağlanması amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama tekniği olarak doküman analizi yapılmıştır. Elde edilen veriler örneklemeye uygun olduğu düşünülen görsel materyallerle desteklenmiştir. Bu araştırmada, giysilerin tarih öncesi dönemden (Prehistorik) başlayarak, Sümerler, İran, Mısır, Çin, Hun, Eski Anadolu Uygarlıklarında; Hititler, Uygurlar Frigler, Urartular, Bizans ve Osmanlı Dönemi ve Anadolu halk giysileri araştırılmış ve giysi örnekleri ile ele alınmıştır. It is unknown when the usage of clothes began in human history, however it is likely that they utilized the skins of the animals they hunted as clothing in the beginning. Starting in prehistoric times, the clothing generation's culture, which was developed from the human desire to cover and the necessity to protect against natural events, has made its way down to the present day. Important artifacts that reflect the peculiarities of many eras, countries, communities, or individuals have also become one of the most vivid cultural documents. The first ancient artifacts in the Ancient Anatolian Civilizations provide information on the culture of art and apparel in the states created in Mesopotamia's geography. It includes information about prehistoric clothing, wall reliefs, cuneiform writings, inscriptions, tablets, and handicrafts made with stone carvings, as well as clothing. The clothes worn by the people shown on the wall reliefs teach us about different eras of attire. Archaeologists have been able to make judgments about people's clothing based on evidence found in the kurgans. With the division of society into classes, the differences between clothes have also increased, and these developments have been reflected in clothing as in every period of history. Although there is a very rich tradition of clothing generation, researches are insufficient. It is crucial to look into the clothing that has altered as a result of cultural changes. This study was carried out in order to contribute to the development and awareness of the garment, which has evolved according to the societies, in the historical process. In the study, one of the descriptive research methods, the screening model was performed. Document analysis was performed as a data collection technique. The data obtained were supported by visual materials that were considered suitable for sampling. In this research, starting from the prehistoric period (Prehistoric), the clothes in the Sumerians, Iran, Egypt, China, Huns, Ancient Anatolian Civilizations; Hittites, Uyghurs, Phrygians, Urartians, Byzantine and Ottoman Periods and Anatolian folk costumes were researched and discussed with clothing samples.