Yeni Medya İnsanı: Heidegger’in Tekniğe İlişkin Soruşturması Üzerinden Dijital İnsanın Eleştirisi

Yıl 2026, Cilt: 5 Sayı: 1, 192 - 208, 13.01.2026

Gizem Orçin

Öz

Teknoloji toplumsal, kültürel ve siyasal alandaki ilişkileri belirleyerek modern yaşamın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. İlerleme ideolojisinin itici gücü olan teknolojinin medya teknolojilerine dönüşmesi gündelik yaşantıyı temelden etkilemiştir. Modern birey bugün sayısallaşarak dijital hale gelen her an her yerde bulunan teknolojiler aracılığıyla iletişim kurmaktadır. Bu iletişim, teknolojik imkânlar dolayımıyla teknik bir düşünmeye doğru evrilmiştir. Varlık felsefesi alanındaki etkisiyle yirminci yüzyılın en önemli düşünürlerinden birisi kabul edilen Alman filozof Martin Heidegger (1889-1976) insanın teknikle ve düşünmeyle olan ilişkisini sorgulamıştır. Bu makale, Heidegger’in Tekniğe İlişkin Soruşturmasındaki temel çerçeve üzerinden yeni medya teknolojisini ve yeni medya insanını konu edinmektedir. Çalışma, Heidegger sonrası teknoloji panoraması sunma amacıyla yeni medya sahasının ontolojik görünümünü analiz etmeyi hedeflemektedir. Heidegger, varlığın teknik görünüm altında silikleşmesini ve düşünme yetisinin kaybını sorgulamaktadır. Bu nedenle çalışma, teknik düşünmeye hapsolan dijital bireyin nasıl ve ne şekilde bu sürece dahil olduğunu irdeleyen teorik bir denemedir. Çalışma sonucunda teknolojinin yüceltilmesi ve tekniğin anlamının sorgulanmadığı medya çağında, yeni medya insanı denilen bir varlığın ortaya çıktığı iddia edilmiştir. Bu çağda insan türünün dijital bir veriye indirgendiği ve teknolojik düşünüşün yeni bir açığa çıkma olarak belirdiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Dijital insan , Martin Heidegger , medya teknolojisi , tekhne , yeni medya.

New Media Human: The Criticism of Digital Human Through Heidegger’s The Question Concerning Technology

Öz

Technology has become an integral part of modern life, shaping social, cultural, and political relationships. The transformation of technology, the driving force of the ideology of progress, into media technologies has fundamentally impacted everyday life. Today the modern individual communicates through ubiquitous technologies that have become digital by means of digitization. This communication has evolved towards a technical way of thinking through technological possibilities. The German philosopher Martin Heidegger (1889–1976), recognized as one of the most important thinkers of the twentieth century for his influence in the field of ontology, questioned the relationship between human beings, technology, and thinking. This article examines new media technologies and the new media human, drawing on the fundamental framework of Heidegger’s The Question Concerning Technology. The study aims to analyze the ontological landscape of the new media field with the aim of presenting a post-Heideggerian technological panorama. Heidegger questions the obscuration of existence under the guise of technology and the loss of the ability to think. Therefore, the study is a theoretical inquiry that examines how and in what way the digital human trapped in technical thinking is involved in this process. It was claimed that a being called new media human has emerged in the media age where technology is glorified and technique is not questioned at the end of the study. The human existence is seen as having been reduced to digital data, and technological thinking has emerged as a new mode of revealing in this era.

Anahtar Kelimeler

Digital human , Martin Heidegger , media technology , tekhne , new media.

Kaynakça

• Adorno, W. T. & Horkheimer, M. (2010). Aydınlanmanın Diyalektiği (N. Ülker &E.Ö. Karadoğan, Çev.). Kabalcı Yayınevi.
• Allmer, T. (2015). Critical Theory and Social Media. Routledge.
• Arendt, H. (1994). İnsanlık Durumu (B. S. Şener, Çev.). İletişim Yayınları.
• Bernstein, R. J. (1991). The New Constellation. Polity Press.
• Bijker, W. E. (1995). Sociohistorical Technology Studies. S. Jasanoff, G. E. Markle, J. C. Petersen & T. Pinch (Ed.) Handbook of Science and Technology (s. 229-256) içinde. Sage.
• Blok, V. (2017). Ernst Jünger’s Philosophy of Technology: Heidegger and The Poetics of The Anthropocene. Routledge.
• Bourdieu, P. (2013). Bilimin Toplumsal Kullanımları (L. Ünsaldı, Çev.). Heretik Yayıncılık.
• Çelgin, G. (2018). Eski Yunanca Türkçe Sözlük. Alfa Basım Yayım.
• Çüçen, A. (2006). Heidegger ve felsefe. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (1), 7-24. https://dergipark.org.tr/en/pub/flsf/article/978637
• Delice, D. (2017). Heidegger’in Tekniğin Kökenine İlişkin Soruşturması. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (23): 3, 307-328. https://dergipark.org.tr/tr/pub/flsf/issue/48630/617997
• Fisher, E. (2010). Media and New Capitalism In The Digital Age. Palgrave Macmillan.
• Garnham, N. (2000). Emancipation, the Media, and Modernity, Oxford University Press. Gulbenkian Komisyonu (2016). Sosyal Bilimleri Açın, Sosyal Bilimlerin Yeniden Yapılanması Üzerine Rapor (Ş. Tekeli, Çev.). Metis Yayınları.
• Gunkel, D. J. & Taylor, P. A. (2014). Heidegger and The Media. Polity Press.
• Gülenç, K. (2015). Frankfurt Okulu, Eleştiri, Toplum ve Bilim, Ayrıntı Yayınları.
• Habermas, J. (2016). İdeoloji Olarak Teknik ve Bilim (M. Tüzel, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
• Heidegger, M. (1998a). Tekniğe İlişkin Soruşturma (D. Özlem, Çev.). Paradigma Yayınları.
• Heidegger, M. (1998b). Teknik ve Dönüş (N. Aça, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
• Heidegger, M. (2001a). Nietzsche’nin Tanrı Öldü Sözü ve Dünya Resimleri Çağı (L. Özşar, Çev.). Asa Kitabevi.
• Heidegger, M. (2001b). Poetry, Language, Thought (A. Hofstadter, Trans. and Introduction). Harper Perennial. Heidegger, M. (2013a). Hümanizm Üzerine (Y. Örnek, Çev.). Türkiye Felsefe Kurumu.
• Heidegger, M. (2013b). Düşünmek Ne Demektir? 1951/52 Kış Dönemi Ders Notları (R. Şentürk, Çev.). Paradigma Yayıncılık.
• Holmes, D. (2005). Communication Theory, Media, Technology, Society. Sage.
• Horkheimer, M. (2013). Akıl Tutulması (O. Koçak, Çev.). Metis Yayınları.
• Ihde, D. (2010). Heidegger's Technologies, Postphenomenological Perspectives. Fordham University Press.
• Leeker, M., Schipper, I., & Beyes, T. (2017). Performing the Digital: Performance Studies and Performances in Digital Cultures. Transcript Verlag.
• Manzerolle, V. (2014). Technologies of Immediacy /Economies of Attention: Notes on the Commercial Development of Mobile Media and Wireless Connectivity. L. Mcguigan & V. Manzerolle (Ed.). The Audience Commodity in a Digital Age (207-226) içinde. Peter Lang.
• Manovich, L. (2002). The Language of New Media. MIT Press.
• Megill, A. (1998). Aşırılığın Peygamberleri, Nietzsche, Heidegger, Foucault, Derrida. (T. Birkan, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
• Menninger, D. (1981). Politics or Technique? A Defense of Jacques Ellul. Polity. 14(1), 110-127. https://doi.org/10.2307/3234498
• Mitcham, C. (1995). Notes Toward a Philosophy of Meta-Technology. Techne: Research in Philosophy and Technology 1 (1–2), 13–17. 10.5840/techne199511/25.
• Negroponte, N. (1995). Being Digital. Hodder & Stoughton.
• Ökten, K. H. (2002). Heidegger ve Üniversite. Everest Yayınları.
• Özlem, D. (1998). Giriş: Heidegger ve Teknik. (D. Özlem, Çev.). Tekniğe İlişkin Soruşturma (s. 9-41) içinde. Paradigma Yayınları.
• Sheehan, T. (2002). Heidegger ve Naziler. (Der. A. Demirhan). Heidegger ve Nazizm (s.10-38) içinde. Vadi Yayınları.
• Scharff, R. C. & Dusek, V. (2014). Philosophy of Technology the Technological Condition: An Anthology. Wiley. Tabachnick, D. E. (2006). The Tragic Double Bind of Heidegger’s Techne. Phaenex, (2), 94-112. DOI: https://doi.org/10.22329/p.v1i2.226
• Thompson, J. B. (2013). İdeoloji ve Modern Kültür. Dipnot Yayınları.
• Umut, T. N. (2014). Bir İfşa Tarzı Olarak Heidegger’de Modern Teknoloji. Felsefe Dünyası, (60), 281–303. https://dergipark.org.tr/tr/pub/felsefedunyasi/issue/58329/856260
• Winner, L. (1978). Autonomous Technology. MIT Press.
• Wolin, R. (2012). Heidegger’in Çocukları: Hannah Arendt, Karl Löwith, Hans Jonas ve Herbert Marcuse. (H. Arslan, Çev.). Paradigma Yayınları.
• Zerzan, J. (2013). Makinelerin Alacakaranlığı. (R. G. Öğdül, Çev.). Kaos Yayınları.
• Zuboff, S. (2019). The Age of Surveillance Capitalism. The Fight for a Human Future New Frontier of Power. Public Affairs.
• Zimmerman, M. E. (1990). Heidegger's Confrontation with Modernity: Technology, Politics, and Art. Indiana University Press.