Çocuklar için Bir E-Kitap Uygulaması: TRT Çocuk Kitaplık

Amaç: E-kitap uygulamaları kullanıcıların kitaplara daha kolay ulaşabilmelerini sağlamalarının yanı sıra etkileşim içerme, güncellenebilme ve çoklu ortam özellikleri taşıma gibi avantajlara sahiptir. Ancak özellikle çocuklara yönelik uygulamalarda reklam yoğunluğu, erişim sorunları ve yaş düzeyine uygun olmama gibi özellikler görülebilmektedir. Araştırmada, Türkiye’nin en kapsamlı dijital çocuk kitaplığı olma amacıyla Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından 3-7 yaş grubu çocuklar için geliştirilen TRT Çocuk Kitaplık uygulamasının ve uygulamada okul öncesi dönem çocuklarına yönelik sunulan e-kitapların incelenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu, TRT Çocuk Kitaplık uygulaması ve uygulamada yer alan 3-5 yaş grubu çocuklara yönelik sunulan 172 etkileşimli e-kitaptan oluşmaktadır. Veriler, araştırmacılar tarafından alan yazına dayalı olarak oluşturulan “Etkileşimli E-Kitap Uygulaması Değerlendirme Kriterleri Kontrol Listesi” kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır.

Bulgular: Uygulamanın; kontrol listesinde yer alan 41 kriterden 29’unu karşıladığı, 8 kriterin geliştirilebilir nitelikte olduğu, 4 kriterin ise uygulamanın özellikleri arasında yer almadığı görülmüştür. Etkileşimli e-kitapların konularına göre beş kategoride sunulduğu, yaş gruplarına göre sınıflandırıldığı, çoğunun orijinal dilinin Türkçe olduğu ve kitapların sonunda hikâyeyle ilgili çoktan seçmeli soruların ve etkileşimli oyunların yer aldığı saptanmıştır. Uygulamanın ve uygulamada yer alan e-kitapların bazı özelliklerinin kriterler doğrultusunda geliştirilmesi gerektiği tespit edilmiştir.

Sonuç: Araştırmada, TRT Çocuk Kitaplık uygulamasının genel ve teknik özellikleri, etik uygunluk, kullanım özellikleri, telif hakları ve ekonomiklik özellikleri bakımından değerlendirildiğinde çoğunlukla istenen niteliklere sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ancak özellikle okul öncesi dönem düşünüldüğünde, uygulamanın ve uygulamada yer alan kitapların bazı özelliklerinin geliştirilmesinin ve uygulamaya birtakım yeni özelliklerin eklenmesinin gerekli olduğu anlaşılmış, söz konusu noktalarla ilgili öneriler sunulmuştur.

Özgünlük: Türkiye’nin en kapsamlı dijital çocuk kitaplığı olarak geliştirilen ve kullanıcılara ücretsiz etkileşimli e-kitap sağlayan TRT Çocuk Kitaplık uygulamasını ve uygulamada yer alan okul öncesi döneme yönelik çocuk kitaplarını ele alan ilk çalışma olan bu araştırma, alan yazına katkı sağlayacak özgün bir araştırmadır.

Purpose: E-book applications not only enable users to access books more efficiently but also have advantages such as the inclusion of interaction, updating, and multimedia features. However, there are negative features such as advertisement density, access problems, and not being suitable for age level in applications peculiar to children. This study aims to examine the “TRT Çocuk Kitaplık” application developed for children aged 3-7 by the General Directorate of Turkish Radio-Television Corporation, aiming to be the most comprehensive digital library in Türkiye and the e-books in the application for pre-school children.

Method: The document analysis method, one of the qualitative research methods, was utilized. The study group consists of TRT Çocuk Kitaplık Application and 172 interactive e-books offered for children aged 3-5 in the application. The data were obtained using the "Interactive e-Book Application Evaluation Criteria Checklist" created by the researchers based on the literature. A descriptive analysis technique was used in the analysis of the data.

Findings: It has been observed that the application meets 29 of the 41 criteria in the checklist, 8 criteria need to be developed, and 4 criteria are not among the features of the TRT Çocuk Kitaplık application. It has been found that interactive e-books are presented in five categories according to their subjects, classified according to age groups, having Turkish primarily as their original language, and there are multiple choice questions about the story and interactive games at the end of the books. It has been found that some features of the application and the e-books included in that should be developed in line with the criteria.

Implications: It was concluded in the research that the TRT Çocuk Kitaplık application mostly had the required qualities when evaluated in terms of general and technical features, usage features, ethical compliance, copyrights, and economy. However, especially considering the preschool period, it was understood that some features of the application and the books included in that should be developed and some new features should be added, and suggestions were presented regarding the mentioned points.

Originality: This research is original research that will contribute to the literature as it is the first study to deal with the TRT Çocuk Kitaplık application, which was developed as Türkiye’s most comprehensive digital children's library and provides free interactive e-books, and the children's books for the preschool period included in the application.