Özel Gereksinimli Çocuk Kullanıcılara Yönelik Kütüphane Hizmetleri Eğitiminin Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerinin Bilgi Düzeylerine Etkisinin İncelenmesi
Öz
Amaç: Bu araştırmanın amacı, TÜBİTAK 2237-A kapsamında düzenlenen çevrim içi kütüphane hizmetleri eğitim etkinliğinin, Bilgi ve Belge Yönetimi (BBY) bölümü öğrencilerinin özel gereksinimli çocuklara yönelik bilgi düzeylerine olan etkisini değerlendirmektir. Özel gereksinimli çocuklar için kütüphane hizmetlerinin önemine dikkat çekmek ve bu alandaki mesleki etik yaklaşımları öğrencilere kazandırmak hedeflenmiştir.
Yöntem: Araştırma kapsamında, alanında uzman 11 eğitimci tarafından üç gün süren çevrim içi eğitimler gerçekleştirilmiştir. Eğitim öncesinde 53 katılımcıya bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla bir ön test uygulanmış, ardından eğitim programına geçilmiştir. Eğitimler; özel gereksinimli çocukların tanımlanması, ihtiyaçlarının belirlenmesi, kütüphanelerde mekân tasarımı, sosyal çalışmalar ve etkileşimli kitap okuma gibi temalar etrafında şekillendirilmiştir. Eğitim sonrasında aynı gruba son test uygulanarak bilgi düzeylerindeki değişim değerlendirilmiştir.
Bulgular: Katılımcılar üzerinde yapılan değerlendirmede, bilgi düzeylerinde belirgin bir artış gözlenmiştir. Eğitim, öğrencilerin özel gereksinimli çocuk kullanıcılar için kütüphane hizmetleri geliştirme konusundaki bilgi düzeylerini artırmada etkili olmuştur.
Sonuç: Çevrim içi eğitimlerin, BBY bölümü öğrencilerinin akademik ve profesyonel gelişimine önemli katkılar sağladığı görülmektedir. Katılımcıların edindikleri bilgilerin, özel gereksinimli çocuklara yönelik kapsayıcı kütüphane hizmetleri tasarlama motivasyonlarını arttıracağına inanılmaktadır.
Özgünlük: Bu çalışma, BBY bölümü öğrencilerinin özel gereksinimli çocuklara yönelik bilgi ve farkındalıklarını artırmaya odaklanan bir programın etkilerini değerlendirerek alana özgün bir katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Özel gereksinimli çocuklar, kütüphane hizmetleri, bilgi ve belge yönetimi, TÜBİTAK 2237, çevrim içi eğitim
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK (2237-A Bilimsel Eğitim Etkinlikleri Destek Programı kapsamında)
Proje Numarası
1129B372400313
Etik Beyan
Etik Kurul Onayı, bir önceki aşamada ek dosyalar kısmına yüklenmiştir.
Bu çalışmadaki bütün bilgi ve belgeleri akademik kurallar çerçevesinde elde ettiğimi, görsel, işitsel ve yazılı tüm bilgi ve sonuçları bilimsel ahlak kurallarına uygun olarak
sunduğumu, kullandığım verilerde herhangi bir tahrifat yapmadığımı, yararlandığım kaynaklara bilimsel normlara uygun olarak atıfta bulunduğumu, makalemin kaynak gösterilen durumlar dışında özgün olduğunu, tarafımdan üretildiğini ve Türk Kütüphaneciliği Dergisi yazım şablonuna göre yazıldığını beyan ederim.
Teşekkür
TÜBİTAK 2237-A Eğitim Etkinlikleri Destekleme Programı kapsamında 2024 yılı 1. dönem projesi olarak desteklenen “Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Öğrencilerine Özel Gereksinimli Çocuk Kullanıcılara Yönelik Kütüphane Hizmetleri Eğitimi” adlı projeye desteklerinden dolayı TÜBİTAK’a teşekkür ederim. Ayrıca, proje ekibinde yer alan eğitmenler Prof. Dr. Bülent Yılmaz, Prof. Dr. A. Şebnem Soysal Acar, Prof. Dr. Figen Turan, Prof. Dr. İsmihan Artan, Doç. Dr. Ahmet Altay, Doç. Dr. Aktan Acar, Doç. Dr. Huriye Çolaklar, Doç. Dr. Seray Olçay, Doç. Dr. Gökçe Karaman Benli, Doç. Dr. Haktan Demircioğlu, Dr. Öğr. Üyesi Demet Soylu’ya ve yardımcı personel olarak görev alan Arş. Gör. Ceren Bilge Seferoğlu’na projenin gerçekleştirilmesi sürecindeki destekleri, emekleri ve tüm katkılarından ötürü teşekkür ederim.
Kaynakça
- Anadolu Ajansı. (2023, 5 Aralık). Kültür ve Turizm Bakanlığı, engelli bireyler için "Kitap Artı" mobil uygulaması başlattı. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/kultur-ve-turizm-bakanligi-engelli-bireyler-icin-kitap-arti-mobil-uygulamasi-baslatti/3071719#
- Andrus, L. (2012). Teaching urban students with special learning needs: What we have learned through the Art Partners Program. S. M. Malley (Ed.), The intersection of arts education and special education: Exemplary programs and approaches içinde (ss. 19–46). The John F. Kennedy Center.
- Aral, N., Fındık Tanrıbuyurdu, E., Yurteri Tiryaki, A., Sağlam, M., Aysu, B. (2015). Türkiye’de çocuk gelişimi alanındaki lisansüstü tezlerin incelenmesi. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 14(1), 7-16. https://doi.org/10.1501/Ashd_0000000103
- Bezirci, P. ve Hacıfettahoğlu Güleçyüz, R. (2023). Güncel kütüphane hizmetleri bağlamında halk kütüphanelerinin özel gereksinimli bireylere etkileri: Harold Washington Kütüphane Merkezi örneği. Cumhuriyet’in 100. Yılında Bilgi ve Belge Yönetimi Teknolojisinde Güncel Yaklaşımlar içinde (ss. 251-279). https://doi.org/10.26650/B/SS53.2024.015.10
- Birleşmiş Milletler. (1948). İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights
- Birleşmiş Milletler. (1989). Çocuk Hakları Sözleşmesi. Genel Kurul Kararı 44/25, 20 Kasım 1989. https://www.unicef.org/child-rights-convention
- Birleşmiş Milletler. (2024). Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları United Nations. https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/
- Çocuk Kütüphaneleri Çalıştayı. (2018). C. Polat, E. Yılmaz ve A. Kakırman Yıldız (Yay. Hazl.). Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/72986,2-cocuk-kutuphaneleri-calistayipdf.pdf?0&_tag1=7C9AD4DFF329F9EE7CC22D61FCDC9C8617FD3729&crefer=DC4455D42F06B82919249D60E24D6499550EF515D5906417476A6116D5FFC056
- Demir, G. (2019). Çok Kültürlülük Bağlamında Çocuklara Yönelik Kütüphane Hizmetleri. Bilgi ve Belge Araştırmaları(11), 40-59. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bel/issue/47763/603420
- Ergin, E. (2024). Okul öncesi dönemdeki özel gereksinimli çocuklarla uygulanan sanat etkinliklerinin çocukların bütünsel gelişimine yansımaları (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Temel Eğitim Ana Bilim Dalı, Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı.
