Almanya’da Sürdürülebilir Okuma Kültürü İçin Çocuk ve Halk Kütüphanelerinde Uygulanan Proje Modellerinin İncelenmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Almanya’daki çocuk ve halk kütüphanelerinin, çocukların sürdürülebilir bir okuma kültürüne sahip olması için yaptığı çalışmaları incelemek ve bu incelemeden elde edilen bulguların, Türkiye’deki çalışmalara katkı sunmasını sağlamaktır. 

Yöntem: Bu çalışmada, sürdürülebilir okuma kültürü için Almanya’daki çocuk ve halk kütüphanelerinde uygulanan çalışma modelleri incelenmiştir. Çalışmada Almanya’nın Bonn, Köln, Berlin, Düsseldorf ve Brühl halk kütüphanelerine bağlı 28 tane çocuk ve halk kütüphanesi incelenmiştir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın yapılacağı kütüphanelerin faaliyetlerini yerinde incelemek için gözlem yapılmış; birincil veri toplamak için belgesel tarama metodu kullanılmış ve kütüphane yöneticileri ile yapılan yüz yüze görüşmeler dolayısıyla yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılarak veriler toplanmıştır. 

Bulgular: Araştırma sonucunda Almanya’da çocuk ve halk kütüphanelerinin, 

• Okullarla yakın iş birliği kurduğunu, 
• Mülteciler ve göçmenler için hedefe yönelik programlar geliştirdiğini,
• Sesli okuma etkinliklerini etkileşim aracı olarak vurguladığını,
• Yaz ve kış okuma kulüpleri düzenlediğini,
• Dezavantajlı çocuklar ve ailelere destek sağladığını,
• Geniş bir yelpazedeki paydaş kuruluşlarla iş birliği içinde çalıştığını ve
• Okuma alışkanlığını güçlendirmek ve sürdürülebilir kılmak için dijital kaynakları entegre ettiği görülmüştür. 

Sonuç: Sürdürülebilir okuma kültürü için Almanya’nın çocuk ve halk kütüphanelerini birer öğrenme ve bilgi edinme merkezi olarak kullandığı ve kütüphanelerin, okul öncesi dönemden lise bitimine kadar bütün çocuklara, gençlere ve ailelere destek verdiği görülmektedir. Çocuklarda, gençlerde ve ailelerde okuma kültürünü yerleştirebilmek ve toplumun bilgi edinme ihtiyacını sağlamak için, kilit noktanın işbirliği ve programlı çalışma ilkesi olduğu görülmüştür. 

Özgünlük: Elde edilen bilgi ve bulgular, kütüphanelerin kendi ürettikleri belgelerden, araştırmacının gözlemlerinden, Alman eğitim raporlarından, Alman Kütüphaneler Birliği’nin rapor ve dokümanlarından ve kütüphane yöneticileri ile yapılan görüşmelerden elde edilmiştir. Elde edilen bilgi ve bulguların büyük oranda birincil kaynaklardan elde edilmiş olması ve bu bulgulara daha önce yapılmış olan bilimsel yayınlarda rastlanmamış olması bu çalışmayı özgün kılmaktadır. Bu araştırmada kullanılan bilgi ve bulgular bu yönüyle, Türkiye’deki çocuk ve halk kütüphaneciliği konusunda çalışanlar için önemli bir bilgi kaynağı olacaktır.

Purpose: This study investigates the strategies employed by children’s and public libraries in Germany to cultivate a sustainable reading culture among children. It further aims to explore how these insights can inform and enhance similar initiatives in Turkey. 

Method: The research employed a qualitative design to examine operational models implemented in 28 children’s and public libraries affiliated with the municipal libraries of Bonn, Cologne, Berlin, Düsseldorf, and Brühl. Data were collected through on-site observations, documentary analysis of primary sources, and semi-structured interviews with library managers to gain an in-depth understanding of practices and challenges. 

Findings: The findings reveal that German libraries: 

• Foster close collaboration with schools, • Develop targeted programs for refugees and immigrants, 
• Emphasize read-aloud activities as a means of engagement, 
• Organize summer reading clubs,
• Provide support for disadvantaged children and families,
• Work collaboratively with a wide range of stakeholder organizations, and
• Incorporate digital resources to strengthen and sustain reading habits. 

Implications: German children’s and public libraries serve as dynamic learning and information hubs, supporting children, youth, and families from early childhood through secondary education. The study underscores that systematic collaboration and structured programming are essential for embedding a sustainable reading culture and meeting the evolving informational needs of communities. 

Originality: This research draws primarily on original, first-hand data, including institutional documents, field observations, national education reports, publications from the German Library Association, and interviews with library managers. By presenting findings that have not previously been documented in scholarly literature, this study provides a novel and valuable resource for researchers and practitioners in the field of children’s and public librarianship in Turkey.