TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi

Ahmet Alperen Çağlayan

TR EN

TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi

Öz

Amaç: Dijital nesillerin teknolojiyle kurdukları güçlü ilişki, çocukların okuma deneyimlerini dönüştürmüş ve çoklu ortam ögeleriyle zenginleştirilen etkileşimli e-kitapların yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır. Bu çalışma, TRT Çocuk Kitaplık uygulamasında yer alan etkileşimli e-kitapların biçimsel ve içeriksel niteliklerini, çocukların yaş, ilgi ve gereksinimlerini dikkate alarak, çocuk edebiyatının temelini oluşturan “çocuğa görelik” ilkesi bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Nitel araştırma yöntemiyle yapılandırılan çalışmada doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, TRT Çocuk Kitaplık uygulamasında yer alan beş farklı kategoriden ve tüm yaş gruplarını temsil edecek şekilde ölçüt örnekleme yoluyla seçilen 26 etkileşimli e-kitap oluşturmaktadır. Veriler, “Çocuklara Seslenen Yazınsal ya da Öğretici Kitapları Değerlendirme Ölçeği” aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi tekniğiyle sistematik olarak çözümlenmiştir. Bulgular: Etkileşimli e-kitaplar, tasarım ve resim, konu ve kurgu, izlek (tema), kahraman ve karakter, dil ve anlatım, ileti ve eğitsel ilkeler boyutlarında genel olarak çocuğa görelik ilkesini yüksek düzeyde karşılamaktadır. Sonuç: TRT Çocuk Kitaplık uygulamasında yer alan ve çocuklara sunulan metinlerin dijital uzantısı niteliğindeki etkileşimli e-kitapların, çocukların yaş ve gelişim özellikleri ile ilgi alanlarına uygun biçimde tasarlandığı ve çocuğa görelik ilkesini karşılayan nitelikli çocuk edebiyatı ürünleri olduğu belirlenmiştir. Özgünlük: Bu çalışma, etkileşimli e-kitapları çocuk gerçekliği ve yazınsal nitelik perspektifiyle sistematik ve bütüncül bir yaklaşımla ele alması bakımından sınırlı sayıda çalışma arasında yer almakta ve bu yönüyle alan yazına özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etkileşimli e-kitaplar, dijital çocuk kitaplığı, çocuğa görelik, çocuk edebiyatı

Examination of Interactive E-Books in the TRT Çocuk Kitaplık Application from the Perspective of Child Appropriateness

Öz

Purpose: The strong relationship that digital generations have established with technology has transformed children’s reading experiences and paved the way for the proliferation of interactive e-books enriched with multimedia elements. This study aims to evaluate the formal and content-related qualities of interactive e-books featured in the TRT Çocuk Kitaplık application, taking into account children’s age, interests, and needs, within the context of the principle of “child appropriateness” that forms the basis of children’s literature. Method: The study, structured using qualitative research methods, employed document analysis technique. The study group consisted of 26 interactive e-books selected from five different categories in the TRT Çocuk Kitaplık application, representing all age groups, using criterion sampling. Data were collected using the “Scale for Evaluating Literary or Educational Books for Children” and systematically analyzed using content analysis techniques. Findings: Interactive e-books generally meet the principle of child appropriateness at a high level in terms of design and illustrations, topic and plot, theme, characters, language and narration, and educational content. Implications: It has been determined that the interactive e-books, which are digital extensions of the texts featured in the TRT Çocuk Kitaplık application and offered to children, are designed in accordance with children's age and developmental characteristics and areas of interest,and are high-quality children’s literature products that meet the principle of child appropriateness. Originality: This study is one of a limited number of works that adopt a systematic and comprehensive approach to interactive e-books from the perspectives of children’s reality and literary qualities, and in this regard, it aims to make an original contribution to the literature.

Anahtar Kelimeler

Interactive e-books, digital children's library, child appropriateness, children's literature

Kaynakça

Alkan Ersoy, Ö. ve Bayraktar, V. (2018). Okul öncesi dönemde çocuk edebiyatı kavramı ve çocuk kitaplarının özellikleri. A. Turla (Ed.), Çocuk edebiyatı (ss. 10–40). Hedef CS.
Alsalhi, N. R., Al-Qatawneh, S., Eltahir, M., Althunibat, F. ve Aljarrah, K. (2020). The role of academic electronic books in undergraduate students’ achievement in higher education. Heliyon, 6(11). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e05550
Amirtharaj, A. D., Raghavan, D. ve Arulappan, J. (2023). Preferences for printed books versus e-books among university students in a Middle Eastern country. Heliyon, 9(6). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e16776
Bozkurt, A. ve Bozkaya, M. (2013, 23–25 Ocak). Etkileşimli e-kitap: Dünü, bugünü ve yarını [Bildiri sunumu]. Akademik Bilişim 2013-XV. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri, Antalya.
Bozkurt, A. ve Bozkaya, M. (2015). Evaluation Criteria for Interactive E-Books for Open and Distance Learning. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 16(5). https://doi.org/10.19173/irrodl.v16i5.2218
Canlı, S. (2014). Türkçe ders kitaplarına seçilecek metinlerin niteliği üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
Carter, M. C. (2016, 21 Aralık). The complete guide to generation alpha, the children of millennials. Forbes. https://www.forbes.com/sites/christinecarter/2016/12/21/the-complete-guide-to-generation-alpha-the-children-of-millennials/.
Celepoğlu, A. (2007). Çocuk yayınları ve bu yayınlarda bulunması gereken temel unsurlar. Ö. Yıllar ve L. Turan (Ed.), Eğitim fakülteleri için çocuk edebiyatı (ss. 37–66). Pegem Akademi.
Chen, C.-C. ve Tsai, Y.-H. (2025). Effect of interactive e-book use on learning engagement, satisfaction and perceived learning. Education and Information Technologies. https://doi.org/10.1007/s10639-025-13415-w
Chen, C., Jamiat, N., Abdul Rabu, S. N. ve Mao, Y. (2024). Effects of a self-regulated-based gamified interactive e-books on primary students’ learning performance and affection in a flipped mathematics classroom. Education and Information Technologies, 29, 24143–24180. https://doi.org/10.1007/s10639-024-12789-7

Creswell, J. W. ve Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Çağlayan, A. A. (2025, 26–29 Ağustos). Dijital ortamda yer alan kitapların kavramsal yolculuğu: elektronik kitaplardan artırılmış gerçeklik destekli kitaplara [Bildiri sunumu]. 5. Uluslararası Eğitim Teknolojileri ve Çevrimiçi Öğrenme Konferansı, Balıkesir.
Çer, E. (2016). Türkçe öğretiminde çocuğa görelik ilkesine uygun edebiyat yapıtlarının önemi. Elementary Education Online, 15(4), 1399–1410. doi: http://dx.doi.org/10.17051/io.2016.22814
Çer, E. (2019). Çocuk edebiyatı yapıtlarının çocuğa göre olmasını sağlayan başat bir değişken: Eğitsel özellikler. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 3(1), 1–11.
Dilidüzgün, S. (2004). Çağdaş çocuk yazını: Yazın eğitimine atılan ilk adım. Morpa Kültür Yayınları.
Dowdall, N., Melendez-Torres, G. J., Murray, L., Gardner, F., Hartford, L. ve Cooper, P. J. (2020). Shared picture book reading interventions for child language development: A systematic review and meta-analysis. Child Development, 91(2), 383–399. doi: 10.1111/cdev.13225.
Gasser, L., Dammert, Y. ve Murphy, K. (2022). How do children socially learn from narrative fiction: Getting the lesson, simulating social worlds, or dialogic inquiry. Educ Psychol Rev 34, 1445–1475. https://doi.org/10.1007/s10648-022-09667-4
Gençer, G. ve Bahşi, N. (2025). TRT çocuk kitaplığının eleştirel düşünme ve yaratıcılık bağlamında incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (74), 727-742. DOI: 10.21764/maeuefd.1629078
Gök Tülkay, B. ve Sapsağlam, Ö. (2023). Çocuk edebiyatı eserlerinin çocuk hakları bağlamında incelenmesi: TRT çocuk kitaplığı örneği. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (15), 142-158.
Gönen, M., Vuran, S., Yılmaz, A., Ünsal, F. Ö., Bayrak, G., Turla, A. Güzelarslan, Ö. ve Toprak, D. (2018). Çocuk kütüphanelerinde okul öncesi dönem. Ç. Polat, E. Yılmaz ve A. Kakırman Yıldız (Ed.) Çocuk kütüphaneleri çalıştayı (ss. 21-31). Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
Hombrecher, H. ve Wassiltschenko, J. (2020). The well-worn book and the reading child: Cultural and cognitive aspects of materiality in children’s literature. Neohelicon, 47(2), 537–557. https://doi.org/10.1007/s11059-020-00551-0
Hsiao, C. Y. ve Chang, Y. M. (2016). A study of the use of picture books by preschool educators in outlying Islands of Taiwan. International Education Studies, 9(1), 1–19. http://dx.doi.org/10.5539/ies.v9n1p1
Jeong, H. (2012). A comparison of the influence of electronic books and paper books on reading comprehension, eye fatigue, and perception. The Electronic Library, 30(3), 390–408. DOI:10.1108/02640471211241663
Jukic, R. ve Skojo, T. (2021, 27 Eylül). The educational needs of the alpha generation [Bildiri sunumu]. 44th International Convention on Information, Communication and Electronic Technology (MIPRO). https://doi.org/10.23919/MIPRO52101.2021.9597106.
International Federation of Library Associations and Institutions. (2018). IFLA guidelines for library services to children aged 0-18 (2nd ed.) https://www.ifla.org/wp-content/uploads/2019/05/assets/libraries-for-children-and-ya/publications/ifla-guidelines-for-library-services-to-children_aged-0-18.pdf
Karatay, H. (2011). Çocuk edebiyatı metinlerinde bulunması gereken özellikler. T. Şimşek (Ed.), Kuramdan uygulamaya çocuk edebiyatı. Grafiker Yayınları.
Krippendorff, K. (2013). Content analysis: An introduction to its methodology (3rd ed.). SAGE Publications.
Lim, B. C.-Y., Liu, L. W.-L. ve Choo, C.-H. (2020). Investigating the effects of interactive e-book towards academic achievement. Indonesian Journal of Electrical Engineering and Computer Science, 17(1), 507–514. DOI:10.24191/ajue.v16i3.10272
Lim, J., Whitehead, G. W., & Choi, Y. (2021). Interactive e-book reading vs. paper-based reading: Comparing the effects of different mediums on middle school students’ reading comprehension. System, 97. https://doi.org/10.1016/j.system.2020.102434
Listanto, V., Arlinwibowo, J., Permatasari, A. D., Iftitah, K. N. ve Anwas, E. O. M. (2025). Which is better: E-book or printed book? A meta-analysis of educational materials in language learning. International Review of Research in Open and Distributed Learning, 26(3). https://doi.org/10.19173/irrodl.v26i3.8468
Liu, Y. (2023). Readability and adaptation of children’s literature: An interpersonal metaphor perspective. Journal of World Languages, 9(2), 223–240. DOI:10.1515/jwl-2022-0039
Lukens, R. J., Smith, J. J. ve Coffel, C. M. (2023). Çocuk edebiyatına eleştirel bir bakış (3.baskı) (C. Pamay, Çev.). Erdem Yayınları.
Mayer, R. E. (2021). Multimedia learning (3rd ed.). Cambridge University Press.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). İlkokul Türkçe dersi öğretim programı (1, 2, 3 ve 4. sınıflar).
Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E. ve Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), 1–13. https://doi.org/10.1177/1609406917733847
Oğuzkan, A. F. (2021). Çocuk edebiyatı (11. baskı). Anı Yayınları.
Öztürk, Y. ve Kayadibi, N. (2021). Çocuk kitaplarının çocuğa görelik ilkesi açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 10(3), 1234–1256.
Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). SAGE Publications.
Pektaş Turgut, Ö. (2018). Çocuklara yönelik etkileşimli e-kitap uygulamaları. Sanat ve Tasarım Dergisi, 21(1), 205–221. https://doi.org/10.18603/sanatvetasarim.435664
Puric, D. S. ve Sekač, V. M. (2022). Advantages and limitations of the use of e-textbooks in the Serbian language teaching from the perspective of teachers and future teachers. Zbornik Radova Pedagoskog Fakulteta, Užice, 2022(24), 77–94. https://doi.org/10.5937/ZRPFU2224077P.
Salisbury, M. ve Styles, M. (2012). Children’s picturebooks: The art of visual storytelling. Laurence King Publishing.
Santora, L. A. (2019). Assessing children’s book collections using on anti-bias leans. Anti-Defamation League, 1-5.
Schreier, M. (2021). Qualitative content analysis in practice. SAGE Publications.
Sever, S. (2015). Çocuk ve edebiyat (8. baskı). Tudem Yayınları.
Sever, S. (2018). Sanatsal uyaranlarla dil öğretimi. Tudem Yayınları.
Sheppard, S. M., Nobles, S. L., Palma, A., Kajfez, S., Jordan, M., Crowley, K. ve Beier, S. (2023). One font doesn’t fit all: The influence of digital text personalization on comprehension in child and adolescent readers. Education Sciences, 13(9), 864. https://doi.org/10.3390/educsci13090864
Spjeldnæs, S. ve Karlsen, F. (2024). How digital devices transform literary reading: The impact of e-books, audiobooks, and online life. New Media & Society, 26(4), 1123–1145. https://doi.org/10.1177/14614448221126168
Şanal, A. (2020). Kral Şakir serisinden “Mor Bir Fil Gördüm Sanki” adlı çocuk kitabının çocuğa görelik açısından incelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(6), 64–90.
Şen, E. (2020). Çocuk edebiyatında kurmaca gerçeklik. Nobel Bilimsel Eserler.
Yıldız Taşdemir, C. ve Ata Doğan, S. (2023). Çocuklar için bir e-kitap uygulaması: TRT Çocuk Kitaplık. Türk Kütüphaneciliği, 37(1), 29–50. https://doi.org/10.24146/tk.1132369
TRT Haber. (2021, 30 Mart). TRT’den çocuklara özel dijital kitap uygulaması: TRT Çocuk Kitaplık. https://www.trthaber.com/trtden-haberler/trtden-cocuklara-ozel-dijital-kitapuygulamasi-trt-cocuk-kitaplik-288.html
Walker, S. (2012). Describing the design of children’s books: An analytical approach. Visible Language, 46(3), 267–292.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Güncellenmiş 12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Zhang, X., Tlili, A., Shubeck, K., Hu, X., Huang, R. ve Zhu, L. (2021). Teachers’ adoption of an open and interactive e-book for teaching K-12 students Artificial Intelligence: a mixed methods inquiry. Smart Learning Environments, 8, https://doi.org/10.1186/s40561-021-00176-5

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dokümantasyon, Kütüphane Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ahmet Alperen Çağlayan ^*
0009-0005-4518-8435
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

5 Ocak 2026

Kabul Tarihi

19 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 40 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA27FN68XG

APA

Çağlayan, A. A. (2026). TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 40(3), 456-483. https://izlik.org/JA27FN68XG

AMA

1.Çağlayan AA. TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi. TK. 2026;40(3):456-483. https://izlik.org/JA27FN68XG

Chicago

Çağlayan, Ahmet Alperen. 2026. “TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi”. Türk Kütüphaneciliği 40 (3): 456-83. https://izlik.org/JA27FN68XG.

EndNote

Çağlayan AA (01 Eylül 2026) TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi. Türk Kütüphaneciliği 40 3 456–483.

IEEE

[1]A. A. Çağlayan, “TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi”, TK, c. 40, sy 3, ss. 456–483, Eyl. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27FN68XG

ISNAD

Çağlayan, Ahmet Alperen. “TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi”. Türk Kütüphaneciliği 40/3 (01 Eylül 2026): 456-483. https://izlik.org/JA27FN68XG.

JAMA

1.Çağlayan AA. TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi. TK. 2026;40:456–483.

MLA

Çağlayan, Ahmet Alperen. “TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi”. Türk Kütüphaneciliği, c. 40, sy 3, Eylül 2026, ss. 456-83, https://izlik.org/JA27FN68XG.

Vancouver

1.Ahmet Alperen Çağlayan. TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi. TK [Internet]. 01 Eylül 2026;40(3):456-83. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27FN68XG

Bu dergi içeriği CC BY 4.0 cc.svg?ref=chooser-v1 by.svg?ref=chooser-v1 ile lisanslanmaktadır.

TRT Çocuk Kitaplık Uygulamasında Yer Alan Etkileşimli E-Kitapların Çocuğa Görelik Açısından İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Examination of Interactive E-Books in the TRT Çocuk Kitaplık Application from the Perspective of Child Appropriateness

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster