Bilimsel Yayın Etiği

Cilt: 29 Sayı: 2 1 Nisan 2015
Osman İnci
PDF İndir
EN TR

Bilimsel Yayın Etiği

Öz

Bilim; akademisyenleri güven ilkesi ve sorumluluk bilincine dayalı olarak bilimsel değer ve ilkelere, etik tutum ve davranış standartlarına uygun hareket etme yükümlülüğü altına sokar. Her bireyin değer ve onuruna saygı, gerçeği izleme, kusursuzu arayış esastır. Bu bağlamda akademik özgürlük ve özerklik, akademik dürüstlük, sorumluluk ve hesap verebilirlik, başkalarına saygı, temel hakların korunması, liyakat temel değerler arasındadır.Etik olmadan bilim olmaz. Bilimsel yayında akademik değerlerin korunması elzemdir. Bilim insanlarının etik değerlere aykırı davranışlarda bulunmamaları esastır. Bilimsel çalışmanın dürüst yapıldığına, doğru temellere dayandığına, araştırma verilerinin doğru yöntemlerle toplandığına, doğru istatistiklerin kullanıldığına ve sonuçların uygun rapor edildiğine, sonuçların yazılım, sunum ve paylaşımında profesyonel standartlara uyulduğuna inanılır.Bilimsel yayınlarda kural dışı uygulamalar derecelendirilebilir. Bilerek, aldatma amacı güdenlerle bilgisizlikten ve masumane yapılanlar ayrılmalıdır. Etik kuralların, standartların en ciddi ihlali “bilimsel suistimaldir”. Bunun en ağırı akademik hırsızlık-çalma plagiarism , başkasının eserini kendi adına geçirmedir. Olmayan veri ve sonuçlar yaratma, uydurma-sahtecilik fabrication , masa başında oturup uydurmadır. Bilimsel nedeni olmaksızın veri ve sonuçları değiştirme, nedeni olmaksızın veri atlama, yanıltmacılık-çarpıtma Falsification üçüncü suistimal olarak kabul edilir FFP . Bunların diğerlerinden en önemli farkı bilerek aldatma niyetidir.Yinelenen yayın, bölerek yayınlama, taraflı yayın, kaynakların taraflı seçilmesi, yazarlık hakkı ihlalleri yazar saklama, armağan yazarlık, onursal yazarlık veya hayali yazarlık, gerekçesiz yazar sıralaması değiştirme vb. , katkı sağlayanlara teşekkür etmeme diğer kural dışı uygulamalardır. Araştırmalarda masum hatalar ve özensizlikler ise kural dışı uygulama dışında değerlendirilir. Bilimsel yayında kural dışılıkların önlenmesinde bilim kurumu yöneticilerine, dergi editör ve yayın kurullarına, hakemlere, destek veren kurumlara ve özellikle bilim okur-yazarlarına görev düşmektedir. Akademik yaşamın başlangıcında “bilim etiği” eğitimi verilmesi yaşamsal öneme sahiptir. Bilim etiği ilke ve kurallarını bilmeyenler bilimsel araştırma ve yayın yapamaz. Ayrıca kural dışılık yaptığı belgelenenlere yaptırım uygulanması vaz geçilmezdir.

Anahtar Kelimeler

Akademik etik,yayın etiği,bilimde kusurlu davranış.

Kaynakça

  1. Benos, D. J, KirkK.L.veHall, J. E. (2003). Howto review apaper. AdvancesinPhysiology Education. 27(2), 47-52. 29 Haziran 2015 tarihinde http://advan.physiology.org/content/27/2/47#sec-1 adresinden erişildi.
  2. Binatlı, G. Dursunkaya,Z. Graves,A. ve Özgen, C. (2011).Bilimsel yayın. Ankara: ODTÜ FenBilimleri Enstitüsü. 25Haziran2015 tarihinde http://www.fbe.metu.edu.tr/tr/bilimsel yayın adresinden erişildi.
  3. Doğramacı, İ. (1958). Annenin kitabı. (4. bs). Ankara: Ankara Çocuk Sağlığı Derneği. 22 Haziran 2015 tarihinde www.nadirkitap.com/annenin-kitabi-prof-dr-ihsan-dogramacikitap 4466352-html adresinden erişildi.
  4. DünyaTabiplerBirliğiHelsinkiBildirgesi.(2013).Ankara: TürkTabiplerBirliği.25 Haziran 2015 tarihinde http://www.ttb.org.tr/images/stories/file/2013/helsinki.pdf adresinden erişildi.
  5. Ertekin,C. Berker,N.Tolun,A. ve Dinçer,Ü. (2002).Bilimselaraştırmadaetik ve sorunlar. Ankara:TÜBA.
  6. Etiğe aykırıdavranışlar(2007). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. 25 Haziran 2015 tarihinde http://www.turkishliterature.boun.edu.tr/?q=tr/node/102 adresinden erişildi.
  7. FikirveSanatEserleriKanunu. B- Ceza davaları,madde 71 (Değişik: 23/1/2008-5728/138 md.). T.C.Resmi Gazete (7981, 13Aralık 1951).
  8. Gören,N. (t.y.).Bilimsel yayınlarhakkında. 27Haziran 2015 tarihinde http://www.etikturkiye. com/makale/detay.asp?id=35adresindenerişildi.
  9. İnci O.(2009).Bilimselyayınilkeleri, yanıltmalar, yanıltmaları önlemeyeyönelik öneriler, Araştırmaveyayın etiği. ULAKBlM sağlık bilimlerinde süreliyayıncılık 7. ulusal sempozyumiçinde (ss.69-89).Ankara: TÜBİTAKULAKBİM. 20Haziran2015 tarihinde http://uvt.ulakbim.gov.tr/tip/sempozyum7/inci.pdfadresinden erişildi.
  10. Namal,A.(2005). Üniversite tarihimizde intihale dikkat çeken bir (ilk)belge.Cumhuriyet Bilim Pubhcauon Dergi, (943), 2.

Kaynak Göster

APA
İnci, O. (2015). Bilimsel Yayın Etiği. Türk Kütüphaneciliği, 29(2), 282-295. https://izlik.org/JA82FJ42AL