Elektronik Yayıncılığın Ortak Koleksiyon Geliştirme ve Kütüphane Konsorsiyumlarına Etkileri ve Türkiye’deki Uygulamalar

Consortiums have been one of the basic concepts in the field of libraries since the second half of 20th century. Information centers have failed to meet the user demands as the number of international publications increased, and this in turn, has forced them to share documents and develop common collections, while it also paved the way for consortiums. Interlibrary loans, document delivery, establishment of union catalogs were also among the main activities of consortiums in the same time period in which printed publications were dominating. Electronic publications have dominated the information services since the second half of 1990's. As a result, consortiums have quickly become widespread internationally, and concentrated their activities mainly on buying the same databases together with the others. In this paper, how the consortiums have developed internationally, and how electronic publishing affected this process are investigated first. Then, the effects of the agreements of ANKOS, UNAK-OCLC consortiums and TÜBİTAK EKUAL National Academic License for Electronic Resources on the collection development and information services are evaluated in Turkey. Finally, problematic areas are determined, and solutions are proposed.

Konsorsiyum oluşumları, 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, kütüphanecilik alanındaki temel kavramlardan biri olmuştur. Uluslararası düzeyde meydana gelen yayın artışı karşısında, enformasyon merkezlerinin kullanıcı taleplerini tek başlarına karşılayamamaları, kaynak paylaşımı ve ortak koleksiyon gelişimi gibi uygulamaları zorunlu kılarken, konsorsiyum oluşumlarının da zeminini hazırlamıştır. Basılı yayıncılığın etkin olduğu bu dönemde, kütüphanelerarası ödünç verme, belge sağlama, toplu katalogların oluşturulması gibi konular da, konsorsiyumların faaliyetleri arasında yer almaktadır. 1990’lı yılların ikinci yarısından itibaren, elektronik yayıncılığın enformasyon hizmetlerinde tümüyle etkin hale gelmesi ile birlikte, konsorsiyum oluşumları uluslararası düzeyde hızla yaygınlaşmış ve faaliyetlerini de daha çok aynı veritabanlarını ortak satın alma üzerine odaklandırmışlardır.Çalışmada ilk olarak, konsorsiyum oluşumlarının uluslararası düzeyde nasıl bir gelişim gösterdiği ve elektronik yayıncılığın bu süreci nasıl etkilediği araştırılacaktır. İkinci olarak da ANKOS, UNAK-OCLC konsorsiyumları ile TÜBİTAK EKUAL Elektronik Kaynaklar Ulusal Akademik Lisans Anlaşmaları ’nın Türkiye ’deki enformasyon merkezlerinin koleksiyon gelişimlerine ve hizmetlerine etkileri ele alınacak ve sorunlu alanlar tanımlanarak, bunlara yönelik çözüm önerileri dile getirilecektir.