HACI BEKTAŞ VELÎ’NİN YOL ARKADAŞI KOLU AÇIK HACIM SULTAN VE VELAYETNÂMESİ
Öz
Anadolu erenlerinden Hacım Sultan’ın hayatı hakkında bilgiler kendi adına tertip edilmiş olan velayetnâmesinde geçenlerle sınırlı olup daha çok menkıbevi yönü ağır basmaktadır. Velayetnâmeden anlaşıldığına göre Hacım Sultan’ın soyu, İmam Ali el-Nakî’den Hz. Ali soyuna bağlanmaktadır. Asıl adı Receb iken Hacım Sultan diye tanınmış, Hacı Bektaş Veli de ona “kolu açık” unvanı verdikten sonra “Kolu Açık Hacım Sultan” diye meşhur olmuştur. Hacım Sultan’ın Anadolu’da hangi tarihlerde bulunduğu tam olarak belli değildir. Orhan Bey zamanında kendisinden bahsedilen Geyikli Baba ve Fatih Sultan Mehmed zamanında yaşadığı bilinen Otman Baba ile temas ettiği yolundaki rivayete nazaran onun XIV. yüzyılda yaşamış olabileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte birbirinden tarihen oldukça uzak iki şahıstan biri ile temas etmesi mümkün olamayacağına göre, bu bilgilerin sözlü geleneğin tesiri ile velâyetnameye girmiş olması akla daha uygundur. Öte yandan velayetnâmede geçen Yörük ve Akkoyunlu Türkmenleri ifadelerinden hareketle Uşak bölgesinde XVI. yüzyılda konar-göçerlik eden Türkmenlerle çok sıkı ilişkilerinin bulunduğu da anlaşılmaktadır. Germiyanoğullarından Yakup Bey tarafından Susuz Köyü’nde onun adına inşa edilen zaviye Osmanlı idaresi altında da korunmuş, zaviyenin vakıflarına ve görevlilerine tanınan ayrıcalıklar bu dönemde de devam ettirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
BIBLIOGrapHY Of BEKTASHISM IN GAzI UNIVERSITY TURKISH CULTURE AND HACI BEKTASH VELI RESEARCH CENTER ARCHIVE
Öz
Our knowledge about the life of Hacım Sultan, one of the Anatolian dervishes, is limited to those found in his ‘Velayetname’ a kind of book written about the lives and epics of dervishes which was composed for him and it is generally concentrated on his epic aspects. According to what is understood from this ‘Velayetname’, Hacım Sultan descended from Hz. Ali through İmam Ali al-Naki. Though his real name was Receb, he was widely konown as Hacım Sultan, and After Hacı Bektaş Veli had given him the name ‘kolu açık’ meaning opened –arm , he became famous as ‘ Kolu Açık Hacım Sultan’. It is not exactly clear when Hacım Sultan was in Anatolia. Yet, when we consider the rumour 1 Doç.Dr.,Gazi Üniversitesi Fen-edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü.that he was in touch with Geyikli Baba, who was a figure during the reign of Sultan Orhan, and Otman Baba, Who is known to have lived during the reign of Sultan Mehmet the Conqueror, it is thought that he may have lived in the 14th century. However, as it was impossible to get in touch with one of those two people, who were historically distant from each other, it is more sensible that this information was included to his ‘Velayetname’ through the influence of oral traditions. On the other hand, When we take the statements of nomad and ‘Akkoyunlu’ Turkmens into account, it is understood that he had very close relations with the nomadic Turkmens living in Uşak district in the 16th century.The small dervish lodge, which was constructed for him in the village of ‘Susuz’ by Yakup Bey from ‘Germiyanoğulları’, was also preserved under the rule of Ottoman Empire and the priveleges given to the foundations and commissionals of this Lodge continued in this period as well
Anahtar Kelimeler
